Кіріспе

1994–1995 жылдары Харуки Муракамидің романы "Желмен құс хроникасы" (ねじまき鳥クロニクル) – жапон жазушысы Харуки Муракамидің 1994–1995 жылдары жарық көрген романы. Америкалық аудармасы және британдық бейімделуі, "бірден-бір ресми аудармалар" (ағылшын тілінде) деп аталды, оларды Джей Рубин жасады және алғаш рет 1997 жылы жарияланды. Осы роман үшін Мураками өзінің өткен қатал сыншыларының бірі Кензабуро Оэ ұсынған "Йомиури" әдеби сыйлығын алды.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

"Қоқырлық құс" атты бірінші бөлімде баяндаушы Тору Окадамен басталады. Тору Окада - төменгі деңгейдегі және жұмыссыз заңгердің көмекшісі. Кумико үйінің артындағы жерді іздеуді ұсынады. Тору біршама уақыт бойы сол жерде қалып, сәттіліксіз қалғаннан кейін, оны бірнеше уақыт бойы аллеяда қоныстанған кезде бақылап жүрген жасөспірім Мей Касахара оған сұрақтар қояды. Ол оны үйіне шақырады, сонда ол аулада отырып, үйді қарап отырады, ол үйді тастап кеткен, ол үйді үйсіз мысықтар жиі кездеседі. Тасталған үйде кейбір таңғажайып белгілер бар екені анықталады, өйткені ол бұрынғы жалға алушыларға жамандық әкелді. Сонымен қатар, мұнда бос құдық бар, оны Тору кейіннен ойлану үшін пайдаланады. Торуды таныс әйел жыныстық қатынасқа түсу үшін телефон арқылы шақырады. Сонымен қатар, Мальта Канодан телефон арқылы хабарласып, онымен кездесуді сұрайды. Кумико Торуға телефон шалып, оның мысықты табуға көмектесетін Мальта Каномен кездесуі керектігін түсіндіреді. Мальта Каноны Кумиконың ағасы Нобору Ватая ұсынған, бұл да мысыққа берілген ат. Кумиконың отбасы бақсы-балгерлікпен айналысады, сондықтан олар ерлі-зайыптылардың Хонда мырза есімді қарт кісімен үнемі кездесуі керектігін талап еткен еді. (Кеңес берудің орнына, ол сессиялардың көпшілігін Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Маньчжукоо Ресей шекарасындағы Номонханда ресейліктермен болған танк шайқасында Квантун армиясындағы тәжірибесі туралы баяндайды.) Тору қонақ үйдің қонақ үйінде құпия Мальта Каномен кездеседі және ол өз қарындасы Крета Каноға жұмысты жалғастыруды тапсырады. Екі әйел бауырлас та ерекше киім киеді: Мальтада үлкен қызыл шапка, Критте 1960 жылдардың сәнсіз киімдері. Крета Торумен үйінде кездеседі және оған өзінің өткенін, оның ішінде Ноборудың зорлағанын айтып береді, бірақ кенеттен кетеді. Тору Кумиконың белгісіз біреу сыйлаған хош иісті зат киіп жатқанын байқайды. Мысық әлі де жоқ. Торумен лейтенант Мамия байланысады, ол Торуға Мамияның соғыс досы, капрал Хонданың қайтыс болғанын және Мамия Торуға Хонда мұра еткен затты тапсыру үшін келіп қалмақшы екенін хабарлайды. Бірінші бөлім Торуға келіп, оның Квантун армиясының Маньчжукоодағы соғыс кезіндегі құпия және құпия тәжірибелері туралы ұзақ әңгіме айтып берген лейтенант Мамиямен аяқталады. Мамияны да терең құдыққа тастап кетіп, оны Хонда ефрейторы құтқарып қалды. Хонданың сыйлығы - бос қорап. "Пайғамбар ретінде құс" атты екінші бөлімнің басында Кумиконың жоғалғаны белгілі болады. Көп ұзамай Тору Нобору мен Мальтамен кездесу арқылы Кумиконың басқа ер адаммен уақыт өткізгенін және Торумен қарым-қатынасын тоқтатқысы келетінін біледі. Аң-сезімін шатастырған Тору өзін тыныштандырып, жағдайды ойластыру үшін бірнеше нәрсеге тырысады: Мей Касахарамен сөйлесіп, жұмыс істеу, құдықтың түбінде жасырыну және қалада адамдарды қарап жүруге тырысады. Мэймен жұмыс істеу кезінде метро желісінде парик өндіруші компания үшін шашы тозған адамдарды санап шығу керек. Құдықтың түбінде (тастанды үйдің) Тору Кумикомен өткен уақытты еске алады, оның ішінде олар бірінші рет аквариумға барып, теңіз балықтарын көрген. Ол сондай-ақ арманға ұқсас сәтте қонақ үйге кіреді және әйелмен сөйлеседі, ал құдықтан шыққаннан кейін бетінде таңғажайып көк таңба байқалды. Қалада кез-келген жерде жүріп, ол күннің көп бөлігін пончик дүкенінің алдында отырып, адамдарды бақылап отырады. Осы іс-әрекет арқылы Тору жақсы киінген әйелмен және өткенінен таныған әншімен кездеседі, ол оған аңдып қалғаннан кейін соңынан еріп, ұранымен ұрады. "Қош аулаушы" атты үшінші, соңғы және ең ұзақ бөлімде бірнеше жаңа кейіпкерлер таныстырылып, көптеген бос ұштарын түйіндейді. Тору адамдардың көруі кезінде кездескен жақсы киінген әйелдің Натмег екені анықталады, ол адамдарды көру үшін қайтадан кездеседі. Ол оны клиенттерін, орта жастағы немесе егде жастағы әйелдерді, олардың ішіндегі ішкі толқудан арылту үшін жалдаған. Көк белгі бұл іске қандай да бір жолмен қатысы бар, бірақ оның күші ешқашан толық түсіндірілмейді. Ал ол үйді сатып алған бір агенттік оны қайта сату үшін оған ақша төлейді. Қаңқа, Мускатның ұлы, үйді күтіп ұстайды және құдықтың қақпағын төменнен ашу және жабу үшін баспалдақ пен шкивпен құдықты қайта жаңартады. Тору ойлану үшін құдықтың түбіне барып, қонақ үй бөлмесіне қайта оралуға тырысады. Кумиконың жоғалуынан кейін есімде жоқ мысық Торудың үйіне бір жылдай жоғалып кеткеннен кейін келеді. Тору Кумиконың жоғалуы туралы Ноб�...

Мұра

Көптеген адамдар "Желдің құс хроникасын" Муракамидің шедеврі деп есептейді, және ол 2014 жылы The Telegraph газетінің барлық уақыттағы 10 ең ұлы азия романдарының тізіміне енді.

Бейімделу

Романға негізделген бейімдеуді Стивен Эрнхарт жасады, ал оның сахналық қойылымы 2011 жылы Эдинбург халықаралық фестивалінде тұңғыш рет көрсетілді.