Кіріспе

Ньютаун қаласында орналасқан театр, Йоханнесбург. 1976 жылы құрылған.

Оңтүстік Африканың Йоханнесбург қаласындағы Ньютаунның богемалық ауданында орналасқан Базар театры 1976 жылы ашылды. Елдегі апартеид режимі кезінде тәуелсіз, расизмге қарсы театр ретінде қызмет етті. Театрдың аты бұрын осы жерде болған жеміс-көкөніс базарының атынан алынған. Бұл орын 60 жылдан кейін жабылған Ескі Үнді нарығы немесе Ньютаун нарығы деп те белгілі болған. 2014 жылы театр атақты оңтүстікафрикалық актер Джон Канидің құрметіне Джон Кани театры деп қайта аталды.

Құрылымы

1974 жылы театр өнерпаздарының тобы құрылды. Негізін қалаушылардың қатарында Мэнни Маним және қадірлі Барни Саймон болды. Олар Жоханнесбург қаласының орталығындағы ескі өнімдер базары орналасқан, ұмытылған кешенді қайта жаңғырту үшін қаржы жинауға кірісті. Алғашқы болат конструкция Ұлыбританиядан әкелініп, сол жерде құрастырылды. 1913 жылы салынған, Үнді жеміс базарына арналған болат аркалар мен собор сияқты күмбез Оңтүстік Африкадағы ең маңызды органикалық сәулет өнерінің бірі саналды. Жексенбі күндері кешеннің бас залы симфониялық концерттерге пайдаланылды. Жаңарту жұмыстары басталды, көп бөлігін суретшілердің өзі жасады. Бүгінде Эдвард дәуірінің көптеген сәулеттік ерекшеліктері, сондай-ақ бастапқы таңбалардың бір бөлігі сақталған. Бұл жерде Африка мұражайы мен Базар театры кешені орналасқан.

Апартеид кезінде маңыздылығы

1970 жылдары Оңтүстік Африкаға апартеид заңдарын реформалау үшін ауқымды халықаралық қысым күшіді. Осы дауылды кезеңде, 1976 жылғы 21 маусымда Базар театры есігін ашты, оның көркемдік директоры Барни Саймон болды. Оның басшылығымен қойылған алғашқы спектакль – Антон Чеховтың «Шағала» пьесасы, онда Сандра Принслоо ойнады. Уақыт өте келе, нәсілдік дискриминациясыз Базар театры халықаралық аренада «Күрес театры» деп танылды. 1980 жылдары қара және ақ адамдардың тең құқықтарда араласа алатын сирек орындардың бірі осы театр болды. «Осы сенімнің күші мен шындығы мойындалды (...) дауыссыздарға үн беру арқылы Базар театры көркемдік сападан бас тартпады, керісінше, оған ерекше мән берді». Апартеидке қарсы көптеген пьесалар сахналанды, олардың ішінде Реза де Веттің көптеген сыйлықтарға ие болған «Африкалық готикасы», «Woza Albert», «Asinamali», «Bopha», «Sophiatown», «You Strike The Woman, You Strike A Rock», «RSA-да туылған» және «Black Dog – Inj’emnyama» пьесалары бар. Базар театрының 1994 жылы Оңтүстік Африканың демократиялық мемлекетке айналуына жасаған мәдени үлесі зор.

Мекемелер

Нарық театры кешенінде үш театр орналасқан: Барни Саймон театры (1976 жылдың маусымында ашылды), Басты театр (1976 жылдың қазанында ашылды) және Лагер театры (1979 жылы осылай аталды). Театрлар қойылымдар қабылдаудан бөлек, конференциялар, семинарлар, таныстырулар мен жаңа өнімдерді ұсыну рәсімдері үшін де пайдаланылады.

Барни Саймон театры

Базар театрының негізін қалаушыларының бірі және Оңтүстік Африка театр саласының тұтқасы болған Барни Саймон атындағы театр, тарихи ғимараттың жөндеу жұмыстары аяқталмай жатып, Базар театры кешенінде алғашқы болып ашылды. Онда 120 адам отыруға арналған орын бар.

Негізгі театр

Базар театры "Кәпірқосақ" қойылымымен ашылғаннан кейін төрт ай өткен соң, Бас театр 1976 жылғы 19 қазанда жұртшылыққа есігін ашты. Алғашқы қойылым – Питер Вайстың "Марат/Саде" пьесасы болды. Бас театр – Базар театры кешеніндегі үш театрдың ең ірісі және 387 адамға дейін көрермен қабылдай алады.

Лагер театры

Базар театры кешеніндегі бұрынғы фотогалереяда алғашқы қойылым 1978 жылғы тамызда "Ди Ван Аардес Ван Грутоор" деп аталды. 1979 жылы театрды көрнекті театр қайраткері және қоғамдық белсенді Питер Дирк Уис "Лагер" деп атады. Лагер, сондай-ақ вагон бекінісі деп те аталады, көліктерден жасалған, көбінесе дөңгелек пішіндегі, ішіндегілерді қорғау үшін жасалған әскери лагерь. Питер осы атауды өзіне де апартеид режимі тұсында өнер көрсету үшін қауіпсіз орын қажет болғандықтан лайықты деп тапты.

Басқа

Сонымен қатар, Market Theatre кешенінде екі өнер галереясы, джаз клубы, кабаре, кітап дүкені, екі мейрамхана (Market Bar & Bistro және тарихи Gramadoelas), кофе-бар, театр бары, сауда орталығы және әр сенбі сайын өткізілетін блохалар жәрмеңкесі бар.

Даму

Өзінің тамырына адал қалған қазіргі заманғы Базар театры Оңтүстік Африкадағы өнерді дамыту және оны өсіруге арналған, соның ішінде "Лаборатория" және "Базар фото шеберханасы" сияқты әртүрлі бастамалар арқылы. "Базар фото шеберханасы" – 20 жылдан астам уақыттан бері жұмыс істеп келе жатқан фотосурет мектебі, оның ерекше назары бұрын кемтар болған студенттерге фотосурет өнерін таныстыруға бағытталған. Рокфеллер қоры Барни Саймон мен доктор Джон Кани құрған драма мектебі – Базар театры зертханасын ашуға бастапқы қаржыны ұсынды. Зертхана 1989 жылғы қазан айында Ньютаун қаласындағы Гоч көшесіндегі тас жолдың астындағы шағын қоймада ашылды және қоғамдық театрды дамытуға, сондай-ақ өнер саласындағы біліктерді жетілдіруге арналған. 1994 жылдан бастап Зертхана, ал кейін Базар театры Швецияның Халықаралық даму агенттігі (SIDA) және Стокгольм қалалық театрымен ұзақ мерзімді серіктестік орнатты. Зертхана жыл сайын екі фестиваль өткізеді: Қоғамдық театр фестивалі және Звакала фестивалі. 2010 жылы Базар театры зертханасы Ньютаун қаласындағы Президент көшесі, 3-ші үйге, "Автобус фабрикасына" көшірілді, сонда "Базар фото шеберханасы" да орналасқан.

Көрнекті суретшілерді таңдау

Жылдар бойы Базар театрында көптеген әйгілі халықаралық өнер шеберлерінің қойылымдары өтті, соның ішінде Атол Фугард та болды. Оңтүстік Африканың ұлы актрисасы Ивонн Брайсленд, Атол Фугардтың әріптесі, Маркет театрының апартеидке қарсы театр орталығы ретінде қалыптасуына үлкен үлес қосты. 1987 жылдың қазан айында Джанет Сузман Маркет театрында "Отелло" пьесасын көпұлтты актерлік құрамымен қойды. Сузман сондай-ақ Бертольт Брехттің "Сетзуанның жақсы әйелі" пьесасын (кейін "Шарпевильдің жақсы әйелі" деп аталды) сахналады.