Кіріспе

Кюя Фукаданың 1964 жылғы кітабы "100 танымал жапон таулары" (日本百名山) – альпинист және жазушы Кюя Фукаданың 1964 жылы жазған кітабы. Бұл тізім қазіргі император Нарухито назарына түскеннен кейін кеңінен танымал болды. Тізім NHK деректі фильмдері мен басқа да жаяу жүру туралы кітаптарда талқыланды. 2014 жылы Мартин Худ аударған ағылшын тіліндегі нұсқасы, "One Hundred Mountains of Japan" деген атпен, Гавай университетінің баспасынан жарық көрді. Толық тізім (солтүстік-шығыстан оңтүстік-батысқа қарай аймақтар бойынша реттелген) төменде келтірілген.

Тарих

Едо дәуірінен бері атақты таулардың таңдамалары жасалып келді. Тани Бунчо «Жапонияның атақты тауларының карталары мен суреттерінің жинағы» (日本名山図会) еңбегінде 90 тауды жоғары бағалаған, бірақ олардың ішінде Иседегі Асама тауы, Мие және Босо түбегіндегі Нокогири тауы сияқты кішкентай таулар да болды. Бұл таңдауға разы болмаған Фукуда, Жапониядағы көптеген тауларға шыққан, табиғи сұлулығы, тарихы және ерекшелігін ескере отырып, 100 атақты жапон тауын іріктеді, сонымен қатар биіктігі 100 метрден төмен тауларды тізімнен шығарды. Бастапқыда тек таушылдар мен жақын оқырмандарға ғана белгілі болған бұл тізім, ханзаданың сүйікті кітабы екені туралы хабарлардың таралуы арқасында танымал бола бастады. Мұрагер ханзада тауға құмар адам, тіпті альпинистік клубқа мүше болған, және тізімдегі әрбір таудың шыңына көтерілуді арман еткен. 1980 жылдардан бері орта жастағы адамдар арасында тауға шығу қозғалысы күшейді. Бұл сарапшыларға арналған альпинизм емес, кейде тауға жататын қиын өрлеулер де болғанымен, көбінесе қарапайым адамдар үшін демалыстық серуендер мен трекингтерге бағытталған. Алайда, тау шатырлары мен жолдардың көбейіп, альпинизм технологиясының жақсарған арқасында, бұрын өте қиын деп есептелген тауларға шығу мүмкін болды. Тізім кеңінен таралды және көптеген адамдар кітаптан тауларды таңдап, шығуға бел буды. Ханзада Нарухитоға еліктеп, көптеген адамдар тізімдегі барлық шыңдарға жетуді мақсат етті. NHK телеарнасының тау туралы бағдарламалары тізімді танымал етуге көмектесті. Арна тізімдегі тауларды бірінен соң бірін бағындыру туралы деректі фильмді және Рэмбо Минамидің орта жастағыларға арналған альпинизм оқулығын көрсетті. Бұл бағдарламалар кеңінен танылып, тізім көпшілікке мәлім болды. Содан бері 200 және 300 таудан тұратын тізімдер, түрлі аймақтардағы жүздеген таулардың тізімі және 100 гүлді тау тізімі пайда болды. 2002 жылы барлық тауларды 66 күнде басып өту арқылы жаңа рекорд орнатылды. Бұл көрсеткіш 2007 жылы 48 күнге, ал 2014 жылы 33 күнге дейін жаңартылды.

Бағалау

Уолтер Уэстонның "Mountaineering and Exploration in the Japanese Alps" атты жапон таулары туралы басқа да қазіргі заманғы эсселермен салыстырғанда, кітап қысқа. Фукуда таулардың тарихы, әсіресе олардың аттарының пайда болуы туралы жазады. Бұл кітапты оқып, тау шаруасының немесе табиғаттың көрінісін сезінуге болмайды. Кейбір адамдардың пікірінше, тізімнің кеңінен қабылдануының себебі – ол бұрыннан мәлім 100 тауға назар аударғандығында.

Таңдау критерийлері

Фукада өрмелеген тауларының ішіндегі 1500 метрден биік 100 тауды үш өлшем бойынша таңдады: әдемілік, тарих және ерекшелік. Биіктікке қатысты шамалы икемділік болды, мысалы Цукуба және Каймон таулары лимиттен төмен болды. Таңдау критерийлеріне қатысты түрлі пікірлер айтылды. Көбінесе тізімде Чубу аймағындағы тауларға басымдық берілгені айтылады. Ишикава префектурасынан шыққан Фукаданың бала кезінде Хаку тауына қарап өскені белгілі, бірақ ол батысқа қарай тағы 13 тауды ғана қосты. Дегенмен, әдемілік пен ерекшелік – субъективті ұғымдар, және тарих бойы Кинки аймағындағы таулар туралы көптеген аңыздар айтылып келеді. Сонымен қатар, тауға құмар көптеген адамдар 877 метрлік (сол кезде 876 метрлік) Цукуба тауы таңдалғандықтан, басқа аймақтардағы да кейбір таулардың тізімге енуі керек екенін айтты.