Кіріспе

Томас Моррисон Карнеги (2 қазан 1843 – 19 қазан 1886) – Шотландияда туған американдық өнеркәсіпші. Ол болат өндіруші магнат Эндрю Карнегидің бауыры және Эдгар Томсон Steel Works (болат өндіретін компанияның) бірлескен негізін қалаушысы болды.

Ерте өмір

Ол 1843 жылғы 2 қазанда Шотландияның Файф аймағындағы Данфермлин қаласында дүниеге келді. Оның ата-анасы Уилл мен Маргарет Карнеги болды, және оның Эндрю есімді ағасы сегіз жасқа үлкен еді. 1840 жылы туған Анн есімді әпкесі нәресте кезінде қайтыс болды. Оның жақын туысы болашақ өнеркәсіпші Джордж Лаудер еді. Әкесі шебер тоқымашы болса, анасы үйде тағам сатумен айналысып, сонымен қатар былғары аяқкиімге табан тігіп, отбасының кірісіне көмектесетін. Отбасы 336 Ребекка көшесінде үйі бар туысынан бөлме жалдаған. (Көше жойылды, оның орнына Үш өзендер стадионы футбол стадионы салынды.) Аллегени қаласында тұру қиын болды. 1848 жылға дейін қалалық су жүйесі болмады, 1853 жылға дейін табиғи газ құбырлары болмады, сондай-ақ кәріз жүйесі де болмады, ал көшелерде балаларға шабуыл жасайтын жабайы шошқалар кездесетін. Сол жерде Томас жергілікті мемлекеттік мектепке ходитін. Бала кезінде Томас Карнеги "жайнаған қара көздері мен ақ шашы бар, әрқашан назар аударатын сұлу бала" ретінде танымал болды. Ол көбінесе әдепті, бірақ тартымды емес адам саналды және қоғамдық жиындар кезінде жиі тыныш бөлмеге шегінетін. Ол сондай-ақ жылдам және өткір юмор сезімімен де ерекшеленді. Эндрю Карнегидің өмірбаянын жазған Джозеф Фрейзер Уолл сияқты кейбіреулер Маргарет Карнеги Томасты жасырын түрде жақсы көретінін айтса, Ричард С. Тедлоу сияқты басқалары оған келіспейді және Томас Карнегинің үлкен отбасы мен олардың көптеген достары арасында оқшауланған және жалғыз болғанын айтады. Андрей мен Томасқа бірдей достар тобы болмағаны және Томастың достар тобы кішірек болғаны жақсы белгілі. Уақыт өте келе Томас Карнеги өмір бойына ішімдікке тәуелді болды.

Мансап

Оның ағасы Эндрю акцияларға инвестиция салғаннан көп ақша тапты және 1853 жылы Ребекка көшесіндегі жалға алынған үйін сатып алды. 1858 жылы Эндрю Томас Скотттың көмекшісі болып тағайындалғаннан кейін Карнеги отбасы Ребекка көшесіндегі үйлерін сатып, Алтунада үлкен үй сатып алды. 1859 жылы Эндрю Пенсильвания темір жолының батыс бөлімшесінің бастығы болып тағайындалды және Томас (мектептен шығып қалған) оның көмекшісі болды. (Томастың білімі осымен тоқталған жоқ. Ересек болғаннан кейін ол Дафф колледжінде оқыды.) 1859 жылы отбасы Питтсбургке қайтып оралып, 10 Хэнкок көшесінде (кейін Сегізінші көше деп аталды, қазір Питтсбургтің орталық бизнес ауданының бір бөлігі) тұрды. Бірақ жақын жердегі зауыттар мен темір қорыту орындарының ластануы тым күшті болды, сондықтан Эндрю Хэнкок көшесінде бірнеше ай тұрғаннан кейін Томас пен анасына Гомувудта Виктория стиліндегі үй сатып алды, ол кезде Питтсбургтің шетіндегі орта таптың ауданы еді. Эндрю мен Томас жұмысқа бірге пойызбен барып-қайтатын, сондай-ақ жиі театрға баратын. 1861 жылы Эндрю Томасты Колумбия мұнай компаниясына инвестиция салуға көндірді, бұл өте табысты болды. Эндрю Карнегидің 18 жасар баладан акцияға инвестиция жасауын сұрауы ерекше емес еді. 1862 жылы Эндрю анасымен және досымен Шотландияға сапар шеккенде, Томастың көптеген бизнес істерін (сол кездегі активтер шамамен 47 860 долларға жететін, 2009 жылғы инфляция бойынша шамамен 8,5 миллион доллар) басқаруға қалдырды.

Одақ темір зауыттары

Томастың бизнес-жобалары көбінесе ағасының мүддесіне ілесіп, Эндрюдің арқасында темір мен болаттан байлыққа ие болды. 1861 жылы Томас Н. Миллер, Генри Фиппс (Маргарет Карнеги үй жұмысына жалдаған аяқкиімшінің ұлы), Энтони Кломан және Эндрю Кломан Америка Азамат соғысы кезінде темір өнімдеріне сұраныстың өсуінен пайдалану үшін Питтсбургте Iron City Forge ұйымдастырды. Миллер кейіннен Антон Кломанның үлесін сатып алды. Фиппс пен Миллер кейіннен Эндрю Кломанның бизнестің тоғызыншы бөлігін соғыс кезінде қайтыс болған жергілікті тұрғынға сатқанын білді, ал Миллер оның үлесін сатып алып (бизнестегі үлесін төрттен біріне жеткізді). Кломан, Миллер және Фиппс осы мәмілелер мен бір-бірінің сатуға келіспеуіне байланысты келіспеушіліктерге ұшырады және дауды шешу үшін Эндрю Карнегидің көмегін сұрады. 1863 жылдың 1 қыркүйегінде Карнеги Миллерді фирманың «арнайы серіктесі» және Томас Карнегиді бизнестің серіктесі етіп белгілейтін жаңа құжаттарды жасады. Томас инвестициясы үшін қаражат Эндрюден келді. Шартта Кломан мен Фиппске Миллерді жұмыстан шығарып, оны үнсіз серіктес етуге мүмкіндік берілді, олар дереу солай істеді. Миллер де солай істеді. Осы уақытта Миллер бәсекелес фирма – Cyclops Iron Company-ны құрды, оған Эндрю Карнеги инвестор ретінде қатысты. Cyclops фирмасы 1864 жылдың қазан айында ашылды. Алайда Томас Cyclops компаниясының Iron City Forge-дегі өзінің мүдделеріне зиян келтіретініне қатты алаңдады және Эндрюді екі фирманы біріктіруге көндірді. (Мүмкін, Эндрюдің екі фирманы да бақылауға алу үшін біріктіруді жоспарлағаны және Томасты осы мақсатта пайдаланғаны да рас.) Кломан мен Фиппс бастапқыда бас тартты, бірақ Томас Cyclops акцияларының барлығын және қосымша 50 000 доллар (сол кезде үлкен сома) ұсынды. 1865 жылдың 1 мамырында жаңа Union Iron Mills компаниясы құрылды. Томас қажет болған жағдайда «көмектесуі» тиіс болды және фирманың вице-президенті болып тағайындалды. Эндрю мен Миллер келесі жылдың көп бөлігін Еуропаны аралап жүргенде, Томас Union Iron Mills-те өркендеді. Азамат соғысының аяқталуы темір өнімдеріне деген сұраныстың күрт төмендеуіне әкелді, бірақ Томас ағасының суық және қатал мінезіне қарсы жылы және мейірімді басшы екенін көрсетті. Томас достарымен жақсы қарым-қатынас орнату арқасында фирма көптеген келісімшарттар жасады және қажет болған кезде қаржыландыру алды. Еуропада Эндрю Томасқа Америкадағы үйлерін жақсартуды ұсынды және тез кеңейіп жатқан үйді «Fairfield» деп атауға шешім қабылдады. 1865 жылдың шілдесінде Эндрю темір жол рельстерін темірмен дәнекерлеудің жаңа ағылшын әдісі – «Dodd процесіне» қызығушылық танытты, бірақ Томас наразы болса да, ол осы процеске американдық патентті сатып алды. Процес тиімді болмады және ол зауытты қайта жабдықтауға қосымша инвестициялар жасағанына қарамастан, жаңа процесте жасалған рельстер бұрынғыдай сынғыш болды. Томас оған ақшасын үнемдеуге кеңес берді, бірақ Эндрю процесті түзету үшін тағы бір болат дәнекерлеу патентін сатып алды. Осы уақытта Томас Питтсбургтегі темір өндіруші Уильям Коулменнің қызы Люси Коулменмен таныса бастады. Коулмен Томасқа Union Iron Mills-ті қалай жақсартуға болатыны туралы маңызды кеңестер берді және алдағы темір жол құрылысының қарқыны туралы ішкі ақпаратты ұсынды. Эндрю Piper & Shiffler келісімшарттарының көп бөлігін Union Iron Mills-ке аударды, бұл фирманың табысын одан әрі арттырды. Томас жиі ағасының артық әрекеттерін шектеуге тырысты, бірақ сәттілікке жете алмады. Мысалы, 1866 жылы Эндрю ескі Cyclops Iron Works-қа жақын құбыр зауытын сатып алуды ұсынды. Томас сатып алуға қарсылық көрсетіп, кеңейту уақыты келмегенін және құбыр зауыты Union Iron Mills өндірмейтін темір түрін пайдаланғанын айтты. Құбыр зауыты пайдасыз болып шықты, бірақ ол көп ұзамай өртенді (фирманы одан әрі шығыннан сақтап қалды).

Люси пеш және Томсон жұмыстары

Томас Карнеги компаниясының қоңыр темір өндірісіне кеңеюінде шешуші рөл атқарды. Темір кенін әдетте алдымен қоңыр темірге балқытатын, бұл сынғыш бірақ тазартылған өнім (көбінесе тіктөртбұрыш құймаларға құйылады) және әдетте басқа компанияларға сатылып, одан құйылған темір немесе болат жасалатын. Union Iron Mills компаниясының бірнеше инвесторлары қоңыр темір өндіретін компанияларға инвестиция салуды қалаған, бірақ Уильям Коулман бұған қарсы кеңес берді және компанияның толық бақылауындағы заманауи пеш салуды ұсынды. 1870 жылдың 1 желтоқсанында Union Iron Mills компаниясының бөлімшесі (Изабелла пеш компаниясы деп аталды) құрылды және компанияның алғашқы биік пеші (Томас әйелінің құрметіне "Люси пеші" деп аталды) Питтсбургтегі 51-ші көшеде салынды. Изабелла пеш компаниясына қосылған инвесторлардың көпшілігі Эндрюдің емес, Томас достары болды. Томас Карнеги Люси пешінің жұмысын қадағалады және оның коммерциялық табысына үлес қосуда дерлік жалғыз болды. Люси пешінің биіктігі 75 фут (23 м), ал бошағы 20 фут (6 м) (пештің ең кең бөлігі және ошаққа жақын болғандықтан ең ыстық) және 1872 жылға қарай тәулігіне рекордтық көлемде өнім шығарды. 1877 жылы екінші Люси пеші салынды. 1881 жылы компанияның үштен екі бөлігі Уилсон, Уокер және компанияға сатылды, ал Джеймс Р. Уилсон Томас Карнеги мен Джон Фиппсті пештердің жұмысын қадағалау міндеттерінен босатты. Коулман Томас Карнегиді жаңа болат зауытын салуға шақырды, және олар Питтсбургтен шығысқа қарай 10 миль (16 км) жердегі Брэддок алаңы деп аталатын жерді сатып алды (Форт-Дюкесне қаласынан француз және үнді күштерінің британдық генерал Эдвард Брэддокты жеңген тарихи майдан, 1755 жылдың 5 шілдесінде Мононгахела шайқасында). (Томас өзінің инвестициясы үшін ақшаны ағасынан қарызға алды.) Коулман мен Карнеги Хоумвудта бір-біріне жақын тұрды және трамвайда бірге жұмыс істеді, ал ер адамдар жаңа болат зауытының жоспарларын осы күнделікті сапарлар кезінде жасады. Томас Эндрюден жаңа диірменге инвестиция салуды өтінгенмен, Эндрю бас тартты (оны тым тәуекелді кәсіп деп санады). Содан кейін Томас Питтсбургтегі бай саудагер және Ұлттық банктің вице-президенті Дэвид МакКэндлесске жүгінді. МакКэндлес келісіп, кассир ретінде Уильям П. Шиннді (ол 11 жылдан кейін 1883 жылы азаматтық инженерлік саладағы ең жоғары награда Норман медалімен марапатталды) тартты. 1872 жылдың көктемінде Эндрю Карнеги (облигацияларды сату сапарында) Еуропадағы Бессемер болат зауыттарын зерттеп, АҚШ-қа жаңа жобаға өте құлшыныспен оралды. Кейін Эндрю бұл жұмыстарға 250 000 доллар жұмсады. Сол кезде Коулман, МакКэндлес, Скотт және Томас Карнеги Питтсбургтен жаңадан салынған жерді сатып алып, оны бөліп, жер телімдерін едәуір пайдаға сатты. Содан кейін әр серіктес болат зауытына 50 000 доллар салды. 1873 жылдың 13 қаңтарында жаңа компания, Карнеги, МакКэндлес және компания, жұмыс салу үшін құрылды. Паника компания үшін қаржылық қиындықтар тудырды және ол аман қалу үшін облигацияларды шығарды. Пенсильвания темір жолының президенті, көптеген серіктестердің ақылшысы және жақын досы Дж. Эдгар Томсон 1873 жылдың соңында осы облигациялардың көп бөлігін сатып алып, фирманы су бетінде ұстауға көмектесті. Серіктестер Пенсильванияның жаңа заңын пайдаланып, жауапкершілігі шектеулі компанияларды құруға рұқсат беру үшін Карнеги, МакКэндлес және компанияны таратып жіберді және 1874 жылдың 12 қазанында Эдгар Томсон Стил компаниясы Лтд құрылды. Келесі бірнеше жылда Томас Карнеги Эдгар Томсон Стил компаниясын басқарды. Оның осы ісіндегі табыстылығын бір корпоративтік тарихшы былай деп түйіндеді: Т. М. Карнегидің қабілеттері тым көп және күрделі болды, оларды бір сөйлемде айтып жеткізу мүмкін емес. Ол өте адал адам еді, Питтсбургте оның сөзі кейбір адамдардың бондыларынан жақсы деген кең тараған сөз болды. Ол ерекше даналық танытқан, әрі оның коммерциялық мәселелерге қатысты пікірі әлдеқайда үлкен әрі тәжірибелі ер адамдарға қарағанда жоғары бағаланған. Ол өзінің компаниясына әдетте корпорациялардың жетіспейтінін, атап айтқанда ар-ұжданын берді. Басқа тарихи бағалаулар Томастың болат бизнесін жақсы білгенін және құрметке ие менеджер болғанын, тіпті Эндрю оны тым сақ деп санаса да, қорытындылады. Карнеги, Фиппс және компанияның төрағасы Уильям Эбботт Томасты Эндрюден гөрі жақсы бизнесмен деп санады, ол "қатаң, ақылды, көреген, мүлдем адал және сенімді". Томас Эндрюдің амбициясына ие болған жоқ, бірақ "жақсы, табысты, қауіпсіз бизнеске қанағаттанды, және кеңеюге мүлдем қызығушылық танытпады. Ол Эндрюдің аспанға көтерілуге бейімділігін жақтырмады, оны тәуекелшіл және қауіпті көшбасшы деп санады. Том табыстың дивидендтер түрінде болуын қалады, ал Эндрю оларды кеңею үшін пайдалануды талап етті". және басқасы олай емес. Оның ең жақын досы Дэвид А. Стюарт, Томсон жұмысындағы серіктесі болды, және Стюарт Томасты басқалардың (әсіресе Эндрю Карнегидің) сын-ескертулерінен және әзілдерінен еркін қорғады. Томас 1876 жылы ағасының келіспеушілігінен кейін Эдгар Томсон Стилдегі өзінің үлесінің жартысын ағасына сатты, дау "Люси пешінің" тағы біреуін салу керек пе, жоқ па деген мәселеде туды. Томас Карнеги, алайда, Томсон директорлар кеңесінде қызмет атқармады, бұл Эндрю Карнеги директорлар кеңесіндегі орын босағанда түзетуді қалаған жағдай. Бұл 1876 жылдың жазында болды, бірақ компанияның екінші ірі акционері Уильям П. Шинн (Еуропада сапарда жүрген Эндрюге) орын оған тиесінше берілуі керек деп ашуланып айтты. Дегенмен, Томас ғана директорлар кеңесіне қосылған жоқ, сонымен қатар Эндрю Карнеги АҚШ-қа оралғаннан кейін бірнеше айдан кейін төраға болып тағайындалды. Шинн ақыры шыдамады және 1879 жылдың қыркүйегінде Томсон болат зауытының менеджері лауазымынан кетті. Эндрю Карнеги өзінің компаниясының пештеріне ғана сүйенуді тоқтатып, ашық нарықта отын сатып алуға тырысты. Томас және Генри Фиппс Эндрюге өсіп келе жатқан болат зауыттары үшін көкшөңнің үлкен және тұрақты қорын қамтамасыз ету қажеттігі туралы ескертті. Томас Фрикке Карнегидің көкшөң пештерін сатып алуға көндіруді мақсат етті. Томас ұсынысы Фрик үйлену жоспарлап жатқан кезде жасалды, және Фрик пен оның жаңа әйелі Нью-Йорк қаласында бал айында жүргенде Эндрю Фрикпен кездесіп сөйлесуге келді. Осы уақытқа дейін Томас Фрикпен келісімнің көп бөлігін келісіп алған, сондай-ақ Эндрюмен кездесуді жоспарлаған. Карнеги H. C. Frick & Co компаниясының 10 пайызына ие болды, Фрик Monastery көкшөң зауытының 50 пайызына ие болды, ал H. C. Frick & Co Карнеги Бросс & Ко және Эдгар Томсон Стил зауыттарына көкшөңді эксклюзивті жеткізуші болады. 1885 жылға қарай Эндрю Карнеги H. C. Frick & Co компаниясының акцияларының жеткілікті бөлігін сатып алып, компанияның 50 пайызына ие болды. Фрик енді Карнеги болат компанияларына H. C. Frick компаниясының қалған 16 пайызының 12 пайызын сату арқылы үлесін қосуға тырысты, бірақ Томас оған тырыспауға және компания ішінде менеджерлік лауазым іздеуге кеңес берді. Томас Эндрюдің бизнесін біріктіруде де маңызды рөл атқарды. Томас Эдгар Томсон Стил басқаруымен көбірек айналысты және Изабелла пеші мен Union Iron компанияларымен азаяқты. Томас Эндрюге компанияларды бір фирмаға біріктіруді және оның жаңа фирмадағы үлесін басқару рөліне сәйкес арттыруды ұсынды. Ұйымдастыруға Люси және Изабелла пештері, Union Iron Mills және Homestead зауыты кірді. Алдыңғы жылы Карнегилер Флорида штатының Фернандина-Бич қаласында демалысқа шыққанда Фредерик Обер тілшісімен танысты. Маңайдағы үйдің иесі бұрынғы Конфедерация армиясының генералы Уильям Джордж МакКей Дэвис болды, ол 1879 жылы кредиторларынан плантацияны сатып алған Конфедерация президенті Джефферсон Дэвистің туысы еді. Карнеги 1880 жылдың 25 тамызында Дангенесске 25 000 долларға сатып алу туралы ұсыныс жасады, бірақ одан бас тартты. Мүліктің сатуы...

Мүліктік

Томас өсиетімен Люсиді жалғыз орындаушы және мұрагер етіп тағайындады.

Басып шығару көздері

"Эндрю Карнеги". Америка энциклопедиясында. Нью-Йорк: Americana Corp., 1966 ж. Barefoot, Patricia. Камберленд аралы. Чарльстон, Оңтүстік Каролина: Arcadia, 2004 ж. Boardman, Jr., Fon W. Америка және қарақшы барондар, 1865–1913 жж. Нью-Йорк: Walck, 1979 ж. Bridge, James Howard. Карнеги болат компаниясының ішкі тарихы: Миллиондардың романтикасы. Нью-Йорк: The Aldine Book Company, 1903 ж. Bullard, Mary Ricketson. Камберленд аралы: Тарих. Афина, Джорджия: University of Georgia Press, 2005 ж. Burlingame, Dwight F. Байлықтың жауапкершілігі. Блумингтон, Индиана: Indiana University Press, 1992 ж. Carnegie, Andrew. "Байлық туралы жақсы хабар" және басқа да уақтылы эсселер. Кембридж, Массачусетс: Belknap Press of Harvard University Press, 1962 ж. "Карнеги, Эндрю". Appletons' Cyclopaedia of American Biography энциклопедиясында. Түз. James Grant Wilson және John Fiske. Нью-Йорк: D. Appleton & Company, 1887 ж. Derbyshire, Wyn. Алты магнат: Джон Джейкоб Астор, Корнелиус Вандербильт, Эндрю Карнеги, Джон Д. Рокфеллер, Генри Форд және Джозеф П. Кеннедидің өмірі. Лондон: Spiramus Press, 2008 ж. Dilsaver, Lary M. Камберленд аралы ұлттық жағалауы: Сақтау туралы қақтығыстар тарихы. Шарлоттсвилл, Вирджиния: University of Virginia Press, 2004 ж. "Карнеги ханым қайтыс болды". New York Times. 1886 жылдың 11 қарашасы. Nasaw, David. Эндрю Карнеги. Нью-Йорк: Penguin Press, 2006 ж. "Томас М. Карнегидің қоштасу рәсімі". New York Times. 1886 жылдың 31 қазаны. Seabrook, Charles. Камберленд аралы: Күшті әйелдер, жабайы жылқылар. Уинстон-Салем, Солтүстік Каролина: J. F. Blair, 2004 ж. Skrabec, Quentin R. Әлемдегі ең бай аудан: Питтсбургтің шығыс бөлігі қалай американдық индустрияны құрды. Нью-Йорк: Algora Publishing, 2010 ж. Standiford, Les. "Тозақта кездесеміз: Эндрю Карнеги, Генри Клей Фрик және Американы өзгерткен ащы серіктестік". Нью-Йорк: Crown Publishers, 2005 ж. Swank, James Moore. Темір өндірісінің тарихы. Филадельфия: American Iron and Steel Association, 1892 ж. Tedlow, Richard S. Кәсіпкерлік гиганттары: Жеті бизнес инноваторы және олар салған империялар. Нью-Йорк: HarperBusiness, 2001 ж. Warren, Kenneth. Жеңіске жеткен капитализм: Генри Клей Фрик және Американың индустриалды трансформациясы. Қайта басылым. Питтсбург: University of Pittsburgh Press, 2000 ж.