Кіріспе

Жылы ағаштан жасалған, қолмен тоқылған жергілікті бұйым – Американың түпкілікті халықтарына тән. Кейбір американдық және алғашқы халықтар мәдениеттерінде арман аулаушы ( "тоқылмалы желі" сөзінің жансыз түрі) – бұл қолмен тоқылған жылы ағаш шеңбері, оған тор немесе желі тоқылған. Оны қасиетті нысандармен – белгілі бір қауырсындармен немесе моншақтармен безендіруге болады. Дәстүр бойынша, арман аулаушылар қорғаныш ретінде бесікке немесе төсекке ілінеді. Бұл – жәндіктің желісін қайталайтын, нәрестелерді қорғайтын жіп немесе сіңірден жасалған шеңбер. Сондықтан аналар мен әжелер шөптерден жасалған арқандарды және жылы ағаштан жасалған шеңберлерді қолдана отырып, балаларға арнап тоқыма желілер тоқиды. Бұл нысандардың мақсаты – қорғау және олар түстермен тікелей байланысты емес: тіпті нәрестелерге де қорғаныш нысандары берілген. Мысалы, бесік тақтасының шеңберіне "тоқылмалы желілер" ілінген. Ескі кезде бұл тоқыманы қысылған өсімдік талшығынан жасаған. Көбінесе, бұл шеңберге екі желі ілінген, олар "ауадағы кез келген зиянды ұстап алады, өйткені тоқыма желіге тиген әр нәрсені ұстап алады".

Қазіргі қолданысы

Түс аулаушылар өз қауымдары мен мәдениеттерінде дәстүрлі қолданысын жалғастырып келеді. Бірақ 1960 және 1970 жылдардағы пан-индиялық қозғалыс шеңберінде түс аулаушылардың туынды түрлері әртүрлі Түпкі американдық мәдениеттер арасындағы бірлік символы ретінде немесе Түпкі американдықтар мен Ұлттық халықтар мәдениеттерімен байланыстырудың жалпы символы ретінде қабылданды. "Түс аулаушы" деген атау 1970 жылдары бұқаралық ақпарат құралдарында жарияланып, 1980 жылдары Түпкі американдық қолөнер бұйымы ретінде кеңінен танылды. 1990 жылдардың басында ол "ең танымал және саудаға жарамды" бұйымдардың біріне айналды. Ожибве ұлтынан және пан-индиялық қауымдастықтардан тысқары жерлерде танымал болған сайын, әртүрлі "түс аулаушылар" жасала бастады, олардың көпшілігі дәстүрлі стильдерден мүлдем өзгеше, ал материалдары да дәстүрлі емес. Бұндай бұйымдар Жаңа дәуір тобы мен жеке тұлғалар тарапынан жасалып, көрмеленеді және сатылады. Кейбір адамдар мұндай танымалдылықты зиянсыз деп есептесе, көптеген Түпкі американдықтар мұндай еліктеу түс аулаушыларды коммерциялық тұрғыдан шамадан тыс пайдалану, қорлау және Түпкі емес адамдардың бұрыс қолдануы деп санайды.