Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Камбоджаның дәстүрлі бас киімі (тілдік термин, сыпайылық деңгейі)
Traditional headwrap of Cambodia
the linguistic term, a level of politeness
Крама (/k//r//ɒ/'/m//ɑː/; /krɑmaa/) – берік, көп мақсатта қолданылатын камбоджалық дәстүрлі киім, оны шарф ретінде, мата ретінде, бетті жабу үшін, сәндік мақсаттарда және балаларға арналған бесік ретінде пайдалануға болады. Бокатор күрескерлері оны гаррота ретінде де қолданады, сондай-ақ краманы белдеріне, бастарына және қолына орайды. Оны ерлер, әйелдер және балалар киеді, ол әсем болуы мүмкін, бірақ көбінесе крамаларда қандай да бір түрдегі клеткалы сурет болады және дәстүрлі түрде қызыл немесе көк түсті болады. Бұл Камбоджаның ұлттық символы.
A krama (/k//r//ɒ/'/m//ɑː/; /krɑmaa/ ) is a sturdy traditional Cambodian garment with many uses, including as a scarf, bandanna, to cover the face, for decorative purposes, and as a hammock for children. It may also be used as a garrote by Bokator fighters, who also wrap the krama around their waists, heads and fists. It is worn by men, women and children, and can be fairly ornate, though most typical kramas contain a gingham pattern of some sort, and traditionally come in either red or blue. It is the Cambodian national symbol.
Тарих
Камбоджаның Ұлттық музейінің директоры Хаб Тотчтың айтуынша, крама біздің заманымыздың 1-ші және 5-ші ғасырлары аралығында Анкор-Норкор-Пномнан бұрынғы дәуірге дейін тарихы бар болуы мүмкін. Осы кезеңде Ангкор Бори орнынан Шива мен басқа да индуистік құдайлардың беліне оралған қарапайым жамбас орамасы – кбен (үлкен крама түрінде) киген көптеген мүсіндері табылды. Кейбір суреттерде ер адамдардың крама стилінде бас киім кигендері де көзге түседі. 1296-1297 жылдарға қатысты қытай елшісі және дипломаты Чжоу Дагуанның жазбаларында Анкор-Томда жоғары сапалы маталар жергілікті түрде өндірілгені, ал басқалары Чампа мен Сиамнан әкелінгені, бірақ ең бағалысы батыс теңіздерден келгені айтылады.
According to Hab Touch, director of the National Museum of Cambodia, the krama may date back to the Pre Angkor Norkor Phnom era, between the first and fifth centuries CE. Over the period, many Shivas and other Hindu gods wearing the kben (a simple hip wrapper rolled at the waist takes the form of a large krama) have been recovered at the Angkor Borey site. A man was even pictured wearing a krama style head covering in some instances. Records from around 1296–1297, by Chinese envoy and diplomat Zhou Daguan show several fabrics of high quality were produced locally in Angkor Thom, with others imported from Champa and Siam, but the most coveted coming from the western seas.
Мәдени маңызы
Крама жасау үшін "Кей" немесе "Кей Домбан" деп аталатын дәстүрлі қол тоқыма станоктары қолданылады. Тоқу және бояу техникалары маңызды, ал қолданылатын материалдардың сапасын қамтамасыз ету үшін қоршаған ортаны қорғау өте қажет. Крама – күнделікті өмірде шарф, белбеу, жамылғы, бас киім, төменгі киім және сәндік мата ретінде қолданылатын әмбебап мата. Ол діни рәсімдер мен мерекелерде сыйлықтарды орау үшін де пайдаланылады. Крама өндірісінде, қауырсын дайындаудан бастап тоқуға дейін, жергілікті қоғамдастықтар, әсіресе әйелдер, басты рөл атқарады. Ерлер мақта өсіру және табиғи бояу іздеу сияқты жұмыстарға қатысады. Әйелдер тоқу өнерін келесі буынға жеткізуге жауапты. Жеке тоқымашылардың саны азайғанмен, кәсіби Крама топтары мен өндірушілер осы істі қолға алды. Бұл дәстүр 15 белсенді қауымдастық пен бірлестікте сақталып келеді, шебер тоқымашылар білімдерін бөліседі. Білім беру ұйымдары да Краманың ерекшеліктерін сақтау үшін оқыту курстарын ұсынады. Крама – тек мата ғана емес, ол – туудан өлімге дейінгі өмір жолының символы. Оның әлеуметтік-мәдени маңызы зор, ол сәлемдесу, құрмет көрсету және маңызды өмірлік оқиғаларды белгілеу үшін қолданылады. Отбасыға жаңа мүше қосылғанда, тойларда немесе қайтыс болғандарға құрмет көрсетуде Крама – ұрпақтан ұрпаққа жалғасып келе жатқан Камбоджа мәдени мұрасының қадірлі белгісі.
The production of Krama involves manual weaving using traditional hand looms called 'Kei' or 'Kei Dombanh'. Weaving and dyeing techniques are essential, and protecting the environment is crucial to ensure the quality of the materials used. Krama is a versatile textile, serving as a scarf, belt, blanket, bandanna, lower garment, and decorative cloth in daily life. It is also used to wrap ritual offerings during religious ceremonies and celebrations. Local communities, primarily women, play a central role in Krama production, from preparing yarn to weaving. Men participate in activities such as planting cotton and sourcing natural dyes. Women are responsible for passing on the weaving skills to the next generation. While individual weavers have become scarce, professional Krama groups and producers have taken up the mantle. The tradition endures in 15 active communities and associations, with skilled weavers imparting their knowledge. Educational associations also offer training to ensure the preservation of Krama's unique characteristics. Krama is not just a textile; it is a symbol of life's journey, from birth to death. It holds great socio cultural significance, expressing greetings, respect, and marking important life events. Whether celebrating a new addition to the family, honoring weddings, or paying tribute to the departed, Krama is a cherished emblem of the Cambodian cultural heritage, passed down through generations.