Доминикан Республикасының сайлау жүйесі мен мемлекеттік құрылымы
Elections in the Dominican Republic
Доминикан Республикасы: мемлекеттік құрылысы, сайлау жүйесі, президенттік билік, Конгресс (Сенат, Депутаттар палатасы) және жергілікті билік органдары туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Доминикан Республикасы ұлттық және жергілікті деңгейде сайланған лауазым иелері бар біртұтас мемлекет болып табылады. Ұлттық деңгейде мемлекет басшысы, яғни Президент, халық тарапынан тікелей сайланады. Ұлттық заң шығарушы орган – Республика Конгресі (Congreso de la República) екі палатадан тұрады: Депутаттар палатасы және Сенат. Жергілікті деңгейде (муниципалитеттер немесе қалалар мен муниципалдық округтер) де сайланатын лауазымдар бар. Ел бойынша әр сайлау циклында төрт мыңнан астам лауазым толтырылады деп есептеледі. Доминикан Республикасында көп партиялық жүйе қалыптасқан, Конституция сайлаудың қалай өткізілетінін және сайлаушылардың құқығын анықтайды. Заң сайлаудың көптеген аспектілерін реттейді, оның ішінде алдын ала дауыс беруді (праймериздерді), әрбір сайлау коллегиясының жұмысын, сондай-ақ ұлттық және жергілікті сайлауларды. Сайлауды қаржыландыру мәселесі даулы болып келді, себебі жеке көздер сайлау науқанына, әсіресе президенттік сайлауға айтарлықтай үлес қосады. Үміткерлерге мемлекеттік қаржыландыру ерікті түрде беріледі және шығындарға шектеу қойылмайды. 1923 жылы құрылған Орталық сайлау комиссиясы (испанша: Junta Central Electoral, JCE) – сайлауды ұйымдастыру, басқару және қадағалауға жауапты орган. 2010 жылы құрылған Жоғары сайлау трибуналы (испанша: Tribunal Superior Electoral, TSE) – сайлау дауларын қарау және олар бойынша шешім шығару құзыретіне ие, сондай-ақ партиялардың ішкі және өзара дауларына қатысты мәселелерді шешеді. ТСЕ және JCE екеуі де дербес институттар болып табылады. Орталық сайлау комиссиясы техникалық, әкімшілік, бюджеттік және қаржылық тәуелсіздікке ие, ал Жоғары сайлау трибуналы ұйымдық, әкімшілік және қаржылық тәуелсіздікке ие.
The Dominican Republic is a unitary state with elected officials at the national and local levels. On a national level, head of state, the President, is elected directly by the people. The national legislature, the Congress of the Republic (Congreso de la República), is divided into two chambers: the Chamber of Deputies and the Senate. There are also elected offices at the local level (municipalities or cities and municipal districts). It is estimated that across the whole country, over four thousand offices are filled in every electoral cycle. The Dominican Republic has a multi party system, The Constitution define how elections are held and the eligibility of voters. The law regulates most aspects of the election, including primaries, the running of each electoral college, and the running of national and local elections. The financing of elections has been a controversial part of it, because private sources make up substantial amounts of campaign contributions, especially in presidential election. Voluntary public funding for candidates have no spending limits. The Central Electoral Board (Spanish: Junta Central Electoral, JCE), created in 1923 is the organism with the responsibility of organization, direction and supervision of the elections. The Superior Electoral Tribunal (Spanish: Tribunal Superior Electoral, TSE), created in 2010, is the competent body to judge and decide on electoral disputes and issues rulings on disputes arising internally in the parties or between them. Both TSE and JCE are autonomous institutions. The Central Electoral Board have technical, administrative, budgetary and financial independence, while the Superior Electoral Tribunal have organizational, administrative and financial independence.
Әдіс
Доминикан Республикасы әлемде ең көп қолданылатын үш әдістен құралған аралас жүйені пайдаланады. Президент сайлауында екі кезеңдік жүйе қолданылады, егер ешбір кандидат қажетті дауыс санын алмаса, ең көп дауыс жинаған екі кандидат арасында қосымша сайлау өтеді. Сенаторларды сайлауда көп дауыс алған кандидат жеңіске ие болады, ал депутаттарды сайлауда Д’Хондт әдісі қолданылады.
The Dominican Republic use a mixed system composed of the three most common methods used worldwide. For presidential election a two round system is used, where if no candidate receives a required number of votes then there is a runoff between the two candidates with the most votes, for senators election the first past the post system is used, where the highest polling candidate wins the election, and for deputies election the D'Hondt method is used.
Құқықтық негіздеме
Жеке тұлғаның дауыс беруге құқығы конституцияда белгіленген. Конституцияда сайлау құқығы барлық азаматтардың құқығы және міндеті екені, ал дауыс беру жеке, еркін, тікелей және құпия болуы керек, ешкімді дауыс беру құқығын пайдалануға немесе өз шешімін жария етуге мәжбүрлеуге болмайды. Конституция сонымен қатар Қарулы Күштер мен Ұлттық Полицияның қызметкерлеріне дауыс беру құқығын бермейді және сотталған қылмыскерлер немесе мемлекетке опасыздық жасады деп айыпталғандар сияқты, азаматтық құқықтарын жоғалтқан немесе шектелген барлық адамдарға белгілі бір мерзімге немесе шексіз мерзімге дауыс беруден тыйым салады. 2016 жылғы сайлауда дауыс беруге құқылы доминикандық ересектердің саны 7,2 миллионға жетеді деп күтілуде.
The eligibility of an individual for voting is set out in the constitution. The constitution states that suffrage is a right and a duty of all citizens, and the vote is personal, free, direct and secret, and no one can be obligated or coerced in an exercise of their right to vote or to reveal his decision. Constitution, also, denied the vote to members of the Armed Forces and National Police, and ban all people who have lost or have suspended his citizen rights, like convicted criminals or accused of treason from voting for a fixed period of time or indefinitely. The number of Dominican adults who will be eligible to vote in 2016 elections are projected to be 7.2 million.
Сайлаушыларды тіркеу
Доминикан Республикасында сайлаушыларды тіркеу автоматты түрде жүзеге асырылады және ол ЖКК-нің (Жоғары Сайлау Комиссиясы) жауапкершілігіндегі Азаматтық хал актілерінің тіркеу базасына негізделген; резидент-шетелдіктерде әрбір жеке тұлғаға арналған бірегей, адам қайтыс болғаннан кейін қайта қолданылмайтын "Жеке куәлік және сайлау құжаты" (Cédula de Identidad y Electoral) – (Доминикан Республикасының Ұлттық жеке куәлігі) болады. Барлық доминикандықтар мен дауыс беруге құқығы бар шетелдіктер, дауыс бере алатын алғашқы сайлау жылында сайлау тізіміне автоматты түрде енгізіліп, соңғы тіркелген мекенжайы бойынша тиісті Азаматтық хал актілері округтік кеңсесіне жатады.
Voter registration in the Dominican Republic is automatic and based on a database of the Civil Registry in charge of the JCE; resident foreigners possess a (Cédula de Identidad y Electoral) "Identity and Electoral Document" (The Dominican Republic ID National Card) which is unique for each individual and never re used after a person's death. All Dominicans and eligible foreigners are added automatically to the electoral roll of the first election year they are able to vote and placed on the "electoral circumscription" based on their last reported address with the correspondent Circumscription Office of Civil State.
Дауыс беру құралдары
Сайлау күні сайлау орындары мемлекеттік және жеке мектептер, сондай-ақ спорт залдары мен қоғамдық орталықтар сияқты басқа да мемлекеттік мекемелер болып табылады. Әрбір сайлау үстелінде (сайлау бюросы) дауыс берушілер бюллетеньдерін таңбалай алатын бір ғана дауыс беру кабинасы орналастырылады, содан кейін бюллетеньдер сол әріппен белгіленген сайлау урнасына салынады. (2016 жылғы сайлауда 5 түрлі бюллетень қолданылады: А бюллетені – Президент және Вице-президент үшін; В бюллетені – Сенатор үшін; С бюллетені – Депутаттар үшін; D бюллетені – Әкім үшін, ал Е бюллетені – Кеңес мүшелері үшін.) Сайлаушылар тізілімінде тексерілгеннен кейін, дауыс берген әрбір адамға жеке куәлігі қайтарылып беріліп, көрсету саусағына сайлау сиясымен белгі қойылады.
At election day, the polling places are public and private schools and other government owned places like sport venues and community socials clubs. At every electoral table (mesa electoral) are place a singular number of voting booth where people can mark they ballots and after that deposit at the ballot box identify with the same letter of the ballot (For 2016 elections it will use 5 different ballots: Ballot A for President and Vice President; Ballot B for Senator; Ballot C for Deputies; Ballot D for Mayor, and E for Councillors. Additional to the check and firm at the Electoral Roll, all people that vote after receive their ID Card back is market with an electoral ink mark in the index finger.
Ұлттық сайлау
Доминикан Республикасында толыққанды президенттік басқару жүйесі бар, яғни атқарушы және заң шығарушы билік толығымен тәуелсіз, және олар бірдей уақытта, бірақ жергілікті биліктен бөлек сайланады. Доминикан Республикасы Конституциясының 209-бабы Доминикан Республикасы Президенті мен Вице-президентінің, сондай-ақ заң шығарушы өкілдердің сайлауы мамыр айының үшінші жексенбісінде өтетінін, ал жергілікті билік сайлауы ақпан айының үшінші жексенбісінде өтетінін белгілейді. Барлығы бір жылда, әр төрт жыл сайын бір уақытта өтеді.
The Dominican Republic has a full presidential system of government, which means that the executive and legislature branch are totally independent, and they are elected together but separately from local government. Article 209 of the Constitution of the Dominican Republic established that election for the Dominican Republic President and Vice President along with legislative representatives must occur on third Sunday of May, while elections for local governments elections must be elected on third Sunday of February. All of them in the same year, simultaneously every four years.
Президент сайлауы
Президент және вице-президент президент сайлауында бірге сайланады. Бұл тікелей сайлау, жеңімпаз халықтан берілген дауыстардың пайызымен анықталады. Сайлаудың жеңімпазы – кем дегенде 50,1 пайыз жарамды дауысқа ие болған кандидат. Облыстардың халқының санындағы айырмашылыққа байланысты, кандидат көптеген облыстарда жеңіске жетіп, бірақ жалпыұлттық дауыс беруде жеңіліп қалуы мүмкін (яғни, жалпы ел бойынша сайлау жеңімпазынан аз дауыс жинауы мүмкін, сайлау жеңімпазы көбінесе ең көп дауыс жинаған облыстарда жеңіске жетеді).
The president and the vice president are elected together in a presidential election. It is a direct election, with the winner being determined by percentage of votes cast by the people. The winner of the election is the candidate with at least 50.1 percent of valid votes. Due to province population difference, it is possible for a candidate to win the most provinces' votes, and lose the nationwide popular vote (receiving fewer votes nationwide than the election winner who, almost always, wins in most popular provinces).
Конгресс сайлауы
Конгресске сайлау төрт жылда бір рет өтеді. Конгрестің екі палатасы бар. Егер депутат мерзімі ішінде қайтыс болса немесе отставкаға кетсе, қосымша сайлау өтуі мүмкін. Мұндай жағдайда, жеңімпаз партияның атқару комитеті ұсынған үштіктерден сәйкес палата ішкі сайлау өткізеді. Конгресс сайлауы президенттік сайлаумен бірге, әр төрт жылда бір рет өтеді.
Elections to Congress take place every four years. Congress has two chambers. Special elections can occur between if a member dies or resigns during a term, for this case, an internal election is held at the correspondent chamber from a terna presented by the Executive Committee of the winning party. Congressional elections occur every four years, correlated with presidential elections.
Сенат сайлауы
Сенат 32 мүшеден тұрады, олар төрт жылдық мерзімге бір мандаттық округтерде сайланады (әр провинциядан және Distrito Nacional-дан бірден).
The Senate has 32 members, elected for a four year term in single seat constituencies (1 from each province and the Distrito Nacional).
Депутаттар палатасының сайлауы
Депутаттар палатасы 195 мүшеден тұрады, олар төрт жылдық мерзімге бір мандатты округтерде сайланады. Депутаттар палатасына сайлаулар, ауыр жылдары мамыр айының үшінші жексенбісінде төрт жылда бір рет өткізіледі. Палата сайлаулары – Д’Хондт әдісімен жүргізілетін сайлаулар, олар Доминикан Республикасының бөлінген округтеріне сәйкес 31 провинция және Ұлттық округтен кемінде екі депутатты сайлайды.
The Chamber of Deputies has 195 members, elected for a four year term in single seat constituencies. Chamber of Deputies elections are held every four years on the third Sunday of May in leap years. Chamber elections are D'Hondt method elections that elect, as minimum, two Deputies from each of 31 provinces and the National District in concordance with the circumscriptions as is divided the Dominican Republic.
Жергілікті сайлау
Жергілікті деңгейде қалалық әкімшілік лауазымдарына сайлаулар төрт жыл сайын, ақпан айының үшінші жексенбісінде, кезекті жылдары президенттік және парламенттік сайлаулармен бірге ұлттық ауқымда өткізіледі.
At the local level, cities government positions elections are held in a nationwide modality every four years on the third Sunday of February in leap year, coinciding in a single Election Year with the presidential and congressional elections.
Сайлау
+ Доминикан Республикасының жалпы сайлау айналымы (белгіленген мерзімде ғана) 2016 2017 2018 2019 2020 Түрі Жалпы Жоқ Жоқ Жоқ Жалпы Президент colspan=3 Сенат colspan=3 Палата colspan=3 Муниципалдық colspan=3 Басқа жергілікті лауазымдар және Референдумдар colspan=5 Сайлау себебіне қарай провинциядан провинцияға өзгереді. Бұл кестеде үнемі жоспарланған сайлаулар арасында бос орынды толтыру үшін өткізілетін қосымша сайлаулар көрсетілмейді. 2014 жылғы 16 мамырда өткізілуі тиіс Конгресс және муниципалдық сайлаулар Президенттік сайлаулармен біріктіріліп, 2010 жылы Конституцияға енгізілген өзгертулерге сәйкес, мамыр айының үшінші жексенбісінде (15 мамыр, 2016) бір жалпы сайлау ретінде өткізілді. 2020 жылғы муниципалдық сайлаулар қайтадан бөлек өткізіледі және ақпан айының үшінші жексенбісінде, ал Президенттік және Конгресс сайлаулары мамыр айының үшінші жексенбісінде өтеді, барлығы төрт жылдық мерзімге. Осылайша, ерекше жағдай ретінде 2010 жылғы 16 мамырда сайланған сенаторлар мен депутаттар 2016 жылға дейін алты жылдық мерзімге қызмет етеді.
+ Basic rotation of Dominican Republic general elections (fixed terms only) Year 2016 2017 2018 2019 2020 Type General None None None General President colspan=3 Senate colspan=3 Chamber colspan=3 Municipal colspan=3 Other local offices and Referendums colspan=5 Varies from province to province depending on the reason of election. This table does not include special elections, which may be held to fill political offices that have become vacant between the regularly scheduled elections. The Congressional and Municipal Elections scheduled to be held on May 16, 2014 were merged with the Presidential Elections and rescheduled to be held in a single General election on the third Sunday of May (May 15, 2016) following Constitution modification in 2010. The 2020 Municipal Elections will be separated again and be held on the third Sunday of February while Presidential and Congressional Elections will continue to be held on the third Sunday of May, all for a four year term. So, by exception the Senators and Deputies elected on May 16, 2010 will be serving for a longer term of six years, until 2016.