Кіріспе

Парад әр Жаңа жыл күні Филадельфияда, Пенсильвания штатында өткізіледі. 1901 жылы басталған бұл парад – АҚШ-тағы үздіксіз жалғасып келе жатқан ең ұзақ халықтық шеру. Жергілікті клубтар, көбінесе «Жаңа жыл қауымдастықтары» немесе «Жаңа жыл бригадалары» деп аталады, бес санаттың бірінде бағаланады: Комиктер, Венч бригадалары, Фэнсилер, Стринг-бэндтер және Фэнси бригадалары. Олар күрделі костюмдерді, өнерлерін және жылжымалы декорацияларды дайындайды, оларды аяқтауға айлар кетеді. Бұл жұмыстар клуб үйлерінде жасалады, олардың көпшілігі қаланың Оңтүстік Филадельфия аймағындағы Пеннспорт ауданындағы 2-ші көшеде немесе оның жанында орналасқан (кейбір жергілікті тұрғындар бұл көшені «Екі көше» деп атайды) және мүшелер үшін әлеуметтік жиналу орындары ретінде де қызмет етеді. Филадельфияның бірнеше телеарнасы парадты тарихы бойы көрсетіп келді; 2023 жылдан бастап, соңғысы – Вилмингтон, Делавэрде тіркелген WDPN TV, MeTV 2 телеарнасы, ол жақын маңдағы Аллентаун, Пенсильваниядағы WFMZ TV бауырлас телеарнасының сайты арқылы тікелей эфирде де көрсетіледі. Парад кем дегенде бірнеше рет ұлттық теледидарда көрсетілген. 1994 және 1995 жылдары оны Travel Channel телеарнасы көрсетті. 2009 және 2010 жылдары парадтың бөліктері WGN America және WGN TV телеарналарында ұлттық деңгейде көрсетілді.

17 ғасыр

Бұл парадтың тамыры 17 ғасырдың ортасына дейін жетеді, швед, фин, ирланд, ағылшын, неміс және басқа да еуропалық, сондай-ақ африкалық мәдениеттердің элементтерін біріктіреді. Парад Ұлыбритания мен Ирландиядағы Муммерс-плей дәстүрімен байланысты. Осы дәстүрдің қайта жаңғыруы жыл сайын Англияның Оңтүстік Глостершир аймағында Бокс күні, Англияның басқа аймақтарында және Ирландияның кейбір бөліктерінде Сент-Стефан күні, сондай-ақ Канаданың Ньюфаундленд және Лабрадор провинциясында Рождество маусымында тойланады. Филадельфия аймағына алғашқы еуропалық қоныс аударушылар – шведтер мен финдер "Рождествоның екінші күні" (26 желтоқсан) көршілерін аралап, сыйлықтар сыйлау дәстүрін Тиникумға әкелді. Бұл дәстүр жаңа жылға дейін созылды, сол күні қалада костюм киген мерекелеушілер шулы шеру жасады. Олар "сөз шеберіні" тағайындады, ол дәстүрлі өлеңмен ерекше би биледі:

18 ғасыр

The Mummers өз атауын 18-ғасырда Филадельфияда жұмысшы сыныбының Рождество мерекелерінің аясында өткізілген Mummers пьесаларынан алады. 19-ғасырдың басында бұл салт-дәстүрлер шведтік ежелгі әдет-ғұрыптармен бірікті, оның ішінде Рождество күні көршілерді аралау және Жаңа жыл күні оттық қарудан ату (мұндай дәстүр басқа елдерде де кең таралған), сондай-ақ Пенсильваниялық немістердің "belsnickling" әдеті, онда жасырынған ересектер балалардан өткен жылғы мінез-құлқы туралы сұрақ қоятын. АҚШ Президенті Джордж Вашингтон Филадельфиядағы Президенттік резиденциясындағы жеті жылы бойы Жаңа жыл күнін салт бойынша тойлау дәстүрін жалғастырды. Mummers әзіл-қалжың өлеңдерін торт пен сыраға алмастыру дәстүрін сақтады. 20-ға дейін адамдардан тұратын топтар, беттері қараланып, үйден-үйге барып, атып, шулап, ағылшын Mummers пьесасын өңдеп, "Король Джордж" кейіпкерін "Генерал Вашингтон" кейіпкерімен ауыстырды. Генри Мюлленберг 1839 жылы жазған хатында: "Тинькум мен Кингсессинг жолдарында клоун киімдерімен киінген адамдар кездесті, олар дауыстап айқайлап, қарудан атып шу шығарды". 1880 жылдары Филадельфия қалалық әкімдігі бұл дәстүрді тоқтатуға тырысып, сәтсіз аяқталғаннан кейін, қатысушылардың рұқсат алуын талап ететін және өз топтарының әрекеттеріне жауапты жетекшілері бар ұйымдарға қосылуын міндеттейтін, қолдау саясатын ұстанды. Ең алғашқы құжатталған клуб – Chain Gang 1840 жылы құрылған, ал Golden Crown 1876 жылы алғаш рет шеруге қатысты, ал көп ұзамай Silver Crown қарсыласы құрылды. 1881 жылы жергілікті баяндамада "парадқа қатысушылардың топтары" көшені "маскарадты кеш сияқты" еткені айтылды. Ресми парадтың алғашқы жылдары көптеген мерекелеушілердің қарапайым костюмдері біртіндеп қауымдастықтардың қаржы жинау арқылы сатып алған әсем костюмдерімен алмастырылды. Оңтүстік Филадельфия (әсіресе Пеннспорт) Mummers дәстүрі мен Mummers мүшелерінің ең маңызды орталықтарының бірі болып қала береді, бірақ Азия мен Латын Америкасынан келген соңғы иммигранттар парад пен дәстүрге көбінесе аз байланысты. Қазіргі уақытта парадқа қатысушылардың көп бөлігі ақ нәсілді болғанымен, бұрын афроамерикандық Mummers болған. Мысалы, 1866 жылы құрылған Golden Eagle Club 1906 жылғы парадта 300 мүшеден тұрды. Алайда судьялар қара нәсілді клубтарға жүйелі түрде кемсітушілік жасады, ал соңғы клуб, Octavius Catto Club, 1929 жылғы парадта соңғы орын алғаннан кейін таратылды. Комикалық бригадаларды сүйемелдеу үшін жалданылған қола оркестрлерінде көбінесе қара нәсілді музыканттар болды, бірақ олар костюм кимейді және өздерін Mummers емес, сеанстық музыканттар деп санайды. 1964 жылға қарай, тек бір ғана афроамерикандық Mummers, Уиллис Флюеллинг қалды. 2007 жылға қарай Spiral Q Puppet Theater's West Philadelphia Mummers Brigade сияқты дәстүрлі емес клубтардың кейбіреулері біріктірілді. Көбінесе комедиялық "девалар" және басқа да әйелдер рөлдерін ер адамдар кейіпкерлері сомдайды. Оңтүстік Филадельфия Викингтері 1980 және 1990 жылдары Викинг Холлды басқарды, ал қазіргі кезде ол 2300 Arena деп аталады.

21 ғасыр

2008 жылы парад қалаға жылына 1 миллион доллардан астам тұрды, оның ішінде полиция және парад қызметтеріне 750 000 доллар, ал сыйлық ақшасына 360 000 доллар жұмсалды. 2008 жылғы бюджеттік дағдарыс қалада көптеген кітапханалар мен өрт сөндіру станцияларын жабуды, сондай-ақ парадқа жұмсалатын қаражатты қысқартуды ұсынды, 2009 жылғы парадқа 300 000 доллар, ал 2010 жылға еш қаржы қарастырылмады. Парадқа қалалық қаржыландыру тоқтатылғаннан кейін, Мюмерлер «Мюмерлерді сақтау қоры» құрды, ол шара барысында полиция және санитарлық қызметтерге төленетін қосымша қалалық төлемдерді жабуға көмектеседі. 2000 жылдардың басындағы он жылдық ішінде парадты қаржыландыруды бірнеше жыл бойы Southwest Airlines компаниясы жүзеге асырды, сонымен қатар парадтың атау құқығын алып, оны «Southwest Airlines Mummers Parade» деп атады. 2012 жылғы парадты SugarHouse Casino қаржыландырып, парадты «Sugar House Mummers Parade» деп өзгертті. 2009 жылдың қыркүйегінде Филадельфия тумасы Майкл және Кевин Бэконнан құралған The Bacon Brothers музыкалық дуэті All Star String Band мүшелерімен бірге «Жаңа жыл күні» әнінің арнайы нұсқасын жазды. CD сатудан түскен түсім «Мюмерлерді сақтау қорына» аударылды.

Орналасқан жері, уақыты және жолы

Парад ондаған жылдар бойы Филадельфиядағы Broad Street көшесімен солтүстікке қарай жүрді, 1995 жылғы парадта Broad Street көшесіндегі Avenue of the Arts аралығындағы Washington Avenue мен Филадельфия қалалық әкімдігінің арасында жүргізілген құрылыс жұмыстарына байланысты Market Street көшесіне көшірілді. Құрылыс аяқталғаннан кейін парад 1996 жылдан 1999 жылға дейін Broad Street көшесіне қайта оралды. Әртүрлі себептермен парад 2000 жылы қайтадан Market Street көшесіне көшірілді. 2004 жылы парад Broad Street көшесіне қайта оралды. 1997 жылы Fancy Brigades үлкен декорацияларға мүмкіндік беру үшін, бірақ көрермендер санын шектеу үшін Пенсильвания конгресс орталығына көшірілді. 2011 жылы Fancy Brigades парадқа қайта оралды. Жыл сайын мыңдаған адам парадқа қатысады, олардың көпшілігі жасауға ондаған мың доллар тұратын және салмағы 100 фунттан асатын әсем костюмдер киеді. Костюмдерді жасау шығындары, хореографтар мен реквизит дизайнерлеріне төленетін ақылар көбінесе жүлделерден әлдеқайда көп. Клубтардың қаржы жинауы, залдарды жалға алу және банк несиелері көбінесе шығындардың көп бөлігін жабады, ал жеке мүшелер өз қаражатынан жүздеген немесе мыңдаған доллар жұмсайды. 2008 жылғы мәліметтерге сәйкес, парад сағат 9:00-де басталып, кешкі сағат 8:00-ден бұрын аяқталды. Fancy Brigades жақын жердегі конгресс орталығында түскі аспазда өнер көрсетті, ал екінші, төрешілер бағалаған шоу сағат 17:00-де өтті. 2008 жылы нашар ауа райы парадты бірнеше сағатқа кешіктірді. 2015 жылдың 1 қаңтарында Mummers Филадельфия қалалық әкімдігінен парад маршрутын бастап, Broad Street көшесімен оңтүстікке қарай Washington Avenue даңғылына қарай бағытталды. Mummers сот алдында қалалық әкімдікке көшуге дейін Бенджамин Франклин саябағын тұрақ ретінде пайдаланды. Соттан кейін Mummers Broad Street көшесімен оңтүстікке қарай бағытталған парадқа қосылды. Парад Вашингтон даңғылында аяқталды, ал кейбір клубтар әлі де шығысқа қарай, Екінші көшеге, ресми емес "Екі көше парадына" бет алды. Егер нашар ауа райына байланысты парадты күндізгі уақытта кейінге жылдыру қажет болса, парад әдетте келесі сенбіде (немесе сенбіде жауын-шашын немесе қатты жел болса, жексенбіде) өтеді, өйткені қымбат және әсем костюмдер жауын-шашыннан немесе қатты желден оңай зақымданады. Жыл сайын парадқа дейін MummersFest деп аталатын фестиваль өтеді. Ол жанкүйерлерге Fancy Brigades декорацияларын жасауын және Жаңа жыл күні өтетін көрсетілімге дайындалуын көруге мүмкіндік береді.

2-ші көше

Сол жердегі көптеген клубтардың болуына байланысты Оңтүстік 2-ші көше (Екі көше) парадтан кейін көбінесе той-кештерге арналған орынға айналады, ал белсенділіктің орталығы Оңтүстік 2-ші көше және Миффлин көшесі болып табылады. Жергілікті тұрғындар мен парадты көруге келген адамдар жергілікті барларға, клубтарға және тротуарларға жиналады, кейде ресми емес шеруге қосылады. Айлар бойы дайындалған парад аяқталған соң, Мюмерлер босанып, тойға түседі. Бұл бірнеше кварталдық той түнге дейін немесе таңға дейін жалғасады, ал кейбір Мюмерлер жиырма төрт сағат бойы ұйықтамайды. 2009 жылы қала Екінші көшеде парадтан кейін ұйымдастырылған тойларға қаржы жұмсаудан бас тартты.

Дау

Парадқа жеккөрушілік сөздер, нәсілшілдік, сексистік, ЛГБТ-ға қарсы және мәдени сезімталдықтан мүлдем хабарсыз киімдер, макияж және бейнелер енгізілгеніне қатысты айыптаулар тағылды. Қара бет кию практикасы 20 ғасырдың басында миньстрель-шоулардан мұра ретінде қалған. Азаматтық құқықтар қозғалысының наразылығы және афроамерикандық қауымдастықтың қарсылығы нәтижесінде 1960-шы жылдардың басында көптеген клубтар қара бет киюден бас тартты. 1963 жылы, парадқа бір апта қалғанда, ұлттық эфирдегі беделіне алаңдаған Mummers парадта қара бет киюге тыйым салды. Ашуланған Mummers парад судьясының үйіне пикетке шығып, шешім қайта қарастырылды. Қала төңкерілгендіктен қорқып, парадқа қосымша полиция күштерін шақырды. 1964 жылы қалалық саясат ресми түрде қара бет киюге тыйым салды, бірақ наразылықтарға қарамастан, кейбір топтар 21-ші ғасырға дейін қара бет киюді жалғастырды. Дегенмен, 2017 жылғы деректер бойынша, парадта қара бет кию өте сирек кездеседі. 1985 жылы South Philadelphia String Band қара бет киюге рұхсат сұрады, бірақ оларға бас тартылды. 2009 жылы B. Love Strutters Brigade Geno's Steaks иесі Joey Vento-ға қатысты қалалық Адам құқықтары жөніндегі комиссияға түсірілген дискриминациялық шағымдарды айтты. "Philadelphia Inquirer" газеті хабарлағандай, "Заңсыз иммигранттар" атты сахналық қойылымда арабтар ұзын сақалдар мен тюрбандармен, мексикалықтар сомбреромен, ал азиялық әйелдер гейшалар ретінде бейнеленген. 2013 жылы The Ferko String Band "Ferko's Bringing Back the Minstrel Days" атты қойылымды ұсынды. 2015 жылғы парадта қара бет тағы да пайда болды, сонымен қатар "Black Lives Matter" қозғалысын пародизациялаған "Wench Lives Matter" атты сатиралық қойылым көрсетілді. 2020 жылы екі Mummers болашақ парадтарға қара бет кигені үшін қатысудан шеттетілді. Бұл оқиғаға жауап ретінде қала әкімі Jim Kenney Mummers басшылығы парадты тиянақтырақ бақылау үшін дереу өзгерістер жасамаса, парадты тоқтатуға мәжбүр боларын мәлімдеді. Қалалық кеңес мүшесі Cindy Bass қара бет киген Mummers-ге 75 доллар айыппұл салынып, бес жылға қуғын-сүргінге ұшырату мүмкіндігін көздейтін заң жобасын ұсынды.