Кіріспе

АҚШ-тың патенттік құқықтарға және мемлекеттік зерттеулерге қатысты заңдары. Bayh–Dole Act немесе Patent and Trademark Law Amendments Act (Pub. L. 96 517, 12 желтоқсан 1980 ж.) – АҚШ-тың федералды үкімет қаржыландыратын зерттеулер нәтижесінде туындаған өнертабыстарға мердігерлердің меншік құқығын беруге рұқсат ететін заңнамасы. Индиана штатының сенаторы Бирч Бей және Канзас штатының сенаторы Боб Доул бастамасымен қабылданған бұл акт 1980 жылы қабылданды, 94 Stat. 3015 ретінде тіркелді, сондай-ақ 35 U.S.C. § 200–212 және 37 C.F.R. 401 (мердігерлермен федералды қаржыландыру келісімдері үшін) және 37 C.F.R. 404 (федералды үкіметке тиесілі өнертабыстарды лицензиялау үшін) арқылы іске асырылады. Bayh–Dole Act енгізген маңызды өзгеріс – федералды қаржыландырумен жасалған өнертабыстарға меншік құқығын алған федералды мердігерлердің осы құқықты сақтап қалу тәртібі. Bayh–Dole Act-ке дейін Федералдық сатып алу ережелерінде патенттік құқықтар жөніндегі талаптар қарастырылған, онда кейбір жағдайларда федералды мердігерлер немесе олардың өнертапқыштары федералды үкіметпен жасалған келісімшарт бойынша жасалған өнертабыстарды үкіметке тапсыруға міндетті болған, егер қаржыландыру агенттігі мердігерге немесе өнертапқышқа негізгі немесе эксклюзивті құқықтарды сақтауға рұқсат берудің қоғамдық мүддеге көбірек қызмет ететінін анықтамаса. Ұлттық денсаулық сақтау институты, Ұлттық ғылым қоры және Сауда департаменті коммерциялық емес ұйымдарға агенттіктің шешімін күтпей, хабарлама жолымен өнертабыстарға құқықтарды сақтауға мүмкіндік беретін бағдарламаларды енгізді. Ал Bayh–Dole Act коммерциялық емес ұйымдар мен шағын бизнес фирмаларының мердігерлеріне келісімшарт бойынша жасалған және олар сатып алған өнертабыстарға меншік құқығын сақтауға біркелкі мүмкіндік береді, егер әрбір өнертабыс уақтылы жарияланса және мердігер осы өнертабысқа меншік құқығын сақтауды шешсе. Bayh–Dole Act енгізген тағы бір маңызды өзгеріс – федералды агенттіктерге федералды үкіметке тиесілі өнертабыстарға эксклюзивті лицензиялар беруге рұқсат беру.

Сот іс жүргізуі және сот практикасы

Байх-Доле заңнамасы бойынша сот практикасы көбейіп келеді.

Өнертабыстардың меншік құқығы

Стэнфорд пен Roche, Жоғарғы сот шешкен іс болды, онда патенттелген өнертабыстың құқығы алдымен өнертапқышқа тиесілі екені белгіленді, тіпті егер өнертапқыш федералды қаржыландырылатын зертханадағы зерттеуші болса да, Bayh–Dole заңына қарамастан. Сот судьялары АҚШ Конституциялық құқығының жалпы түсінігін растады, яғни өнертапқыштар өз өнертабыстарын автоматты түрде иеленеді, ал үшінші тараптарға осы құқықтарды беру туралы шарттық міндеттемелер екінші деңгейдегі болып табылады. Бұл жағдай Стэнфорд қызметкерінің, егер Стэнфорд заң бойынша немесе шарт бойынша оларды иеленуге міндетті болса, Стэнфордқа белгілі бір өнертабыстарды беруге міндетті болғандықтан туындады. Стэнфорд факультеті осы қызметкерді полимераза тізбектік реакция (ПТР) – эксклюзивті техниканы үйрену үшін биотехнологиялық компанияға жіберді, және ол компаниямен болашақ өнертабыстарын, ПТР әдісіне қатысты, компаниядан алған біліміне сәйкес беруге келісімшартқа қол қойды. Кейін компания Roche сатып алды. Стэнфорд қызметкері Стэнфордқа оралғаннан кейін жасаған ПТР-мен байланысты өнертабыстарға патент алды. Көп ұзамай стартапты сатып алған Roche компаниясы алғашқы коммерциялық сәтті ВИЧ-ті анықтау тесттерін енгізді, олар Стэнфорд патенттерінің ПТР технологиясын қамтыды. Стэнфорд Roche-ді патенттерін бұзғаны үшін сотқа бергенде, Roche бұл патенттерге меншік құқығының өнертапқышпен стартап компаниясы арасындағы келісімге байланысты бар екенін мәлімдеді. Стэнфорд округтік сотта, Федералдық сотта және Жоғарғы сотта берген аргументтерінің бірінде Bayh–Dole заңы грант алушыларға "екінші кезекте бас тарту құқығын" береді делінді, бұл Үкіметтің бірінші кезекте бас тарту құқығына бағынышты, заңның келесі сөзіне сүйене отырып: "Егер мердігер осы бөлімге сәйкес жағдайларда өнертабысқа құқық иелігін сақтамаса, Федералдық агенттік мердігермен кеңескеннен кейін өнертапқыштың құқықтарын сақтау туралы өтініштерді қарастыра алады, осы Заңның ережелеріне және оған сәйкес қабылданған ережелерге сәйкес". Аудандық сот бұл аргументті қабылдады, бірақ Федералдық сот пен Жоғарғы сот оны жоққа шығарды, өнертапқыштықтың негізгі заңын өзгеріссіз қалдырып, Bayh–Dole федералды мердігерлерге федералды қаржыландырылатын жұмыстарда жасалған өнертабыстарға ешқандай артық құқық бермейтінін нақтылады. Сот апелляциялық шағым беруші келісімшарттағы өнертабысты ашу ережелерін сақтамағандықтан, өнертабысқа құқықтың АҚШ Армиясына берілуін қолдады деп шешті. Атап айтқанда, келісімшартқа сәйкес, Bayh–Dole бойынша өнертабыс АҚШ Армиясына арнайы нысан арқылы, DD Form 882s арқылы ашуы керек еді. Campbell Plastics бұл нысан арқылы өзінің өнертабысын ешқашан ашпады. Campbell Plastics келісімшарт барысында өнертабысының барлық бөліктерін ашты деп мәлімдеді, бірақ нысанды қолданбады. Сот нақты нысанның заңдылығын қарастырмады, бірақ ол жеткілікті деп есептеді. Дегенмен, сот "бөлінген ұсыныстар келісімшарт бойынша өнертабысты жеткілікті түрде ашпады" деп тапты. Нәтижесінде өнертабыс жоғалып кетті.

Мемлекеттік лицензияның қолданылу көлемі

Белгілі бір тәжірибелік қолданыс жағдайындағы түсіндірмеде, Madey v. Duke University, 307 F.3d 1351 (Fed. Cir. 2002) ісінде, сот Bayh–Dole туралы қысқаша айта келіп, зерттеушілердің тәжірибелік қолданысы заңмен қамтамасыздандырылатынын ұсынады. Нақтырақ айтқанда, Madey соты аудандық соттың шешімін келтірді: егер өнертабыс болса және күдікті мемлекеттік қаржыландыру алған жақ болса, "Bayh–Dole заңына сәйкес, үкімет рұқсат берген патенттерді пайдалану патенттік құқық бұзушылық болып есептелмейді".

Байхендоль және патенттеу

Рочестер университеті мен G. D. Searle & Co. арасындағы 358 F.3d 916 (Fed. Сыр. 2004 ж.) ісінде сот Bayh–Dole заңы патентке қабілеттілік негіздерін өзгерткен деген талапты қабылдамады. Сот Amicus curiae пікірін келтіре отырып, Bayh–Dole заңы мен соттар патентке қабілеттілікті бағалау үшін қолданатын құқықтық стандарттар арасында ешқандай байланыс жоқ екенін мәлімдеді. Бұдан әрі, Bayh–Dole заңының саяси мақсаттарының ешқайсысы университеттерге басқа ұйымдарға қарағанда патенттік заңдарды тәжірибеге енгізуде жеңілдік беруді қолдамайды және рұқсат етпейді.

Үшінші тараптың құқықтары құрылмаған

Байхольдольдің талаптарын орындамаған мердігердің бұл әрекетінің халыққа тигізер әсеріне қатысты сарапшылар арасында белгісіздік болғанына қарамастан, соттар мұндай жағдай өзінен-өзі құқық иесінен құқықты алып тастамайтынын және патенттің күшін жоймайтынын нақтылады.