Кіріспе

Құс түрі

Австралия Корольдік Әскери-теңіз флотының кемелері осы құстың атымен аталады.

Speciesbox
| name = Brolga
| image = Brolga 1 Healesville, Vic, 3.1.2008 edit. jpg
| image caption = Brolga (Antigone rubicunda), Healesville Sanctuary, Victoria
| status = LC
| status system = IUCN3.1
| status ref =
| status2 = CITES A2
| status2 system = CITES
| status2 ref =
| genus = Antigone
| species = rubicunda
| authority = (Perry, 1810)
| range map = Antigone rubicunda dist. png
| range map caption = Таралу аймағы қызыл түспен көрсетілген
| synonyms ref= 1977 жылдан бері Квинсленд штатының елтаңбасында бейнеленген және 1986 жылы штаттың ресми құс символы деп жарияланды.

Таксономия

1810 жылы табиғатты зерттеуші Джордж Перри алғаш рет сипаттаған кезде, бrolга Ардея туысының бір түрі ретінде жаңылыстырылды, бұл туысқа қасқырлар мен балықшылдар кіреді. Шын мәнінде, ол Gruiformes отрядының мүшесі – крейстер, рельстер және крандарды қамтитын, және Antigone туысына жатады. 1926 жылы Австралия Корольдік орнитологтар одағы бrolганы, Gamilaraay тілінен алынған burralga атауынан шыққан, құстың ресми аты деп бекітті. 1976 жылы бrolга, сары кран (Antigone antigone) және ақ мойынды кран (Antigone vipio) олардың дауыстарының ұқсастығына байланысты табиғи топ құрайды деген ұсыныс жасалды. Бұл олардың ДНК-сының молекулалық зерттеулерімен расталды. Сондай-ақ, бұл зерттеулер бrolганың морфологиялық жағынан ұқсас сары кранға қарағанда ақ мойынды кранға жақын екенін көрсетті. Соның нәтижесінде, монофилетикалық туыстар құру мақсатында қайта ұйымдастыру жүргізіліп, бrolганы қоса алғанда төрт түр неміс табиғатты зерттеушісі Людвиг Рейхенбахтың 1853 жылы құрған Antigone туысына енгізілді. Екі түрше бар деген күдік болды: А. r. argentea Батыс Австралияда, Солтүстік территорияда және Батыс Квинслендте, ал А. r. rubicunda Жаңа Гвинеяда, Квинслендте, Жаңа Оңтүстік Уэльсте, Викторияда және Оңтүстік Австралияда кездеседі.

Сипаттама

Бролга - биік денелі, ірі мүсірмен, ұзын, нәзік мойынмен және қаңқа тәрізді аяқтары бар құс. Еркектер мен ұрғашыларын сыртқы түрінен ажырату қиын, бірақ ұрғашылары көбінесе сәл кішкентай болады. Ересектерінің басы шаң-жасыл, терімен қапталған, ал беті, жаны және тамақ қалтасы қауырсынсыз және коралл қызыл түсті. Басының қалған бөліктері зәйтүн жасыл, қара қылшықпен қапталған. Ересектерде, әсіресе еркектерде айқын болатын, тамақ қалтасы тығыз қылмен қапталған, сондықтан қара көрінеді. Ересектерде мүсір сұрғылт жасыл, ұзын және жұқа, ал көздің қабықшасы сары-жеміш түсті. Құлақ үстілік қауырсыны қызыл жалаңаш терімен оралған кішкентай қауырсыннан тұрады, ал денесі күміс сұр түсті. Арқадағы және қанаттың үстілік қауырсындарының шеті ақшыл. Басты қанат қауырсындары қара, ал екіншілік қауырсындары сұр. Аяқтары мен табандары сұрғылт қара. Жастарда қызыл жолақ жоқ, басы толық қауырсынмен жабылған және көздері қара түсті. Толық бой жеткен бролганың биіктігі дейін жетеді және қанаттарының ені құрайды. Ересек еркектердің орташа дене салмағы құрайды, ал ұрғашыларының салмағы орташа есеппен құрайды. Салмағы дейін өзгеруі мүмкін. Еркек бролганың биіктігі дейін тіркелген, бірақ бұл мәліметтер растауды қажет етеді. Бролга – Австралия материгінде кездесетін ең ауыр ұшатын құс, оның дене салмағы қара құйрық, австралиялық пеликан және австралиялық сарус кран (азиялық сарус краны ауыр және әлдеқайда биік) сияқты басқа ірі тұрғын түрлерге қарағанда сәл жоғары. Бролгалар австралиялық бастард және кенелі құйрықты бүркіт сияқты ең үлкен ұшатын құстардан орташа есеппен әлдеқайда ауыр, бірақ одан да ауыр құстар, мысалы, теңіз альбатросы материктен теңізге қаңғып жүретін құстар ретінде кездесуі мүмкін. Австралиядағы бролганың қозғалысы толыққанды зерттелмеген, бірақ Квинслендтің шығысында маусымдық үйірлер көбеймейтін аймақтарда жиі кездеседі, ал жағалаудағы бірнеше популяциялар ішкі аймаққа дейін жылжуы мүмкін. Жаңа Гвинеядағы популяциялардың қозғалысы мен мекендеу ортасы туралы аз мәлімет бар. Квинслендте бролганың саны ең көп, кейде 1000-нан астам құстан тұратын үйірлер кездеседі. Бұл құс штаттың ресми құс белгісі және оның елтаңбасында бейнеленген. Жұптар мен үйірлер Карпентария шығанағының бойындағы бірнеше су тасқыны алаптарында таралған. Бұл жерде бролгалар көбінесе шөптесін аймақтық экожүйелерді (2.3.1 және 2.3.4) пайдаланады, бірақ крандардың 30% -дан астамы төрт қосымша эвкалипт орманды аймақтық экожүйелерді сарус крандарымен бөліседі. Бролганың саны шөптесін мекендеу орталары басым болған су тасқыны алаптарында ең көп, ал ең үлкен үйірлер де шөптесін мекендеу орталарында кездеседі. Гилберт және Флиндерс өзендерінің бассейндерінде қараша мен ақпан аралығында ұялар салынады және әр өзен бассейніндегі жауын-шашын эпизодтары қадағаланады. Жұмыртқалар екі күн аралығында салынады. Ақ түсті жұмыртқалар қызғылт қоңыр түсті ұсақ дақтармен немесе жолақтармен себілген, жұмыртқаның үлкен жағында дақтар тығыз болады. Олардың өлшемі , бірақ үш жұмыртқадан тұратын ұяда үлкен жұмыртқалар да табылды. Отбасылар түнде ылғалды жерлерде демалады және осы түнгі орындарға дейін және одан кейін орташа есеппен 442 м қашықтықты жүрді. Әр отбасы өз аумақтарында бірнеше ылғалды жерлерді пайдаланды, олардың арасында ауысып немесе ылғалды жерлерді бірінен соң бірін пайдаланды. Аумақтық жұптардың көбейту табысы (кем дегенде бір балапанды сәтті ұшырған жұптардың пайызы ретінде бағаланады) Гилберт өзені алабында 59%, Флиндерс өзені алабында 46% болды (аумақтарда орналасқан 80 жұпты пайдалану), барлық сәтті жұптардың 33% -ы екі балапанды ұшырды. Осы Заң бойынша осы түрді қалпына келтіру және болашақта басқару жөніндегі іс-қимыл туралы мәлімдеме дайындалды. Сонымен қатар, ол Викториядағы қауіп төнген омыртқалы жануарлар дүниесінің 2007 жылғы кеңестік тізіміне кіреді, онда ол осал деп саналады. Бролгаға, әсіресе оның оңтүстік бөлігінде, қауіп төндіретін негізгі қауіптер - мекеннің жойылуы, әсіресе көк эвкалипт (Eucalyptus globulus) көбейетін мекендерге таралуы, ылғалды жерлердің кеуектілігі, электр желілерімен соқтығысу, өрт және жайылым режимі, инвазивті түрлердің таралуы және жұмыртқаны жинау. Оның таралу аймағының солтүстік-шығыс бөлігінде қауіпсіз, өйткені Квинслендтің су тасқыны алқаптары негізінен ауыл шаруашылығына жарамсыз және оның көп бөлігі жеке меншікте, бірақ тіршілік ортасының әртүрлілігін өзгертетін немесе азайтатын даму іс-шаралары, әсіресе шығанақ жазықтарында, олардың популяцияларына белгісіз әсер етуі мүмкін. Жел электр станциялары жаңадан пайда болып жатқан қауіп болып табылады, ал көбейіп жатқан жұптар мен балапандардың қозғалысы мен мекендеу ортасын пайдалануы туралы зерттеулер турбиналарды түнгі демалысқа жиналатын ылғалды жерлерден алшақ орналастырудың маңыздылығын көрсетеді. Қабылданып жатқан консервациялық шаралар халықаралық ынтымақтастық, заңдық қорғау, зерттеу, мониторинг, мекенді басқару, білім беру және популяцияны көбейту және қайта орналастыру үшін шаруашылықта ұсталатын үйірлерді күтіп бағуды қамтиды. Құс жабайы табиғатта жақсы көбейсе де, оны шаруашылықта көбейту әлдеқайда қиын болып шықты.