Кіріспе

Мидағы моторлық қабықты медулярлық пирамидалармен байланыстыратын қозғалыс жолы. Нейроанатомияда кортикубулбар (немесе кортикулонуклеарлық) тракт – ми қабығындағы моторлық қабықты медулярлық пирамидалармен байланыстыратын екі нейронды ақ заттан тұратын моторлық жол. Медулярлық пирамидалар ми сабасының сопақша ми (булбар) аймағының құрамына кіреді және көз қозғалмасын қамтамаған бас ми нервтерінің моторлық функциясын жеткізуге негізгі арна. Кортикубулбар тракт – пирамидалық жолдардың бірі, екіншісі – кортикоспинальды тракт.

Құрылымы

Кортикубулбалық жол алдыңғы ми бөлігінің негізгі моторлық қабығында пайда болады, жақтық тегісшіктен жоғары және орталық ойыстан ростральды орналасқан прецентральды гируста (Бродманның 4-аймағы). Алайда, кортикубулбалық жол ми қабығының әртүрлі аймақтарынан келген талшықтарды да қамтиды (фронтальды бөліктермен ғана шектелмейді). Жол корона сәулесі арқылы төмен түседі, содан кейін ішкі капсуланың иілісі (ішкі капсуланың артқы аяғында бірнеше талшықтары бар) арқылы ортаңғы миға жетеді. Ортаңғы мида ішкі капсула ми сабағына айналады. Ақ зат ми сабағының құрамындағы крус церебри деп аталатын бөлігінің алдыңғы жағында орналасқан. Крус церебридің ортаңғы үштен бірі кортикубулбалық және кортикоспинальды талшықтарды қамтиды. Кортикубулбалық талшықтар ми сабағының тиісті деңгейінде шығып, бас ми нервтерінің төменгі моторлық нейрондарымен синапсқа түседі. Осы моторлық нейрондардағы аяқталулардан басқа, кортикубулбалық жолдың талшықтары ми сабағының сезімтал ядроларында да аяқталады, оның ішінде грацильді ядро, кунеатты ядро, жалғыз ядро және барлық тригеминальды ядролар. Кортикубулбалық талшықтардың тек 50% ғана кесіледі (декуссацияланады), кортикоспинальды жолдың талшықтарынан айырмашылығы, олардың көп бөлігі кесіледі: қаңқа бұлшықеттерін иннервациялайтын бас ми нервтерінің ядролары, әдетте, екі жақты бірінші реттік нейронмен иннервацияланады (яғни екі жарты шардан да).

Функциялар

Кортикубулбальдық жол бас сүйек нервтерінің жоғарғы моторлық нейрондарынан құралған. Жүз, бас және мойын бұлшықтары кортикубулбальдық жүйе арқылы бақыланады, ол ми сабағының моторлық ядроларындағы моторлық нейрондармен аяқталады. Бұл ми қабығының тікелей омыртқалық моторлық нейрондарға қосылатын және дене, жоғарғы және төменгі аяқ-қолдардың қозғалысын бақылайтын кортикоспинальдық жолдан өзгеше. Ми сабағының сезімтал ядроларында аяқталатын талшықтар әртүрлі сезімтал ядролар арқылы сезімдік сигналдарды күшейтуге немесе тежеуге қабілетті деп саналады. Бұл түрлі тітіркендіргіштерге таңдамалы назар аударуға немесе назарсыздануға мүмкіндік береді. Кортикубулбальдық жол бас сүйек нервтерінің моторлық ядроларын екі жақты түрде иннервациялайды, бірақ төменгі бет ядролары (көздің астындағы бет бұлшықтарын иннервациялайды) және тіл бұлшығы (genioglossus) тек қарсы жақтан келген қабықпен бір жақты түрде иннервацияланады. Екі жақты иннервацияланған ядролардың арасында қарсы жақтан келген байланыс, бір жақтан келген байланысқа қарағанда сәл күштірек болады. Кортикубулбальдық жол V, VII, IX және XII бас сүйек нервтерінің ядроларын тікелей иннервациялайды. Кортикубулбальдық жол X бас сүйек нервінің ядролық екіжақтылықтағы моторлық аймақтарына да үлес қосады.