Кіріспе

1851 жылы Хайд-парктегі Ұлы көрме Кристалл сарай деп аталатын алып шыны ғимаратта өтті. 1854 жылы ғимарат жеке компанияға сатылып, бөлшектелді және Сиденхэм төбесіндегі Пендж шыңында (қазіргі Кристалл Палас паркі) қайта құрастырылды. Кристалл сарайында көрмелер, концерттер, конференциялар мен спорттық жарыстар ұйымдастырылды (1936 жылы өрт сөндірілгенге дейін), ал Сиденхэм көптеген жаңа үйлер салынған әсем ауданға айналды. 1871 жылы француз импрессионисі Камиль Писсаро «Сиденхэм аллеясы» атты суретін жасады, ол бүгінгі Лаури Парк аллеясында көрініс тапқан және әлі де танылады; сурет қазір Ұлттық галереяда сақталады. 1860 жылы Киркдейлдегі Лори Плейсте Уолтер Коббтың универмагы (қазір Коббс бұрышы деп аталады) ашылды және 1980 жылға дейін жұмыс істеді. 1872 жылы Сиденхэмде балалар ауруханасы ашылды. Ол 1991 жылы жабылды, ал оның қызметтері қазір Университет ауруханасының құрамына кіреді. 1884 жылы Кристалл сарайы мен Оңтүстік Лондонды байланыстыратын теміржол желісіндегі Үстіңгі Сиденхэм теміржол станциясы ашылды, бұл желі Кристалл сарайын Пекхэм Рай арқылы Лондон Викториямен байланыстырды. Аймақта жаңа үйлер салынуына қарамастан, станция мен желі аз пайдаланылды, себебі жолаушылар жақын маңдағы Сиденхэм Хилл (1863 жылы ашылған), Кристалл Палас (Төменгі деңгей) және тікелей бағыттары бар Сиденхэм станцияларын пайдалануды жөн көрді. 1936 жылы Кристалл сарайының қирауына байланысты жол жүргізу азайды және 1954 жылы желі жабылды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Сиденхэмге жаулар шабуыл жасады. Газ өндіруші кәсіпорындар нысанаға алынды, бірақ зақымдалмады. Үстіңгі Сиденхэм станциясынан өтетін теміржол зақымдалды, ал аудандағы бірнеше үйлер қирады.

Сауда аймағы

Сиденхэмнің басты сауда аймағы Кёркдейлден Коббс бұрышынан басталып, Сиденхэм жолымен жалғасады, оны көбінесе "Сиденхэм жоғарғы көшесі" деп атайды. Мұнда көптеген тәуелсіз дүкендер бар, олардың ішінде нан пісіретін дүкен, кітап дүкені және бірнеше мейрамханалар кіреді. Сонымен қатар, Сиденхэм көптеген тәуелсіз кофеханаларымен танымал. Желілік дүкендерге Boots, Nando's, Lidl, Sainsbury's Local, Subway, Superdrug, Starbucks және Tesco Express кіреді. Пошта бөлімшесі және көптеген жылжымайтын мүлік агенттері бар. Жақында жабылғаннан кейін, Natwest банкі жоғарғы көшеде филиалы бар жалғыз банк болып қалды. Morley's тауық желісінің алғашқы орны 1985 жылы Сиденхэмде ашылды және бүгінге дейін жұмыс істеп келеді. 2012–13 жылдары Лондон және Льюишем кеңесінің қаржыландыруымен жоғарғы көшені жаңарту жүргізілді, соның нәтижесінде "Квинсторп алаңы" және "Веннер алаңы" деп аталатын кішкентай алаңшаларда ай сайынғы базар өткізіледі. 18 ғасырдағы Грейхаунд пабы 2013 жылы кеңестің рұқсатысыз бұзды, бірақ қайта салынды және 2017 жылы қайта ашылды.

Қауымдастық

Сиденхэмде өте белсенді қоғамдық бірлестік бар, жергілікті аумаққа қатысты бірнеше топтар жұмыс істейді. Сиденхэм қаласы – бұл аймақтың ресми веб-сайты, онда тұрғындар өз пікірлерін онлайн нысанда білдіре алады. Сиденхэм қоғамы – 1972 жылы жергілікті қоғамды өкілдік ету үшін құрылған азаматтық қоғам. Ол жергілікті шараларды өткізеді, ұйымдармен және билік органдарымен жұмыс істейді, сондай-ақ аймақты жақсарту үшін күш салады. «Жасыл ту» және Лондон мэрінің сыйлығын алған Сиденхэм бағы 2002 жылы құрылды. Бұл – Бромли және Льюишем аудандарының тұрғындарының денсаулығын жақсартуға бағытталған қайырымдылық ұйымы. Сиденхэм және Форест Хилл бірлесіп ұлттық Портас Пилот конкурсына қатысып, үлкен көшелерді жақсартуға грант алды; Левишем кеңесі мен жекеменшік дамытушылардан қосымша қаржы бөлінді. 2009 жылдан бері әр жылғы жазда Сиденхэм өнер фестивалі өткізіледі, онда шеберлік сабақтары, музыка, отбасылық шаралар және тағы да басқалары ұйымдастырылады.

Қорғалатын аумақтар

Сиденхэмде жеті ескерткіш аймақ бар: Коббс бұрышы, Дулич ауылы (Кресент Вуд жолын қамтиды), Галифакс көшесі, Сиденхэм төбесі/Киркдейл, Сиденхэм паркі және Сиденхэм Торп. Сиденхэм Лондонның Левишем ауданындағы ескерткіш аймақтардың ең көп шоғырланған жері болып табылады.

Демалыс

Бірқатар саябақтар Сиденхэм пошталық индексінің шегінде орналасқан. Левишемнің ең көне муниципалды паркі – Мейоу паркі және Сиденхэм Уэллс паркі екеуі де «Жасыл ту» марапатына ие. Сиденхемдегі басқа ашық кеңістіктерге Александра демалыс алаңы, Бакстерс алаңы, Home Park және Киркдейл Грин кіреді. Ривервью Уолк – Кэтфордтан басталып, өзен арнасы бойымен созылатын табиғатты қорғау аймағы. Сонымен қатар, Сиденхэм шекарасында Кристалл Палас паркі, Дулвич Вудс, Саутхенд паркі және Сиденхэм Хилл Вудс орналасқан. Дулвич пен Сиденхэм Хилл Вудспен қатар 1893 жылдан бері Дулвич пен Сиденхэм гольф алаңы да бар. Лори Парк-роудта Сиденхэм теннис клубы орналасқан, ал Беккенхэм және Сиденхэм крикет алаңы мен Левишам жабық боулинг орталығы – Төменгі Сиденхэм өнеркәсіптік аймағында.

Сиденхэм өнер

Сиденхэм Артс – жергілікті қайырымдылық ұйымы, ол жергілікті қауымдастық үшін өнерді дамытумен айналысады және жыл бойы көптеген фестивальдерде тегін және билетпен мәдени шаралар ұйымдастырады.

Белгілі ғимараттар мен құрылыстар

Сент-Бартоломей шіркеуі (1827–1832), Лори Парк-авенюдің соңында орналасқан, Камил Писсарроның 1871 жылғы "Авеню, Сиденхэм" картинасында бейнеленген. Ғимаратты Льюис Вуллиами жобалаған. Парк-корт (1936), Фредерик Гибберд салған, Кристалл-Палас паркіне жақын Лори Парк-роудтағы тұрғын үйлердің модернистік дамуының алғашқы үлгісі. Алты тірек (1934–35), Бертольд Любеткиннің жобасы, Крессент Вуд Роудта орналасқан, көше деңгейінде алты тірегі бар, Льо Корбюзье рухындағы вилла. Коббс бұрышы атауын 291–307 Киркдейлдегі Уолтер Коббқа тиесілі болған маталар дүкенінен алған. Дүкен кеңейіп, аймақтың ақсүйектеріне қызмет көрсететін ірі универмагқа айналды. Ғимараттағы құрылыс жылын табуға болатын әдемі әрі әсерлі күмбез бар. 180 және 182 Киркдейл, 1850 жылдары готика стилінде, Тюдор есік қалқаларымен салынған. 168–178 Киркдейл, 1862 жыл шамасында салынған үш жұп итальян стиліндегі үйлер. 174 нөмірлі үйде дирижер Август Маннс қысқа мерзімге тұрған. Виктория патшайымына арналған ескерткіш (1897), патшайымның алмаз мерейтойын тойлауға арналған барокко стиліндегі ескерткіш. Елизавета II-нің күміс мерейтойына қарай қайта жаңартылып, Сиденхем тұрғыны және сәулетші Александр Хеннелл жобалаған. Еврейлер серуені, бай яһуди тұрғыны ортақ жерден өз серуенінің шекарасын белгілеу үшін ағаштар отырған деп есептеледі. 2, 4 және 6 нөмірлі үйлер 1840 жылдарға жататын классикалық виллалар. Карл Маркстың қызы Элеонора Еврейлер серуенінде тұрған. 2008 жылдың 9 қыркүйегінде осы фактіні еске алу үшін үйге көк түсті English Heritage тақтасы орнатылды. Галифакс көшесі, 1840 жылдарға дейін сақталған үйлермен әдемі безендірілген көше. Үйлердің тығыз орналасуы, көшенің ұзындығы және бақтардың ауданы ерекше көзге түседі. Киркдейл ғимараты, бұрын Сиденхэм қоғамдық лекциялар залы болған, 1861 жылы Сиденхем тұрғыны Генри Доусон салған. Сиденхэм қауымдық кітапханасы – 1904 жылы салынған Карнеги кітапханасы.

Білім

Сайденхемде діни емес бес бастауыш мектеп (Александра, Адамсрилл, Элиот Банк, Хазельтин және Келвин Гроув) және үш діни мектеп (Сент-Михаил, Сент-Филипп Нери және Сент-Бартоломей Англия шіркеуі) бар. Сайденхемде екі орта мектеп бар: жеке Сиденхэм орта мектебі және мемлекеттік Сиденхэм мектебі. Екеуі де қыздарға арналған. Forest Hill (ұлдарға арналған) Майо Паркінің қарсы бетінде, Сайденхемнің сыртында орналасқан. Жақын жерде Харрис Бромли (қыздарға арналған), Харрис Кристалл Палас, Седгехилл және жеке Дулуич колледжі сияқты басқа орта мектептер де бар. Сайденхемде колледждер жоқ, бірақ Сайденхем мен Форест Хилл мектептері бірігіп 11-12 сыныптарды (sixth form) ұйымдастырады.

Халық саны

2011 жылғы халық санауы мәліметтері бойынша SE26 пошталық индексі аймағында 28 378 адам тұрды, оның ішінде 13 714 ер адам және 14 664 әйел болды.

Жолдар

Оңтүстік айналма жолы Форст-Хиллден өте жақын жерден өтеді. 2012 жылдың қыркүйегінен бастап Лондондық көліктер қаржыландырып жатқан Жоғары көше жаңартулары, күнделікті қозғалысы артып келе жатқан Сиденхэм жолын (A212) пайдаланушылар үшін ыңғайлырақ етеді. Қазірге дейін Киркдейлден Майоу-роудқа дейінгі бөлігі аяқталды, ал Майоу-роудтан Кент Хаус-роудқа дейінгі бөлігі 2013 жылдың желтоқсанына қарай жаңартылуда. Кент Хаус-роуды Белл Гринге дейінгі бөлігі әлі де қаржыландыру күтуде.

География

Сиденхэм Шаринг-Кросттан оңтүстік-шығысқа қарай шамамен 7 миль (11 км) қашықтықта орналасқан. Ол сонымен қатар оңтүстік Лондондағы көптеген ірі сауда аудандарының орталығында, Левишемнен оңтүстікке қарай 3 миль (5 км), Бромлиден солтүстік-батысқа қарай 3,2 миль (5 км) және Кройдоннан солтүстікке қарай жатыр. Жоғарғы Сиденхам және Сиденхам төбесі Лондон клейінің қабаттарынан құралған үлкен Норвуд қырқасында орналасқан; Сиденхам төбесі Лондонның ең биік нүктелерінің бірі, 367 фут (112 м) биіктікте. Сиденхэм Хилл Вуд – Сиденхэм Хилл жолының батысында, Дулуич және Сиденхэм Хилл гольф алаңымен бірге орналасқан тоғыз гектарлық табиғи қорық. Бұл төбе бұрын Сиденхем, Норвуд, Вудсайд, Гипси Хилл және т.б. жерлерді қамтыған Ұлы Солтүстік Орманмен жабылған. 19 ғасырда бұл жерде Сиденхэм Уэллс шипажайы мен денсаулық сақтау курорты болған. Сиденхэмнің батыс бөлігі, Жоғарғы Сиденхам мен Форест Хиллден Кристалл Палас паркіне қарай жапырақты, қала маңындағы аймақ, ал Лаури Парк және Торп аймақтары сияқты кейбір бөліктері басқаларына қарағанда жақсырақ. Төменгі Сиденхэм – Үстіңгі Сиденхемнің шығысында, Форест Хиллдің оңтүстігінде және Беллингхэмнің батысында, көлбеу беткейлердің төменгі жағында орналасқан. Равенсборн өзенінің 5,1 миль (8 км) ұзындығындағы саласы – Өзен бассейні, Төменгі Сиденхемнің шығысын Хейс теміржолы бойында кесіп өтеді.

Қызықты деректер

2005 жылғы Сиденхем жыртқышы – бұл аймақта көрілген, пантераға ұқсас ірі қара жануар, ол бір адамға шабуыл жасаған. Аңның ұзындығы 6 фут, ал биіктігі 3 фут болған деп хабарланды. 2022 жылдың наурыз айында Лондон зообағынан қашып кеткен Джестер есімді тоқылдақ қарақара, Сиденхемдегі Мейо паркінде байқалды.