Кіріспе

Көлінде сүңгуге батырылған теңіздік буй кемесі

USCGC Mesquite (WAGL/WLB 305) – Америка Құрама Штаттарының жағалау күзетінің Mesquite класындағы теңіздік буй кемелерінің бас кемесі. Ол Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Тынық мұхитында қызмет етті, ал жағалау күзетіндегі қалған өмірін Ұлы көлдер аймағында өткізді. 1989 жылдың желтоқсанында Кевинтау түбегінің жанында Супериор көлінде қағылып, қирады. Кейін ол ойын-сауық үшін суға түсуге арналған нысан ретінде жақын жерде мақсатты түрде батырылды.

Құрылымы мен сипаттамалары

Мескит Дулут қаласындағы (Миннесота штаты) Теңіз темір зауыты мен кеме жасау компаниясының ауласында салынды. 1942 жылдың 20 тамызында кеменің кілі заңдалды. Кеме 1942 жылдың 14 қарашасында суға түсірілді. Оны лейтенант-коммандер Гейнс А. Тайлердің әйелі, Дулут кеме жасау зауытындағы жағалау күзетінің бас инспекторы Джесси Л. Тайлер ханым шомылдырды. Оның бастапқы құны 874 798 долларды құрады. Оның корпусы темір арқалықпен қоршалған, дәнекерленген болаттан жасалған. Алғашқыда салынған «Мескит» 55 метр (180 фут) ұзындықта, 11 метр (37 фут) енде және 4 метр (12 фут) суға бату тереңдігінде болды. Оның массасы 935 тоннаны құрады. Оның жалпы өлшемдері мансабы бойында өзгермесе де, жаңа жабдықтардың қосылуы оның массасын жағалау күзеті қызметінің соңына қарай 1025 тоннаға дейін арттырды. «Мескитте» дизельдік-электрлік жетегімен қозғалтылатын, 3 метр (8,5 фут) диаметріндегі бес пернелі, тот баспайтын болаттан жасалған бір ғана винт болды. Екі Cooper Bessemer GND 8 4 циклді 8 цилиндрлі дизельдік қозғалтқыш әрқайсысы 700 ат күшіне ие болды. Олар Westinghouse компаниясының екі генераторына қуат берді. Генераторлардан алынған электр қуаты 1200 ат күші бар Westinghouse электрмоторын іске қосты, ол винтті айналдырды. Онда буя палубасына 20 тонна жүк көтере алатын бір жүк көтергіші болды. Кемедегі жанармай бактарының сыйымдылығы шамамен болды. «Мескиттің» жанармайсыз жүзу қашықтығы 13 түйінде, 12 түйінде және 8,3 түйінде болды. Оның ішуге жарамды су бактарының сыйымдылығы болды. Құрғақ сақтау сыйымдылығын және басқа факторларды ескере отырып, теңіздегі төзімділігі 21 күнге жетеді. «Мескит» ұшқыш үйінің артында орнатылған 3"/50 калибрлі қарумен қаруланды. Онда рульдік үйдің үстіне және артқы палубаға орнатылған екі 20 мм-лік зениттік пулеметі болды. Сондай-ақ, артқы палубадағы тереңдік зарядтарын орнатуға арналған екі тіреуіш болды. Салынған кезде «Мескит» WAGL деп белгіленді, ол көмекші кеме, маяк кемесі. 1965 жылы белгілеу жүйесі өзгертіліп, ол WLB деп қайта белгіленді, ол мұхиттық буя кемесі. «Мескит» екі ай бойы Милн шығанағындағы кеме жүргізуге көмектесетін құралдарды орнатумен және күтіп ұстаумен айналысты. 1944 жылдың 19 маусымында ол жапондықтардан алынғаннан кейін бір айдан кем уақыт өткен соң Уакде аралына келді. Ол екі ай бойы осы аймақта буяларды орналастырды, содан кейін Манус аралына көшіп, буялар мен басқа кеме жүргізуге көмектесетін құралдарды орнатумен және күтіп ұстаумен айналысты. 1945 жылдың 16 шілдесіне қарай «Мескит» Филиппинде буяларды күтіп жүрді. Келесі жылды Филиппинде кеме жүргізуге көмектесетін құралдарды күтіп, жөндеумен өткізді. Мұзды бұзудың екінші міндеті - кемелерді мұз арқылы алып өту, одан кейін кемені жолға қою болды. «Мескит» осы міндетті 1958 жылдың 18 сәуірінде орындады, ол Уайтфиш шығанағындағы мұзда үш Canada Steamship Lines кемесін алып өтті. Мұзды бұзудың үшінші міндеті - болашақ кеме қатынасы үшін кеме қатынасы жолдарын тазалау болды. «Мескит» Макинақ шығанағында, Мичиган көлінде және Сент-Клэр өзенінде мұзды тазартты. Ол сондай-ақ бірнеше қыс бойы «Мұнай құю операциясына» қатысты. Бұл бағдарламада бірнеше кемелер Ұлы көлдердегі порттарға отын тасымалдайтын танкерлер үшін мұзды бұзатын арналарда жұмыс істеді. «Мескит» көптеген іздеу-құтқару операцияларына қатысты. Мысалы, 1956 жылдың қарашасында 7300 тонна жүк тасымалдайтын «Дж. Пи. Уэллс» кемесі 30 футтық толқындарда қозғалтқышын жоғалтты. «Мескит» көмек көрсету үшін Супериор көліне шықты. Ол екі рет апатқа ұшыраған кемеге арқан жіберді, бірақ екеуі де жыртылды. Ол радио арқылы көмек сұрады және USCGC Mackinaw-пен бірге «Дж. Пи. Уэллс» кемесін Sault Ste. Мариге жөндеуге сүйреп әкелді. 1963 жылы «Мескит» және буксирлер жартастан сүйреп шығарды. Ол Грин-Бейден 500 тонна ірімшікпен жүктелген. Сол жылдың тамызында кеме бес адамнан тұратын отбасыны құтқарып қалды, олардың қайығы адам тұрмайтын аралда жарылған. 1974 жылдың қыркүйегінде «Мескит» екі күн бойы қозғалтқышы мен батареясы зақымдалып, жүзіп жүрген шағын моторлы қайықта бес адамды құтқарып қалды. Ол жолаушыларды құтқарып қана қоймай, қайықты буя палубасына көтеріп, содан кейін портқа қайтып оралды. «Мескит» мансабында бірнеше рет өрт сөндіруші болып жұмыс істеді. 1973 жылдың қаңтарында ең үлкен оқиға орын алды. «Венера» танкерінің порттағы қозғалтқышы жарылып, өртеніп, оның бір инженері қаза тапты. «Мескит» кемеге көмекке келді және бірнеше сағат ішінде машина бөлмесіндегі өртті сөндірді. Ол осы оқиға үшін жағалау күзетінің мақтау белгісін алды. Оның Стерджон-Бэйдегі мансабы Sault Ste. Маридегіге ұқсас болды: буяларды маусымдық алып тастау және ауыстыру, қыс бойы мұз бұзуға жиі шақырулар және кейде апатқа ұшыраған кемелер. Бірақ 1964 жылдың 10 сәуірінде «Мескитке» құтқару керек болды. Ол жылдар бойы істегендей, көктемнің басында буяларды орналастырып жатқан. Алайда сол жылы Мичиган көлінің деңгейі ерекше төмен болды. Сағат 11-де «Мескит» Грин-Бейдегі Он бір футтық таяздыққа тіреліп, корпусында он екі футтық жарық пайда болды. Машина бөлмесінде су деңгейі бес футқа жетті, кеменің қозғалтқыштары мен генераторларын тоқтатты. Оны құтқаруға келген буксир де таяздыққа тіреліп, су деңгейінің төмендігінен зардап шекті. «Мескит» экипажы корпустағы жарықты уақытша жамап, судың көтерілуін тоқтатты, сондықтан батып қалу қаупі болмады. USCGC Sundew келесі күні оқиға орнына келді және буксирді таяздықтан сүйреп шығарды. Содан кейін екі кеме «Мескитті» босату үшін бірлесіп жұмыс істеді. «Мескит» жөндеуге Стерджон-Бэйдегі құрғақ докқа кірді. 1972 жылы Мичиган штатының Гранд-Хейвен қаласында орналасқан USCGC Woodbine кемесі қызметтен шығарылды. «Мескитке» Woodbine-нің буя паркіне жауапкершілік жүктелді. Ол сондай-ақ Woodbine-нің жабдықтарының бір бөлігін мұра етті. 1976 жылдың маусымында ол Портленд, Мэн қаласына сапарлады. «Мескит» экипажы жаңадан жөнделген USCGC Acacia кемесіне көшірілді. Олар жаңа кемесімен Стерджон-Бэйге қайтып келді, онда «Acacia» «Мескитті» ауыстырды. Ал «Мескит» өзінің жөндеуі үшін жағалау күзетінің ауласына кірді. Оның қозғалтқыштары жөнделді және кеменің маневрлеу қабілетін жақсарту үшін мұрын жетегі қосылды. Жұмыс аяқталғаннан кейін 1977 жылдың күзінде «Мескит» USCGC Sundew экипажына ие болды, ол өзінің жөндеу циклына кіру үшін жағалау күзетінің ауласына кірді. Олар кемені Sundew-тің бұрынғы портына, Мичиган штатының Шарлевуа қаласына қайтарды. Кемелер мен экипаждардың ауысуы 1978 жылы жағалау күзетінің буя кемесін жөндеу бағдарламасы дамыған кезде жалғасты. USCGC Woodrush жөндеуге кезегі келгендіктен, оның экипажы «Мескит» экипажымен ауыстырылды. «Мескит» Woodrush-ты ауыстыру үшін Дулутқа сапарлады. 1980 жылдың маусымында «Мескитке» Шарлевуаға қайтуға бұйрық берілді және Sundew-мен экипаждар алмастырылды, ол Дулутта портына орналасқан. Бұл «Мескиттің» соңғы портына ауысуы болды. 1984 жылы АҚШ Балық шаруашылығы және табиғат ресурстарын қорғау қызметінің шаруашылықтарымен және Мичиганның табиғи ресурстар департаментімен бірлесіп, «Мескит» Мичиган көліндегі жағалау рифтеріне 210 000 көл шабақтарын жіберді. Көлдің ортасында босатылған балықтардың жағалауға жақын босатылғандарға қарағанда жоғары тірі қалу деңгейіне ие болады деп үміттенілді. Тағы бір бірлескен жобада «Мескит» NOAA үшін ауа райы буяларын орнатты және алып келді. 1984 жылдың 26 қарашасында «Мескит» Шарлевуадан Гренадаға сапарлады. АҚШ-тың Гренадаға басып кіруі «Жедел қызу операциясы» өткен айда басталған. Ол 1984 жылдың 25 желтоқсанында Галифакс, Бермуда және Сан-Хуан арқылы Гренадаға жетті. Оның басты міндеті құқық тәртібін сақтау патрульдеуі болды, бірақ оның қызметтері Гренадада қажет емес екені анық болды. Ол шамамен 1985 жылдың ақпанында Майамиге қайтып келді. Ол Флорида суларында бірнеше есірткілерді ұстау және гуманитарлық миссияларға қатысты. Ол USCGC Gallatin-мен 35 футтық (11 м) балық аулау қайығын сүйреп әкелді, ол 1000 фунт есірткіні тасымалдаған, ол ұсталған. «Мескит» сүйреуді өз мойнына алды және контрабанданы және алты адамнан тұратын экипажды Майамидегі құқық қорғау органдарына тапсырды. Ол 1985 жылдың 7 сәуірінде Шарлевуаға оралды, көктемде буяларды қайта орнатуды бастау үшін. Кеме 1988-1989 жылдардың қысында Флорида суларына құқық тәртібін сақтау үшін де жөнелтілді. Патрульдеу кезінде ол жиі жиі кемелерді тексерді. Ол Шарлевуаға келді...

Мескиттің жойылуы

1980 жылдардың соңында Ұлы көлдердегі Екінші дүниежүзілік соғыс кезіндегі буялар флоты механикалық жағынан сенімсіз болып қалды. Жағалау күзетінің бюджеттік шектеулері кейде қажетті күтімді баяулатып немесе кейінге шегерді. Кемелер өздерінің буяларын ғана емес, істен шыққан буялар кемелеріне де қызмет көрсетуі жиі кездесетін жағдайға айналды. Мескит кемесіне Акация, Брамбл және Санду кемелерінің буяларын күтіп-ұстау міндеті бірнеше рет жүктелді. Жағалау күзетінің бас қолбасшысы адмирал Пол А. Йост бұл тәжірибені «қайталанбас қауіпті» деп сипаттады. Буялар көбінесе таяздықтарды, жартастарды және басқа да қауіпті кезеңдерді көрсететіндіктен, буяларға күтім жасау кемелерді осы қауіптерге жақындатады. Өзге кемеге тиесілі буяларға күтім жасағанда, бұрынғы тәжірибесіздік тәуекелді арттырады. Бұл жоғары тәуекел 1989 жылдың желтоқсан айында айқын болды. Мескит кемесі әдеттегі жұмысын бастады, мұз зақымдамас бұрын өз буяларын жинап алуға кірісті. USCGC Sundew кемесі кеме жөндеуші шеберханадан кешігіп шықты, сондықтан Мескитке оның бір бөлігін де алып тастау міндеті жүктелді. Мескит 25 буясын жинап, Супериор көліне Санду кемесінің буяларын алуға бет бұрды. Кеуиноу-Пойнт маңындағы таяздыққа белгі қоятын шамды буяны көтеріп алғанға дейін кем дегенде 35 буяны алып шықты. Буяны бортына алғаннан кейін кеме жолға шықты. 1989 жылдың 4 желтоқсанында сағат 02:10 шамасында ол таяздыққа соқтығып, қарап қалды. Корпусы тесілді, бірақ сорғылар кіріп келетін сумен күресе алды. Жел мен толқындар орташа болды, бірақ кемені жартастарға ұруға жеткілікті күшті болды. Үш сағаттан кейін су ағыны бақылаудан шықты. Капитан сағат 06:17-де Мескитті тастап кетуге бұйрық берді және экипаж қауіпсіз түрде эвакуацияланды. Үшеуі жеңіл жарақат алды. Экипаж Мескиттің апаттық сигналына жауап берген «Мангал Десай» жүк кемесіне қабылданды. USCGC Acacia, USCGC Katmai Bay және CCGS Samuel Risley оқиға орнына келді. Мескиттен дизель отынының ағуының алдын алу үшін 549 метрге дейін мұнай тоқтау бөгеттері орнатылды. Оның орнына, қалған отынды соруға, құнды жабдықтарды құтқаруға және кемені қысқа сақтауға күш салынды. 1990 жылдың 4 қаңтарында Жағалау күзеті Мескитті 1990 жылдың 31 қаңтарында қызметтен шығаратынын жариялады. Оның зақымдануы соншалықты ауыр болды, оны қалпына келтіруге тырысудың қажеті жоқ. Мескит кемесінің капитаны қарап қалғаннан кейін отставкаға кетудің орнына әскери сотқа берілуге дайын болды. 1990 жылдың қыркүйегінде ол кемесіне қауіп келтіргені үшін кінәлі деп танылды, бірақ лауазымдық міндетін орындамағаны үшін ақталды. 1991 жылдың қаңтарында оның үкіміне қатысты шағым қабылданбады.

Себептер

Мескиттің жоғалуынан кейінгі тергеулер оның жерге тұруына ықпал еткен бірқатар факторларды анықтады. "Мескит" кемесі экипажы бұған дейін бұл буяны ешқашан қараған емес, сондықтан бұл аймақпен таныс емес еді. Бұл қараңғы, бұлтты түн еді, көзбен көруге болатын ештеңе жоқ. GPS қолжетімді болмады, LORAN-ның дәлдігі жеткіліксіз болды, радардың дәлдігі де жеткіліксіз еді, аймақтағы басқа навигациялық құралдар жарықтандырылмаған, ал картаның масштабы сәйкес келмеді. Қысқасы, кеме қай жерде тұрғанын нақты анықтау қиын болды. Буя палубасындағы жарқын шамдар экипаждың түнгі көру қабілетін нашарлатты. Толқындардың жағаға құлайтынын көріп немесе еститіндей болуы мүмкін болатын, ұшып бара жатқан көпірде қарауылшы болған жоқ. Палуба офицері кеменің орналасқан жерін тексермеді, ал капитан офицердің жұмысын бағаламады. Тағы да бірнеше мәселелер анықталды, олар кемеге тез арада судан шығуға кедергі келтіруі мүмкін еді. Кеме жеңілдетілген жоқ. 50 тонна таза су бортынан шығарылмады. Ол зәкірлер мен тізбектерін, сондай-ақ 7 тонналық буяларын сақтап қалды. Суға түсу ұсынысында бірнеше мәселе болды, олардың барлығы жауапкершілікке байланысты болды. Жануар майы, мұнай немесе басқа да улы заттардың ағып кетуі мүмкін еді. Суға түсушілердің жарақат алуы салдарынан сот процесі туындауы мүмкін деген алаңдаушылық болды. Keweenaw Bay Indian Community кеме балықтардың шағылысуына кедергі келтіреді деп уайымдады. Жағалау күзеті бұл жауапкершілікті өз мойнына алуға дайын емес, өйткені ойын-сауық суға түсу орындары олардың міндеттеріне кірмейді. 1990 жылы сәуірде Жағалау күзетін бақылаған Көлік министрі Сэмюэл Скиннер кеменің құлаған жерін Мичиган штатына беруді ұсынды, бірақ штат жауапкершілік туралы өз алаңдаушылықтарын білдірді. 1990 жылдың мамыр айының басында келісімге қол жеткізілді және "Мескит" кемесі демалыс дайверлері үшін Keweenaw Underwater Preserve-дегі тартымды орын ретінде Мичиганның Табиғи ресурстар департаментіне берілді. 1989 жылдың 8-9 желтоқсанындағы дауылдан кейін құтқарушылар оны жөндеуге, суын шығаруға және қайтадан суға шығаруға болмайтынын анықтады. Кемені құлаған жерден суға батып кеткен жеріне көтеру қажет еді. Бұл көтеруді жүзеге асыру үшін баржа жалданып, Shell Oil компаниясы Мексика шығанағындағы COGNAC мұнай алаңында платформа құрылысы үшін бастапқыда қолданған екі төмендету фермасы оған орнатылды. Ауыр көтеру баржасы 1990 жылдың мамыр айында Нью-Джерси штатының Порт-Ньюарк портынан Супериор көліне сүйретілді. Ол Жағалау күзетінің құзырына ие болған Өкілдер палатасының Теңіз саудасы және балық шаруашылығы комитетінің төрағасының орынбасары болды. Бұл оқиға Гранд-Хейвенде жаман сезім қалдырды, ол Acacia-ның бұрынғы базасы болған. Keweenaw Underwater Preserve құрылды және "Мескит" демалыс дайверлері үшін ең танымал орындардың біріне айналды. Барлығы да құрметпен қараған жоқ, ал кеме суға батып кеткеннен кейін көп ұзамай көптеген артефактілер ұрланды. "Мескиттен" алынған артефактілер Мичиган штатының Игл-Харбор қаласындағы Игл-Харбор маяк мұражайында қойылған.