Кіріспе

Механикалық түрде күшейтілген ішекті музыкалық аспап

Строх скрипкасы немесе Стровиол – ішекті музыкалық аспаптың бір түрі, ол металл резонатор және корпусына бекітілген мүйіз арқылы механикалық түрде күшейтіледі. Стровиол атауы скрипканы білдіреді, бірақ виола, виолончель, контрабас, укулеле, мандолина және гитара сияқты басқа да аспаптар осы күшейткіш құрылғымен жабдықталған. Франкфурттан шыққан инженер-электрик Йоханнес Матиас Август Строх бұл аспапты 1899 жылы Лондонда ойлап тапты.

Сипаттама

Строх скрипкасының тақташасының соңында дыбысты аудиторияға немесе жазу құрылғысына бағыттау үшін мүйіз орналасқан, сондай-ақ орындаушының өзі ойнап жатқанын анық есту үшін құлағына жақын қоятын кішкентай бақылау мүйізі де жиі кездеседі.

Өнертабыс

1899 жылдың 4 мамырында Строу Ұлыбританияда GB9418 патентіне өтініш берді, ол 24 наурызда қабылданды. Бұл патент скрипка мен басқа да ішекті аспаптардың дыбыстық қорабында (репродукторында) жалпақ металл (басқа материалдар да аталған) диафрагманы қолдану арқылы дыбысты механикалық түрде күшейтуді сипаттайды. 1901 жылдың 16 ақпанында ол GB3393 атты екінші Ұлыбритания патентіне өтініш берді, ол 14 желтоқсанда қабылданды. Бұл патент граммофондардың, музыкалық аспаптардың және осыған ұқсас дыбыс шығару, жазу және тарату құрылғыларының диафрагмаларын жақсартуға арналған. Бұл алғашқы идеяны кеңейтіп, енді жиектерінде толқындар бар конустық резонаторды пайдалануға мүмкіндік берді, бұл диафрагманы күштірек етуге септі. Строу өзінің өнертабыстарын АҚШ-та тіркемегендіктен, Джон Допьера мен Гео Бошамп Ұлттық брендінің аспаптарында қолданылатын трикон және бір конус дизайндары үшін АҚШ патенттерін алуға қол жеткізді.

Қолданылуы

Строх скрипкасы қымбат аспап болды: 1911 жылы оны Лондондық дилерлер Барнс пен Муллинс тоғыз гинеяға (9,45 фунт стерлинг, сол кезде 37,80 долларға тең) немесе он екі гинеяға (12,60 фунт стерлинг, 50,40 доллар) ұсынды. Бұл скрипка әсіресе шағын театрлар мен музыка залдарында пайдалануға өте қолайлы деп есептелді. 1920 жылдары Буэнос-Айресте әйгілі танго оркестрінің дирижері және скрипкашы Хулио де Каро тікелей өнер көрсетулерінде Строх скрипкасын қолданды, ал жергілікті тұрғындар оны violín corneta (корнет скрипкасы) деп атады. Том Уэйтс, Карла Кильштедт, Томас Ньюман, Bat for Lashes, A Hawk and a Hacksaw және Эрик Горфайн сияқты көптеген музыканттар оның ерекше дыбысы үшін Строх скрипкасын пайдалануды жалғастыруда. Шакира 2010/11 жылғы The Sun Comes Out World Tour гастрольдік саяхатында Строх скрипкасын пайдаланды, бірнеше әнде оны көп аспапты орындайтын Уна Паллизер орындады. Паллизер сонымен қатар Том Хикокс альбомында және Bitter Ruin тобымен бірге Строх скрипкасында ойнады. Пинки Вайцман Нью-Йорктегі әртүрлі эксперименталды ансамбльдерде, соның ішінде өзінің жеке жобасында (Толқынсыз, бірақ батып бара жатқандай), сондай-ақ Flare, LD & the New Criticism және Стивен Мерриттің My Life as a Fairy Tale сахналық тобының құрамында Строх скрипкасында ойнайды. Винс Джорданоның Nighthawks оркестрінің Энди Стайн Строх скрипкасын үнемі ойнайды. They Might Be Giants тобы "I Can Hear You" әнінде Эдисон зертханасында балауыз цилиндріне жазылған Строх скрипкасын қолданды. Композитор Маурисио Кагель 1972-1973 жылдары жазылған 1898 шығармасында Строх скрипкасының, альтының, виолончелінің және контрабасының қайта құрастырылған нұсқаларын пайдаланды. Кагель 1910 жылға жататын жазба студиясындағы аспаптар тобының суретін тапты, онда үш Строх скрипкасы болды. Осы аспапқа қызығып, ол оның мысалын іздеуге кірісті. Ол суреттегі аспаптың көшірмесін Дармштадттық скрипка шебері Франц Эрнст Пешкемен бірлесіп жасады, бұл ретте дыбыс күшейткіш жүйені бейімдеді, соның арқасында қолданыстағы скрипкалардың корпусын негіз ретінде пайдалануға болады. 1973 жылы оған Карл Шламмингер 1920 жылы Бағдаттағы музыка сатушыдан сатып алған Строх виолончелін сыйлады. Бұл шығармада басқа да дәстүрлі аспаптармен қатар балалар хоры да қолданылды.

Ұқсас үлгілер

Басқа өндірушілер де ұқсас дизайндарды жасады, мысалы, Хоусон мыс мүйізді фоно аспаптарын жасады, соның ішінде бір ішекті фонофидлдер мен төрт ішекті фоноукулелелер. Виолончельді фонофон 20 ғасырдың басында Прагада жасалған. Бұл аспаптың диафрагмасы көпірдің астындағы скрипка корпусына тік орнатылған. Дыбыс түтік арқылы скрипкадан шығып тұрған мүйізге, содан соң иықтың айналасына оралған ұзын мүйізге жеткізіледі – металл резонатор мен металл мүйіздер арқылы дыбысын күшейтетін, стандартты скрипкадағы ағаш дыбыс қорабының орнына қолданылатын скрипка. Вилли Тибель Германияның Маркнеукирхен қаласында 1920 жылдары Строх скрипкасының көшірмелерін жасады. Строх скрипкасы басқа мүйізді скрипкалармен тығыз байланысты, олар фонофидлдер деп аталатын мика табақшасынан жасалған резонанс диафрагмасын қолданады. Қазіргі кезде, әсіресе Балқан аймағында, мүйізді скрипканың көптеген түрлері кездеседі.

Румындық мүйізді скрипка

Румындық мүйізді скрипкасы Строх скрипкасына ұқсас. Ол 20 ғасыр бойында жасалған. Оның ұзындығы Строх скрипкасының ұзындығымен бірдей, бірақ мүйізі тар және дыбыс бағытталғанрақ шығарады. Аспаптың құрылымы граммофонның вольфрам элементіне негізделген. Оны әуесқойлар немесе шағын шеберханалар оңай жасауға болады, сондықтан Шығыс Еуропада көптеген түрлері кездеседі. Ішектер мен көпірдің дірілі жұқа таяқ арқылы граммофон элементінің мембранасына беріледі. Мембрана бұл дірілдерді дыбыс толқындарына айналдырады, ал олар мүйіз немесе ыдыс арқылы күшейтіледі. Мүйізді скрипканы ойнау қалыпты скрипкадан қиын, себебі садақ ішектерге тиген кезде реакциясы нашар, және аспаптың салмағы біркелкі емес. Бұл иықтың тепе-теңдігін бұзады. Аспап әлі де румын халық музыкасында хоралар мен доиналарды ойнау үшін қолданылады және пан флейтаның ерекше дыбысымен үйлеседі. Әдетте, оның тембріне байланысты сирек қолданылады. Строх скрипкасы және басқа да мүйізді скрипкалар сияқты аспаптар көңіл көтеретін нәрсе болып табылады; олар оркестрде өте сирек кездеседі. Мүйізді скрипка Румынияның Бихор аймағының халық музыкасында ерекше жиі қолданылады. Бұл музыка стилінің белгілі орындаушылары: скрипкашы Георге Рада, әншілер Флорика Браду, Флорика Унгур, Флорика Дума, Леонтин Чикур, Корнел Борза, Василе Иова, Мария Хайдук, Виорика Флинташу және танымал халық ансамбльдері Кришана немесе Рапсози Зарандулуи.