Кіріспе

Османдық еврей мемлекет қайраткері және қаржыгер Жозеф Наси (1524, Португалия – 1579, Константинополь), португал тілінде Жоао Микес деп аталған, португалиялық сефард дипломаты және әкімші, Мендес/Бенвенист әулетінің мүшесі, Донна Грация Мендес Насидің сіңілі баласы және Сұлтан Сүлеймен I мен оның ұлы Селім II билігі кезінде Осман империясындағы ықпалды тұлға. Ол яһуди халқына зор пайда келтірді. Сарайлық яһуди ретінде, ол Тиберияның иесі болып тағайындалды, мақсаты – яһудилерді Палестинаға қайта қоныстандыру және ондағы өнеркәсіпті дамыту еді; бұл әрекет сәтсіз аяқталды, кейін ол Наксос герцогі болып тағайындалды. Наси Венеция Республикасымен соғысты да қолдады, оның нәтижесінде Венеция Кипр аралын Осман империясына жоғалтты. Селімнің қайтысынан кейін ол Осман сарайындағы ықпалын жоғалтты, бірақ өмірінің соңына дейін лауазымдары мен зейнетақысын сақтап қалуға рұқсат алды.

Этимология

Португал тілінде Жоао Микес/Микас және Дом Жоао Мигас Мендес, итальян тілінде Джузеппе Наси, ал түрік тілінде (Осман) Ясеф Насси деп те аталады.

Өмірбаян

Жозеф Наси Португалияда маран (иудаизмді жасырын түрде ұстанатын) ретінде дүниеге келді, ол Лиссабон университетінің әйгілі дәрігері және профессоры доктор Агостиньо Микастың (1525 ж. қайтыс болған) ұлы, Габсбург королі Испанияның Карл I-нің немере інісі Максимилианның досы. Карл Мендестің байлығын тәркілеуді шешкен соң ол Португалияға қашып кетті. 1571 жылы ол Молдавия немесе Валахияның ханы болуға лайықты кандидат деп есептелді, бірақ Селим II бұл ұсынысты қабылдамады. Ол Кипрдің бір бөлігін еврей колониясы етіп құруды ниеттенген және сол мақсатта Кипрдің Осман империясына қосылуын қолдаған деп саналады; Селим оған осы колонияда вице-корольдік шен беретін герб тағайындады. Насидің туысы Абрахам Бенвенисте (Абрахам Бене, Риггетто Марано) 1570 жылы Насидің қоздырысымен Венеция арсеналына өрт қойды деген айыппен тұтқындалды. Уильям Үндемейтінмен байланысын сақтап, Наси Нидерландыны Осман империясының басты қарсыласы Испанияға қарсы бүлік көтеруге ынталандырды (бүлік ақырында Утрехт одағы арқылы жүзеге асырылды, бұл Сегіз жылдық соғыстың басталуы болды). Ол Мәсіхті күтудің орнына, сол кездегі Осман Палестинасының қалаларына еврейлерді практикалық жолмен қоныстандыруға тырысқан алғашқы адам болды. Наси сұлтаннан билік беруге рұхсат алды және Жозеф бен Адруттың көмегімен қабырғаларды және қаланы қайта жаңартты. Ол сондай-ақ, шөптесін ағаштарын отырғызып, шеберлерді сол жерге көшіп келуге шақырып, оны мата (жібек) өндірісінің орталығына айналдыруға тырысты. Рим папасы мемлекеттерінен еврейлердің көшіп кетуі үшін шаралар қабылданды, бірақ Осман империясы мен Венеция Республикасы соғысқа кірген кезде бұл жоспардан бас тартылды.