Кіріспе

Қатты талшықтардан тоқылған ыдыс

Себет – дәстүрлі түрде қатты талшықтардан жасалған ыдыс. Ол ағаш тілімдерінен, қамыстан және жүзімдіктерден жасалған әр түрлі материалдардан тоқылуы мүмкін. Көбінесе себеттер өсімдік материалдарынан жасалса да, жылқы шашы, кит қабырғасы немесе металл сым сияқты басқа материалдар да қолданылуы мүмкін. Себеттер көбінесе қолмен тоқылады. Кейбір себеттер қақпақпен жабдықталса, ал басқалары үстінен ашық қалдырылады.

Қолданылуы

Себеттер тұрмыстық және эстетикалық мақсаттарға қызмет етеді. Кейбір себеттер салтанаттық, яғни діни сипатта болады. Себеттер көбінесе егін жинау, сақтау және тасымалдау үшін қолданылса, арнайы себеттер түрлі мақсаттар үшін қолданылады, оның ішінде тамақ дайындау, тұқымдар немесе астық өңдеу, құмар ойындарына арналған құралдар, ызылдақтар, желдеткіштер, балық аулауға арналған құрылғылар және кір жуу үшін.

Тарих

Тоқымалы себеттер ойлап табылмас бұрын, адамдар қарапайым ыдыстар жасау үшін ағаш қабығын қолданған. Бұл ыдыстар жиналған тағам мен басқа да заттарды тасымалдауға қолданылған, бірақ бірнеше рет пайдаланғаннан кейін бұзылып кеткен. Қабық ыдыстарды қолдау үшін қабықтан немесе басқа өсімдік материалдарынан жолақтар тоқу келесі қадам болды, одан кейін толығымен тоқылған себеттер пайда болды. Соңғы жетістік – суды ұстай алатын тығыз тоқылған себеттер. Топырақтың жағдайына байланысты, себеттер археологиялық жазбаларда сақталуы немесе сақталмауы мүмкін. Таяу Шығыстағы қазбалар тоқу техникаларының 8000 жыл бұрын кілемдерді және, мүмкін, себеттерді жасау үшін қолданылғанын көрсетеді. Екі есті тоқыма себеттер 7000 жылға дейін сақталып қалған. Бұл көбінесе британ тілінде кездеседі. "Себет" сөзі ер адамның шақысының ісінуын да білдіреді. "Себет" сөзі "барлық жұмыртқаңызды бір себетке салмаңыз" деген мақалда жиі қолданылады. Осы контексте себет – сәттілікке жету мүмкіндігінің метафорасы.