Кіріспе

Археоглобус (Archaeoglobus) – еуроархеоттар тобына жататын туыс. Археоглобусты жоғары температуралы мұнай кендерінде кездестіруге болады, онда олар мұнайдың қышқылдануына себеп болуы мүмкін.

Метаболизм

Археоглобус 60 және 95 °C арасындағы өте жоғары температурада, қысықсыз жағдайда өседі, ең жақсы өсу 83 °C-да байқалады (ssp. A. fulgidus VC 16). A. fulgidus геномының толық тізбегі метаногенез үшін қажетті гендердің дерлік толық жиынтығын ашты. Бұл гендердің A. fulgidus-тағы функциясы әлі белгісіз, ал метил CoM редуктаза ферментінің жоқтығы басқа метаногендердегідей механизммен метаногенездің жүзеге асуына кедерес келтіреді.

Сипаттамасы мен маңызы

Археоглобус түрлері гипертермофилдер болып табылады және оларды гидротермальдық жерлерде, мұнай кен орындарында және ыстық су бұлақтарында кездестіруге болады. Олар қоршаған ортаның әсеріне ұшырағанда, мысалы, экстремалды pH немесе температура, жоғары концентрациядағы металл, антибиотиктер, ксенобиотиктер немесе оттегі қосылғанда биоқабықша түзе алады. Бұл археялар темір сульфидін өндіре отырып, мұнай және газ өңдеу жүйелерінде темір мен болаттың тозуына себеп болады. Дегенмен, олардың биоқабықшалары металлмен ластанған үлгілерді залалсыздандыру немесе металдарды экономикалық тұрғыдан пайдалы формада жинау үшін өнеркәсіптік немесе зерттеу салаларында қолданылуы мүмкін.

Геном құрылымы

Археоглобус фулгидустың геномы – шамамен 2,178,000 негіз жұбынан тұратын, E. coli бактериясының көлемінен жартысына жуық дөңгелек хромосома. Бұл бактерия болғанымен, дұрыс тамақтандырылса археоглобус монета сияқты үлкенге дейін өсе алады. Геномның төрттен бірі функциялары әлі анықталмаған, бірақ Метанококк жәннашчи сияқты басқа археондарда экспрессияланатын сақталған белоктарды кодтайды. Тағы бір төрттен бірі археялық доменге тән белоктарды кодтайды. Геномдағы байқаларлық нәрсе – гендердің көптеген көшірмелері бар, ал көшірілген ақуыздар бір-бірінен өзгеше. Бұл, әсіресе, қалдық майлы қышқылдар арқылы көміртекті ыдырату және қайта өңдеу жолдарына қатысты метаболизмдегі айырмашылықты көрсетеді. Көшірілген гендер геномның оның әріптесі М. жәннашчиге қарағанда үлкен болуына себеп болады. Сондай-ақ, Археоглобуста M. жәннашчиде 18 болған интеиндер кодтау аймақтарында жоқ екені анықталды.

Метаногендер мен термококкпен туыстығын көрсететін молекулалық белгілер

Архея геномдары бойынша салыстырмалы геномдық зерттеулер Археоглобус туысының мүшелерінің метаногендік археяларға ең жақын туыс екенін көрсетеді. Бұл барлық метаногендер мен Археоглобуста кездесетін 10 сақталған ерекше белгілі белоктардың болуымен расталады. Сонымен қатар, Термококк, Археоглобус және метаногендер мүшелерінде ғана кездесетін 18 ақуыз анықталды, бұл осы үш архея тобының басқа археялардан өзге ортақ ата-тегі болуы мүмкін екенін ұсынады. Дегенмен, осы архея туыстарындағы осы ерекше белгілі белоктардың ортақ болуының себебі жақтық гендердің тасымалдануы болуы мүмкін екендігіне күмәндік келтіруге болмайды.

Экология

Археоглобус түрлері көптеген мүмкін көміртек көздерін пайдаланып, қоқыс іздеушілер ретінде ортада өмір сүреді. Олар май қышқылдары, аминқышқылдарының ыдырауы, альдегидтер, органикалық қышқылдар және тіпті CO-дан да көміртек ала алады. Археоглобус үшін ең қолайлы өсу температурасы жоғары температура (шамамен 83 °C), бірақ биофильм ортасы қоршаған ортаның өзгеруіне белгілі бір төзімділікті қамтамасыз етеді. Биофильм полисахаридтерден, ақуыздардан және металдардан құралған.

Медицина

Биофильммен қорғалған жасушаларды дәстүрлі антимикробтық терапиямен жою қиын, осының арқасында олардың медициналық қолданылуына мүмкіндік туады.