Кіріспе

Көпір-тоннель – су арқылы үздіксіз, үзілмейтін жол немесе теміржол қатынасы, ол көпірлер мен туннельдердің, кейде дамбалардың комбинациясын пайдаланады және көтергіш көпірлер немесе паромдар сияқты үзіліспен болатын байланыстарды қамтымайды. Көпір-тоннельдер – паром қызметін ауыстыратын тұрақты байланыс немесе тұрақты өткел түрі. Тұрақты байланыстар көбінесе, бірақ міндетті емес, континенттер арасындағы құрлықтар аралық немесе жағалау аралдарына трансокеандық қатынастар болып табылады.

Туннельдер мен көпір-түнельдер

Су арқылы өтетін жолдар үшін, әдетте, туннельді салу көпiрден қымбат болады. Алайда, кейбір жерлерде кеме қатынасы арналарын кесіп өтетін кезде жоғары көпірлерді немесе ашылмалы көпірлерді пайдалануды навигациялық талаптар шектеуі мүмкін, сондықтан туннельді пайдалану қажет. Мұндай туннельдерге мысал ретінде АҚШ-тағы Норфолк пен Портсмут, Вирджиния арасындағы Элизабет өзені астындағы Даунтаун туннелі мен Мидтаун туннелін, Канаданың Үлкен Ванкувердегі Джордж Масси туннелін және Гонконгтағы Виктория және Коулун егіз қалалары арасындағы Виктория гавани астындағы Кросс-Харбор туннелін келтіруге болады. Басқа жағдайларда, ұзақ қашықтыққа байланысты, көпiр-тоннель арзан және желдетуi оңай болуы мүмкiн, ұзақ туннельге қарағанда. Бұл жағдай қандай да бір себептермен үнемді ашылмалы көпірлерге рұқсат етілмеген кезде болуы мүмкін. Мысалы, АҚШ-тың Вирджиния штатында осындай өткелдерге Хэмптон Роудс көпірі-туннелі және Монитор-Мерримак Мемориалдық көпірі-туннелі жатады, екеуі де Хэмптон Роудстағы порты арқылы өтеді, ал Чесапик шығанағы көпірі-туннелі, Чесапик шығанағының аузынан екі кеңінен бөлінген кеме қатынасы арналары арқылы көпірлер мен туннельдер комбинациясымен өтіп, шығанақта портал ретінде салынған төрт жасанды аралды пайдаланады. Түнельдер көпірлердің орнына пайдаланылуы керек еді, өйткені олар арқылы өтетін су жолдары әскери теңіз операцияларына өте маңызды (Норфолк теңіз базасы жақын жерде, ал Чесапик шығанағы Потомак өзеніне және осылайша Вашингтонға кіруді қамтамасыз етеді) және апат немесе соғыс жағдайларында көпірдің құлауымен бұғатталуға болмайды. Тағы бір мысал - Швеция мен Данияны байланыстыратын Оресунд көпірі. Онда көпір, Оресунд боғазының ортасында жасанды арал және Данияға жақын туннель бар. Көпір екі себеппен салынуы мүмкін емес: іргелес Копенгаген халықаралық әуежайының биіктік шектеулері (жолдың жолы кейбір ұшу-қону жолақтарының ұшынан өтеді; көпірдің ең төменгі практикалық биіктігі сол ұшу-қону жолақтарын пайдаланатын ұшақтарға кедергі келтірмек) және мұздың тұрақты қаупі (көпірдің тіректері мұз бөгеттерін қалыптастыруы мүмкін, олар боғазды бөгеп тастауы мүмкін). Токио шығанағының су желісі - Токио шығанағы арқылы өтетін көпір-туннель комбинациясы. Ол Канагава префектурасындағы Кавасаки қаласын Чиба префектурасындағы Кисарасу қаласымен байланыстырады. Жалпы ұзындығы 9.6 км, көпір және туннель шығанақтың астынан өтеді – бұл әлемдегі ең ұзын автомобильдік су асты туннелі. Бұл жерде ашылмалы көпірлер тиімсіз болды, өйткені Токио шығанағы өте қарбалас теңіз жолы. Қытайдағы Янцзы өзеніндегі ең ұзын өткел - бұл Шанхай Янцзы өзенінің туннелі, Шанхай Янцзы өзенінің көпірі (әлемдегі ең ұзақ кабельді көпірлердің бірі), Чонмин-Қидун Янцзы өзенінің көпірі және Шанхайдағы өзен сағасындағы виадукттерді жалғастыратын туннель-көпір кешені. Бұл тұрақты байланыс G40 Шанхай-Сиань магистралін солтүстік жағалаудан оңтүстік жағалауға екі арал арқылы алып барады және жалпы ұзындығы шамамен 18.6 км.