Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Канаданың жеті ұлты (мохаук тілінде Tsiata Nihononhwentsiá:ke деп аталады) – он сегізінші ғасырдан бастап Сент-Лоуренс өзені аңғарында және оның төңірегінде өмір сүрген алғашқы халықтардың тарихи конфедерациясы. Олар Жаңа Франциямен одақтас болды және көптеген жағдайларда, олардың арасында рим-католик дініне өткендердің саны көп болды. Жеті жылдық соғыс кезінде (1756–1763) олар француздарды британдықтарға қарсы қолдады. Кейіннен, олар АҚШ-қа қарсы Америка Тәуелсіздік соғысы мен 1812 жылғы соғыста британдықтар басқарған аборигендер одағының солтүстік ядросын құрады. Бұл одақ жеті жеке ұлттан тұрмады, ол жеті қауым немесе қаланың конфедерациясы болды. Батыстан шығысқа қарай қауымдар келесідей орналасқан:
The Seven Nations of Canada (called Tsiata Nihononhwentsiá:ke in the Mohawk language) was a historic confederation of First Nations living in and around the Saint Lawrence River valley beginning in the eighteenth century. They were allied to New France and often included substantial numbers of Roman Catholic converts. During the Seven Years' War (1756–1763), they supported the French against the British. Later, they formed the northern nucleus of the British led Aboriginal alliance that fought the United States in the American Revolutionary War and the War of 1812. Rather than consisting of seven distinct nationalities, the alliance was a confederation of seven communities or towns. From west to east the communities were as follows:
Онеида, Онондага және Кайуга халқы Освегатчиде
Акуессан Мохауктары
Кахнаваке Мохауктары
Канесатактағы Мохауктар және Анишинабегтер (Алгонкин және Ниписсинг)
Оданак Абенакилері
Беканкур Абенакилері (қазіргі Волинак)
Жас Лорет Хурондықтары (қазіргі Вендаке)
Oneida, Onondaga and Cayuga people of Oswegatchie
Mohawk of Akwesasne
Mohawk of Kahnawake
Mohawk and Anishinabeg (Algonquin and Nipissing) of Kanesatake
Abenaki of Odanak
Abenaki of Bécancour (now Wôlinak)
Huron of Jeune Lorette (now Wendake)
Шығу тегі
Канадалық тарихшы Жан-Пьер Савайя федерация он жетінші ғасырдан бері қалып келгенін айтады. Ол Канаданың алғашқы халықтарының тарихын және олардың жер дауына қатысты мәселелердің тамырын зерттейді. Канадалық тарихшы Джон Александр Дикинсон федерацияның Жеті жылдық соғыс кезінде құрылғанын, британдықтар Сент-Лоуренс өзені бойындағы аймақтарды басып алғанда пайда болғанын мәлімдейді. Дикинсон Жаңа Франция тарихы және оның Солтүстік-Шығыстағы алғашқы халықтармен қарым-қатынасы саласындағы маман. Екі пікірді қолдайтын тікелей дәлелдер аз. Дикинсон дәлелдердің жетіспеуі кейінірек мерзімді қолдайтынын көрсетеді. Мохаук тарихшысы Даррен Бонапарт белгілі мәліметтерді жинақтап баяндады. 1667 жылы француздар қазіргі Нью-Йорк штатындағы мохаук ауылдарына шабуыл жасаған апатты соғыстан кейін, мохауктардың бір бөлігі христиан дініне көшіп, Монреальдің шағын ауылының қарсы жағындағы Сент-Лоуренс өзеніндегі Кахнавакеге ("жартастар маңында") қоныс аудара бастады. Атауы мен орналасқан жері бойынша Кахнаваке Мохаук отанындағы Каухнавага ауылын еске салады. Бірінші ауылдың көп бөлігі тұрғындары солтүстікке көшіп кеткен соң, құлдырады. Бонапарттың сөзімен айтқанда, Нью-Йоркте қалған мохаук пен көшіп келгендер арасындағы қарым-қатынас "бірге болған кездегіден де күмәнді" болды, себебі олар діни амалдар арқылы ерекшеленді. Сент-Лоуренс өзені аңғарындағы елді мекендерде Бірінші Ұлттардың федерациясы құрылды. Оған католицизмді жақсы қабылдаған абенаки, алгонкин және гурон тайпалары кірді. Абенаки және алгонкиндер алгонкин тілдерінің негізгі отбасыларында сөйледі. Мохаук, Онида, Онондага және Кайуга ирокездер еді, ал гурондар тағы бір ирокез тілінде сөйледі. Федерацияның мохауктары өздерін мохауктар ретінде және дәстүрлі ирокездер аумағындағы мохауктардың туыстары ретінде тануын жалғастырды.
The Canadian historian Jean Pierre Sawaya has argued that the federation has existed since the seventeenth century. He does specialized research in the history of Canada's First Nations and the background to their land claims. The Canadian historian John Alexander Dickinson argues that the federation was created during the Seven Years' War, as the British closed in on the territories along the St Lawrence River. Dickinson is a specialist in the history of New France and its relations with the First Nations of the Northeast. There is little first hand evidence to support either view. Dickinson argues that the lack of evidence supports the case for a later date. The Mohawk historian Darren Bonaparte has summarized what is known. After a disastrous war in 1667 when the French attacked Mohawk villages in present day New York, some Mohawk converted to Christianity and began to relocate to Kahnawake ("near the rapids") on the Saint Lawrence River opposite the small village of Montreal. By its name and location by a rapids, Kahnawake recalled the village Caughnawaga (in a variant spelling) in the Mohawk homeland. The first village faded as most of its people moved north. The relation between the Mohawk who stayed in New York and those who migrated was, in Bonaparte's words, "as ambiguous as when they were together", in part because they became differentiated by religious practices. A federation of First Nations bands formed in settlements in the St. Lawrence River valley. It included those Abenaki, Algonquin, and Huron who were more accepting of Catholicism. The Abenaki and Algonquin spoke in languages of the major families of Algonquian. The Mohawk, Oneida,Onondaga and Cayuga were Iroquois, and the Huron spoke another Iroquoian language. The Mohawk of the federation continued to identify as Mohawk, and as relatives of the Mohawk in traditional Iroquois territory.
Дін және мәдениет
Француз отаршылдық кезеңінде және иезуит миссионерлерінің ықпалынан кейін бұл халықтардың көпшілігі католицизмге көшті, бірақ көбінесе өздерінің дәстүрлі діндері мен рәсімдерінің элементтерін сақтап қалды. Иезуиттер "мохаук тілін (Құдай сөздерін, дұғаларды және әндерді мохаук тіліне аудару және жазу арқылы) және дәстүрлі рулық жүйені (бір рудың адамдарына үйленуге рұқсат бермеу арқылы) сақтауға және қолдауға тырысты". Иезуиттер өздеріне дінге өткендерден еуропалық тілді үйренуді талап етпеді (дегенмен, көбі сауда жасауды жеңілдету үшін үйренді) немесе сыртқы мәдениетке сіңісуді қадағаламады. 18-19 ғасырлардың соңында Акуэсасне және басқа да жерлердегі иезуит миссиясының тізілімдері есімдерді мохаук (немесе басқа да тайпалық есімдер) ретінде жазды, тіпті еуропалық нұсқасы да қолданылған жағдайда.
During the French colonial period and due to influence of Jesuit missionaries, many of these peoples converted to Catholicism, while often keeping elements on their traditional religion and ceremonies. The Jesuits made efforts "to preserve and maintain the Mohawk language (by translating and transcribing scripture, prayers and hymns into Mohawk) and the traditional clan system (by refusing to marry people of the same clan)." The Jesuits did not require that their converts learn a European language (although many did for ease of trading) or assimilate with the outside culture. The Jesuit mission registers in the late 18th and 19th centuries at Akwesasne and other sites continued to record names as Mohawk (or other tribal names), even when a European version was also used.
География
Бұл карта Жеті жылдық соғысқа дейін Жеті елдің жағдайын көрсетеді. Сент-Лоуренс өзені бойындағы жергілікті және француз қауымдастықтары мозаика тәрізді орналасқан. Француз қауымдастықтары біртұтас саяси бірлік болды. Американың түпкілікті халықтарының әрқайсысының өз үкіметі болды, олар географиялық жағдайлармен және ресми, сондай-ақ бейресми келісімдер арқылы француздармен байланыста болды. Батыс төрт қаланың көптеген тұрғындары Алты ұлттың ирокездерімен тығыз байланысты болды – көбінесе могавктер (Канесетаке, Кахнаваке және Акуэсасне) немесе онида, онондага және каюга (Освегатчи). Канесетакеде анишинаабегтер де тұрды. Шығыс қалаларын абенакилер (Оданак және Беканкур) және гурондар (Жун Лоретт) мекендеді. Бірлестіретін басты мәселе – Жаңа Англия мен Нью-Йорктегі еуропалық британдықтардың үздірілмейтін енуі, олардың көптегенін атамекендерінен қуылта білді.
This map shows the Seven Nations on the eve of the Seven Years' War. Native and French communities formed a patchwork along the St. Lawrence River. The French communities were a single political entity. The Native American communities each had its own government, connected with the French by geography and by formal and informal agreements. The majority of the residents in the four western towns were closely related to the Iroquois of the Six Nations — mostly Mohawk (Kanesetake, Kahnawake, and Akwesasne) or Oneida,Onondaga and Cayuga (Oswegatchie). There were also Anishinaabeg living at Kanesetake. The eastern towns were populated by the Abenaki (Odanak and Bécancour) and the Huron (Jeune Lorette). A main unifying concern was the relentless encroachment of European British settlement in New England and New York that had already driven many of them from their ancestral homes.
Саясат
Жеті ел ағылшынның Жеті жылдық соғыста француздарды жеңіп кетуін көргенде, олар ағылшынмен келісім жасады, ол Кахнаваке келісімі (1760) деп аталады. Осылайша Жеті ұлт Канада мен Нью-Йорк арасында еркін қатынас орнатып, Монреаль мен Албани арасындағы маңызды тері саудасын сақтап қалды. 1783 жылы Париж келісімінде Америка Тәуелсіздік соғысынан кейін Ұлыбритания Ұлы көлдердің оңтүстігіндегі барлық аумақтарын АҚШ-қа өткізді. Келісімде Англияның америкалық одақтастары туралы ештеңе айтылмағандықтан, АҚШ-қа әрбір ұлтпен жеке бейбіт келісімдер жасауға тура келді. Шешілуге тиіс маңызды мәселелер тек бейбітшілік ғана емес, сонымен қатар Ұлыбританиядан өткен, АҚШ өз бақылауында деп санайтын кең аумақтардың меншігі де болды. 1789 жылы АҚШ шенеуніктері, Соғыс министрі Генри Нокстің сөздерімен айтқанда, "үндістер өздерінің жерлеріне өте берік, және әдетте оны сатып алу үшін нақты төлем берілмесе, құқықтарынан бас тартпайды" деп түсінді. 1797 жылы АҚШ пен Жеті ұлт келісімге қол қойғаннан кейін, оның заңдылығы басқа үндістер тарапынан күдік тудырды, себебі келісімге қол қойғандардың жерді беруге құқығы жоқ еді. Бұл дау әлі күнге дейін жалғасып келеді. 1836 жылы жасалған тағы бір келісімге қатысты, АҚШ-тың федералды соттары "үнді тайпасының басшыларының дұрыс өкілдік еткені жоқ па, әлде келісім мәжбүрлеу немесе алдау арқылы жасалған ба, соны анықтау үшін келісімге тереңірек үңілуге болмайды, және осы себептермен оны жарамсыз деп жарияламайды" деп шешім шығарды. Жер дауы мен келісімдер мәселесі әлі де күрделі болып қалып отыр.
When the Seven Nations saw that the French were going to be defeated by the British in the Seven Years' War, they made a treaty of peace with the British, known as the Treaty of Kahnawake (1760). By this, the Seven Nations negotiated free access between Canada and New York, to maintain their important fur trade between Montreal and Albany. In the 1783 Treaty of Paris following the American Revolutionary War, the British Crown ceded all its territories south of the Great Lakes to the United States (US). As the treaty made no mention of England's Native American allies, the US had to negotiate separate peace agreements with each of the nations. The important issues to be settled included not only peace, but also the ownership of vast tracts of land which the United States considered to be under its control by the British cession. By 1789, US officials realized that, in the words of Secretary of War Henry Knox, "the Indians are especially tenacious of their lands, and generally do not relinquish their right, excepting on the principle of a specific consideration, expressly given for the purchase of the same." After the United States and the Seven Nations signed a treaty in 1797, its legitimacy was challenged by other Native Americans on the grounds that the signatories were unauthorized to cede land. The challenge has continued to this day. In relation to another treaty signed in 1836, federal courts in the United States have ruled that they will not go behind a treaty "to inquire whether or not an Indian tribe was properly represented by its head men, nor determine whether a treaty has been procured by duress or fraud, and declare it inoperative for that reason." The land claim and treaty issues remain controversial.