Альма Катарина Фростенсон: швед ақыны мен жазушысы
Katarina Frostenson
Альма Фростенсон: швед ақыны, жазушы, Швеция академиясының мүшесі (1992-2019). Әдебиетке сіңірген еңбегі үшін Францияның «Құрмет белгісі» орденімен марапатталған.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Швед ақыны және жазушысы (1953 жылы туған)
Swedish poet and writer (born 1953)
Альма Катарина Фростенсон Арно (5 наурыз 1953 жылы туған) – швед ақыны және жазушысы. 1992 жылдан 2019 жылға дейін Швед академиясының мүшесі болды. 2003 жылы Фростенсон әдебиетке қосқан үлесі үшін Франциядағы Құрмет легионының кавалеріне ие болды. Фростенсон – Швецияның ең белгілі ақындарының бірі, оның стилі эксперименттік, дәстүрлі және архаикалық элементтерді тілдің мәнділігімен үйлестіреді. Ол негізінен поэзиядан тұратын екі ондағаннан астам кітап жариялады. 1978 жылы «I mellan» (Арада) жинағымен әдебиетке енді, ал 1980 және 1990 жылдардағы жинақтары, соның ішінде «Den andra» (Басқа, 1982), «I det gula» (Сарыда, 1985) және «Joner» (Иондар, 1991) сыншылардың жоғары бағасын алды. «Joner» жинағы жиырмасыншы ғасырдың швед поэзиясының ең маңызды туындыларының бірі саналады. Ол драматург және француз тілінен аудармашы ретінде де жұмыс істеді. Оның лирикалық прозалық кітабы «Berättelser från dom» (Олардан әңгімелер, 1992) – тілді жоғалту арқылы әлемдегі өз орнын жоғалтқан ежелгі халық туралы. Оның көптеген наградаларының ішінде Тоғыздық қоғамның Ұлы сыйлығы (1989), Беллман сыйлығы (1994), Швед радиосының лирикалық поэзия сыйлығы (1996), Эрик Линдегрен сыйлығы (2004), Экелоф сыйлығы (2007), Солтүстік кеңесінің әдебиет сыйлығы (2016) және «Litteris et Artibus» медалі (2007) бар.
Alma Katarina Frostenson Arnault (born 5 March 1953) is a Swedish poet and writer. She was a member of the Swedish Academy from 1992 to 2019. In 2003, Frostenson was made a Chevalier of the Legion of Honour in France in recognition of her services to literature. Frostenson is one of Sweden's foremost poets, whose style unites experimental, traditional and archaic elements with a preoccupation with the materiality of language. She has published over two dozen books, primarily poetry. Debuting in 1978 with I mellan (In Between), she rose to critical acclaim with her collections in the 1980s and 1990s, including Den andra (The Other, 1982), I det gula (In the Yellow, 1985) and Joner (Ions, 1991), which is often seen as one of the most notable collections of Swedish poetry in the twentieth century. She has also written as a dramatist and as a translator from French. Her book of lyrical prose Berättelser från dom (Stories from Them, 1992), about an ancient people who, through the loss of language, lose their sense of belonging in the world. Her many honors include the Great Prize of the Society of Nine (1989), the Bellman Prize (1994), the Swedish Radio Prize for Lyrical Poetry (1996), the Erik Lindegren Prize (2004), the Ekelöf Prize (2007), the Nordic Council Literature Prize (2016) and the Litteris et Artibus medal (2007).
Ерте өмір
Ол Стокгольмде дүниеге келген. Оның ата-анасы Георг Фростенсон (1909–2002) және Анна Бритта Элмдал (1917–2014) болды. Оның әйелі Андерс Фростенсон саясаткер Улла Лидман Фростенсонға (1910–1962) үйленген, ол Сусанна Рамельдің анасының үлкен жарты әпкесі еді.
She was born in Stockholm. Her parents were Georg Frostenson (1909–2002) and Anna Britta Elmdahl (1917–2014). Her uncle Anders Frostenson was married to politician Ulla Lidman Frostenson (1910–1962), who was Susanna Ramel's elder maternal half sister.
Поэзия
Катарина Фростенсонның туындылары жиі лингвистикалық скептицизмнің бір түрін (тілдің шындықты бейнелеуге немесе қандай да бір маңызды шындықты қамтуға мәңгілік жеткіліксіздігі туралы сенім) көрсетеді деп сипатталады, сондай-ақ тілді өзінің сыны үшін немесе деконструкциясы үшін құрал ретінде пайдалану парадоксын бөліп көрсетеді. Тілдің шындық пен тәжірибені шақырудағы осы шектері – Катарина Фростенсонның туындыларындағы басты тақырыптардың бірі. Оның поэзиясы тәжірибені сипаттаудың орнына оны тудыруға ұмтылады. Фростенсон өзінің өлеңдер жинақтарында қысқа және ұзақ повестік өлеңдерді біріктіреді, көбінесе белгілі бір сәттегі бейнелер мен сезімдерді жеткізуге бағытталған фрагментация сезімімен. 1980-ші жылдарда Анн Йаддерлунд және Биргитта Лиллперс сияқты басқа швед ақындарымен бірге Фростенсонның туындылары ер жазушылардың басымдығымен сипатталатын кеңістіктен тыс қарым-қатынас жасауға тырысуды көрсетеді, дыбыстар мен бейнелерге, біріктірілген логос пен тұтас семантикаға емес, назар аударады. Фростенсонның поэзиясы швед әдебиеті тарихында архаикалық пен авангардтық араластыратын радикалды лингвистикалық тәжірибелерімен ерекшеленеді; швед тілінің күрделі дыбыстық ерекшеліктеріне назар аударады; классикалық мифологияға, халық әндеріне, балладаларға және батыс әдебиеті мен философиясының канондық тұлғаларына сілтеме жасайды; сондай-ақ метафора мен сипаттама тілінің жалпы жоқтығымен ерекшеленеді. Оның жұмысы тілдің материалдық элементтеріне, яғни дыбыстарға назар аударуға бағытталған, сонымен қатар таза, шынайы немесе нағыз тілді табу үшін фонетикалық құрылыс блоктарынан құралған семантикалық элементтерді ойнатуға, зерттеуге және деконструкциялауға бағытталған. Фростенсон эмоционалдық және сезімдік қарым-қатынасты бұзатын барлық кедергілерді жоюға тырысады деуге болады. Тілдің жеткіліксіздігі туралы тәжірибе оның шындықты жеткізе алмауынан гөрі шынайырақ. Адамның күрделі өмірін тілмен қайта жаңғыртуға бағытталған метафоралар мен күрделі әрекеттерге сүйенудің орнына, Фростенсонның поэзиясы бейнелердің, сезімдердің және дыбыстардың фрагменттерін жинақтайды. Көбінесе әрбір бейне немесе сезім күтпеген қарсылықпен пайда болады, мағынаның диссонансын тудырады. Фростенсон үшін адамның сезімдері тәжірибеге адал және осылайша қарым-қатынас құралы ретінде тілге қарағанда сенімді. Фростенсонның туындылары швед әдебиетіндегі ең ықпалды туындылардың бірі болып табылады. Ең алдымен ақын ретінде танымал, ол он төрт өлең жинағын, сондай-ақ бірнеше прозалық, драмалық, (шығармашылық) беллетристикалық туындыларды, француз тілінен аудармаларды, сондай-ақ Свен Дэвид Сандстромның "Стаден" операсының либреттосын ("Қала", 1998) жариялаған. Швецияның ең ірі әдеби сыйлығы – Тамыз сыйлығына үш рет ұсынылғаннан басқа ("Joner" үшін 1991 жылы, "Tal och regn" ["Сөйлеу және жаңбыр"] үшін 2008 жылы және "Tre vägar" ["Үш жол"] үшін 2013 жылы), Фростенсон Швецияның барлық дерлік поэзия сыйлықтарын жеңіп алды және 2016 жылы оның 2015 жылғы "Sånger och formler" ("Әндер мен формулалар") жинағы үшін Солтүстік Кеңесінің әдебиет сыйлығымен марапатталды. 2003 жылы Францияның Құрмет Легионының рыцарі атанды. Оның туындылары оннан астам тілге, әсіресе француз, неміс және итальян тілдеріне аударылған.
Katarina Frostenson's work is frequently described as performing a kind of linguistic skepticism (the belief that language is perpetually insufficient to represent reality or contain any essential truth), and as isolating the paradox of using language as the means of its own critique or deconstruction. These limits of language in calling forth reality and experience is also one of the main themes of Katarina Frostenson's work. Her poetry attempts to bring forth experience rather than describe it. In her poetry collections, Frostenson combines shorter poems and longer narrative poems, often with a sense of fragmentation that attempt to convey images or emotions of a specific moment. Along with a group of other Swedish women poets emerging in the 1980s such as Ann Jäderlund and Birgitta Lillpers, Frostenson's work evinces an attempt to communicate outside of a realm dominated by male writers, focusing on sounds and image rather than a united logos and coherent semantics. Frostenson's poetry stands out in Swedish literary history for its radical linguistic experimentation through a blend of the archaic and the avant garde; its focus on the intricate sonic qualities of the Swedish language; its references to classical mythology, folksongs, ballads, and canonical Western literary and philosophical figures; and its general lack of metaphor and descriptive language. Her work is orientated towards drawing attention to the material elements of language, that is, sounds, while also being attuned to, playing with, and deconstructing the semantic elements formed out of the phonetic building blocks in search of a purer, authentic or genuine kind of language. One could say that Frostenson attempts to eliminate all barriers which disrupt emotional and sensory communication. The experience of language's shortcomings is more authentic than its inability to communicate truth. Rather than relying on metaphors and complex attempts at reproducing in language the complexities of human experience, Frostenson's poetry instead gathers fragments of images, emotions, and sounds. Often, each image or feeling appears with an unexpected opposition, creating a dissonance of meaning. For Frostenson, the human senses are more faithful to experience and thus more trustworthy than language as a means of communication. Frostenson's oeuvre is one of the most influential in Swedish literature. Known first and foremost as a poet, she has published fourteen collections of poetry as well as several works of prose, drama, (creative) nonfiction, translations from French, as well as the libretto for Sven David Sandström’s opera Staden (The City, 1998). In addition to being nominated for Sweden’s largest literary prize, the August Prize, three times (for Joner in 1991, for Tal och regn [Speech and Rain] in 2008, and for Tre vägar [Three Paths] in 2013), Frostenson has won nearly all the poetry prizes in Sweden and in 2016 was awarded the Nordic Council Literature Prize for her 2015 collection Sånger och formler (Songs and Formulae). She was made a knight of the French Legion of Honor in 2003. Her work has been translated into over ten languages, most notably to French, German, and Italian.
Жонер (1991)
Фростенсонның ең танымал өлеңдер жинағы – 1991 жылғы «Joner (Иондар)», ол оның маңызды табысы, авторлық жолындағы шешуші кезең және швед поэзиясының канондық, тарихи сәті саналады. Шёльмольмнің пікірлері Фростенсонның поэтикалық тілінің мәтінаралық және гендерлік нюанстарын ашып көрсетумен қатар, Андерс Олссон сияқты ғалымдардың атап өткеніндей, Фростенсонды «әлеуметтік маңызы жоқ» ақын деп қабылдауға қарсы пікір келтіреді.
Frostenson's most notable poetry collection is Joner (Ions) from 1991, which is considered her major breakthrough, a milestone in her authorship and a canonical, watershed moment in the Swedish poetic tradition.</blockquote>In addition to presenting the intertextual and gendered intricacies of Frostenson’s poetic language, Sjöholm’s claims offer a counterpoint to the received perception of Frostenson as a poet “without social relevance," which some scholars such as Anders Olsson have pointed out.
2018 жылғы Швед академиясының даулары
Фростенсон және оның күйеуі Жан-Клод Арно Стокгольмде Forum деп аталатын өнер көрмесі үшін орын басқарды. Клуб Швед академиясынан қаржыландырылды, бұл мүдделер қақтығысы туралы күмәндауларды тудырды. Осылайша, 2018 жылы Фростенсон Арноға қатысты сексуалдық шабуыл және сыбайлас жемқорлық айыптауларымен бірге сыбайлас жемқорлық жасады деп айыпталды. Фростенсон сондай-ақ Нобель сыйлығының лауреаттарының есімдерін жарияланбастан бұрын Арноға бергені үшін де айыпталды. Алайда, Академия мүшелерінің туыстары жүлдені алушылардың кім екенін жариялауға дейін білуі жиі кездесетін жағдай екені анықталды, деді Академия мүшесі Хорас Энгдалдың бұрынғы әйелі Эбба Витт Браттстром. Академия Фростенсонды академиядан шығарудан бас тартты, бұл үш академия мүшесінің отставкаға кетуіне әкеп соқты. Фростенсон күйеуінің жасаған ісі үшін жазаланбауы керек деп мәлімдеді. Бірақ ол ақырында өз еркімен академиядан шығып, ай сайын 12 875 швед кронасы өтемақы алып, Академияға тиесілі пәтерде тұру құқығын сақтап қалды.
Frostenson and her husband Jean Claude Arnault ran a venue for showcasing art in Stockholm called Forum. The club received funding from the Swedish Academy, which sparked allegations of conflicts of interest. Thus in 2018, Frostenson was accused of corruption contemporaneous with the accusations of sexual assault and corruption leveled against Arnault. Frostenson was also accused of having leaked names of Nobel Prize laureates to Arnault before they were announced. However, it was discovered that it was commonplace for family members of Academy members to know who was receiving the prize ahead of announcement, according to Ebba Witt Brattström, ex wife of Academy member Horace Engdahl. The Academy ultimately decided against expelling Frostenson, which prompted the resignation of three academy members. Frostenson protested that she should not be punished for the wrongdoings of her husband. Nevertheless, she did ultimately and voluntarily withdraw from the academy receiving a lifelong compensation of 12,875 Swedish kronor per month and the right to continue to live in an apartment owned by the Academy.