Кіріспе

Вибрафон – металлофондар тұқымдасына жататын соқпалы аспап. Ол реттелген металл таяқшалардан тұрады және әдетте таяқшалармен соғып ойнайды. Вибрафонда ойнайтын адам вибрафоншы, вибрагарпшы немесе вибист деп аталады. Вибрафон болат маримбаға ұқсас, онымен алмастырылған. Вибрафонның басқа да клавишалы соқпалы аспаптардан ерекшелігі – әр таяқша металл дискісі бар резонаторлық түтік үстінде орналасқан. Бұл дискілер ортақ білішпен байланыстырылған және мотор қосылғанда айналады. Бұл аспапқа оның атын берген тремоло немесе вибрато әсерін тудырады. Вибрафонда фортепиано сияқты педаль да бар. Педаль жоғары көтерілгенде, таяқшалар өте жұмсақ дыбыс шығарады; педаль төмен түсірілгенде, таяқшалар бірнеше секунд бойы немесе педальмен қайтадан жұмсақ дыбыс шығарғанша үнсіздікке дейін сақтайды. Вибрафон көбінесе джаз музыкасында қолданылады, онда ол көбінесе маңызды рөл атқарады, сонымен қатар Артур Лайман танымал еткен 20-ғасырдың ортасындағы «Тики лаунж» экзотикасының дыбысын анықтаған маңызды элемент болды. Классикалық музыкада маримбадан кейін екінші ең танымал жеке клавишалы соқпалы аспап болып табылады және стандартты колледж деңгейіндегі соқпалы аспаптарды оқыту бағдарламасының бір бөлігі. Ол оркестрлерде, концерттік топтарда және марш өнерінде (әдетте алдыңғы топтың құрамында) қазіргі заманғы соқпалы аспаптар бөлімінің стандартты аспабы болып табылады.

Өнертабыс

1916 жылы аспап жасаушы Герман Винтерхофф Leedy Manufacturing Company компаниясының үш октавалы (F-ден F-қа дейін) болат маримбасындағы vox humana эффектілерін зерттеуді бастады. Оның алғашқы дизайны осы эффектіні резонаторларды көтеру және төмендету арқылы жасауға тырысты, бұл айқын вибрато тудырды. 1921 жылы Винтерхофф осы эффектіні қамтамасыз ету үшін таяқшалардың астындағы кішкентай дискілерді айналдыратын моторды орнату арқылы дизайнды жетілдірді. Сату менеджері Джордж Х. Уэй осы аспапты «вибрафон» деп атағаннан кейін, Leedy компаниясы 1924 жылдан бастап оны сатуға шығарды. 1924 жылы вадевилл әртісі Луи Франк Чиханың «Алоха 'Оэ» және «Цыған махаббаты әні» атты жаңалықтарында қолданылғаннан кейін Leedy вибрафоны белгілі бір дәрежеде танымалдыққа қол жеткізді. Дегенмен, бұл аспап қазір «вибрафон» деп аталатын аспаптан едәуір өзгеше болды. Leedy вибрафонында педаль механизмі болған жоқ, ал таяқшалары болаттан жасалған, алюминийден емес. Leedy аспаптарының танымалдылығы артып, бәсекелес J. C. Deagan, Inc. компаниясы, Leedy дизайны негізделген алғашқы болат маримбаның авторы, 1927 жылы бас настройщигі Генри Шлютерден ұқсас аспап жасауды сұрады. Шлютер Leedy дизайнын көшірудің орнына бірнеше маңызды жақсартулар енгізді. Ол таяқшаларды темірдің орнына алюминийден жасады, нәзік дауыс алу үшін, таяқшалардың өлшемдерін және настройкасын Leedy дизайнындағы диссонанстық гармонияларды жою үшін реттеді және аяқпен басқарылатын демпфер таяқшасын қосты. Шлютердің дизайны Leedy дизайнынан басым болды және қазір «вибрафон» деп аталатын барлық аспаптардың үлгісіне айналды. «Вибрафон» және «вибрахарп» терминдері Leedy және Deagan компанияларының сауда белгілері болып тіркелді. Басқа өндірушілер «vibes» деген жалпы атауды қолдануға немесе өздерінің жаңа дизайнды қамтитын аспаптары үшін «vibraceleste» сияқты жаңа сауда атауларын ойлап табуға мәжбүр болды.

Қолдану

Вибрафонның бастапқы мақсаты ваудевилл оркестрлері үшін жаңалық құрал болғанмен, 1930 жылдары оның джаз музыкасындағы дамуы бұл мақсаттан асып түсті. Вибрафонды джазда Калифорниялық джаз шебері Лайонел Хэмптон танымал етті. Бір күні, әнші Луи Армстронгтың тобымен жазба жасау кезінде, Хэмптоннан студияда қалған вибрафонды ойнау сұралды. Нәтижесінде 1930 жылы "Memories of You" әні жазылды, онда вибрафонмен импровизацияланған алғашқы соло орындалған деп есептеледі. Вибрафонның алғашқы тарихында ол классикалық музыкада шығармаларға джаздық әсер беру үшін жиі қолданылды. Вибрафонды алғаш рет 1917 жылы Хавергал Брайан "Тигрлер" операсында пайдаланды, онда екі вибрафон қажет болды. Алайда, бұл шығарма жоғалып кеткендіктен және 1983 жылға дейін қойылмағандықтан, Ферде Грофенің 1931 жылы аяқталған Grand Canyon Suite кейде вибрафонды алғаш қолданған шығарма деп саналады. Вибрафонды қолданған басқа да ерте классикалық композиторлардың қатарында 1935 жылы "Лулу" операсында оны кеңінен пайдаланған Альбан Берг және сол жылы "Афроамерикандық симфониясында" қолданған Уильям Грант Стилл болды. Вибрафон классикалық музыкада джаз сияқты кеңінен қолданылмаса да, оны театр немесе кино музыкасында жиі естуге болады, мысалы Леонард Бернштейннің "Вест-Сайд Стори" шығармасында.

Ауқым

Қазіргі заманғы стандартты аспаптың диапазоны 3 октаваны құрайды, төменгі орта C-ден басталатын F нотасынан (ғылыми нотация бойынша F-ден F-ге дейін) басталады. C төменгі орта C-ден басталатын 3 1/2 немесе 4 октавалы үлкен үлгілер де көбірек таралды (C-ден F-ге немесе C-ге дейін). Глокенсплейге қарағанда, вибрафон көбінесе транспозиция жасамайтын, концерттік тұңғыш нотада жазылатын аспап болып табылады.

Ұсталар

Вибрафон таяқшалары әдетте жіп немесе арқанға оралған резеңке шардан тұрады және ең көп кездесетін ратан немесе қайыңдан жасалған, кейде шыны талшық немесе нейлоннан жасалған тар таяқшаға бекітіледі. Вибрафонға жарамды таяқшалар маримбаға да көбінесе жарайды. Таяқшалар тембрге үлкен әсер етеді, жарқын металл дыбысынан бастап, бастапқы шабуылсыз жұмсақ дыбысқа дейін өзгереді. Осыдан келіп, қаттылығы, басының мөлшері, салмағы, саптың ұзындығы және икемділігі бойынша әртүрлі таяқшалар кең түрде қолданылады. Классикалық орындаушылар композиторлардың нақты дыбыстарды іздеуіне байланысты өзгеретін талаптарына сәйкес келу үшін таяқшалардың кең спектрін алып жүруі керек. Ал джаз ойнаушылары импровизациялау үшін көп мақсатты таяқшаларды пайдаланады.

Бағандар

Вибрафондық тақталар алюминийден жасалған, белгілі бір ұзындықтағы дайын бөліктерге кесіледі. Тақталардың ені бойынша тесіктер жасалады, осылайша оларды арқанмен (әдетте паракордпен) ілуге болады. Тақталардың резонансын арттыру үшін тесіктер тақтаның нүктелік жерлеріне (яғни, тақта тербелгенде амплитудасы ең аз болатын жерлерге) орналастырылады. Біркелкі тақта үшін нүктелік жерлер тақтаның әр шетінен 22,4%-қа қашықтықта орналасқан. Тақтаның төменгі жағынан материал арка тәрізді жойылады, бұл тақтаның тонын төмендетуге мүмкіндік береді. Осы арқаның арқасында төменгі тонды тақталарды басқару оңай болады. Бұл сондай-ақ вибрафонның (және маримбаның, олар да осындай терең арканы қолданады) жұмсақ дыбысының кілті, ал ксилофонның дыбысы ашық, себебі ол беткей арканы қолданады, ал глокеншпильде арка мүлдем жоқ. Бұл тікбұрышты тақталар үш негізгі тербеліс режиміне ие. Терең арка осы режимдерді үйлестіріп, интервалдардың гармониялық тізбегін жасайды: негізгі тон, одан екі октава жоғары тон және екінші тоннан октава және үлкен терция жоғары үшінші тон. Вибрафондағы ең төменгі нота болып табылатын F тақтасы үшін негізгі тон F, бірінші обертон F және екінші обертон A болады. Сонымен қатар, арка негізгі тербелістің нүктелік жерлерін тақтаның шеттеріне қарай жылдырады. Тақтаның шеттерін бейімдегеннен немесе дөңгелеткеннен кейін, соңғы реттеулер жасалады. Егер тақта дұрыс емес тонды болса, оның жалпы тондық құрылымын тақтаның шеттерінен материалды алып тастау арқылы көтеруге болады. Бұл сәл өткір тақта жасалғаннан кейін, тақтаның белгілі бір жерлерінен материалды алып тастау арқылы екінші және үшінші обертондарды төмендетуге болады. Вибрафондар өндірушінің немесе тапсырыс берушінің қалауына қарай A = 442 Гц немесе A = 440 Гц стандартына келтіріледі. Концерттік тон әдетте A = 440 Гц болса, A = 442 Гц-қа келтіру вибрафонға ансамбльде ерекшелену үшін сәл ашық дыбыс береді. Маримбалар сияқты, кәсіби вибрафондардың тақталары әртүрлі ендеспен жасалады. Төменгі тақталар кеңірек, ал жоғары тақталар таррақ болып жасалады, бұл аспаптың тоны мен дыбысын теңестіруге көмектеседі. Тақталар соңғы реттеуден кейін анодталды (әдетте күміс немесе алтын түсте) және жылтыр немесе матовый болуы мүмкін. Бұл дыбысқа ешқандай әсер етпейтін эстетикалық ерекшеліктер. Тақталарға арналған төсек-орынды жасау үшін раманың әр шетіне төрт ағаш рельс орнатылады. Әр рельсте резеңке аралықтары бар штырғылар бар. Арқан тақтаның тесіктерінен өткенде, тақталарды ілу үшін олар штырғыларға тіреледі. Сымның шеттері әр жағынан серіппелермен біріктіріліп, тартылу мен иілгіштік қамтамасыз етіледі.

Резонаторлар

Резонаторлар – әдетте алюминийден жасалған жұқа қабырғалы түтіктер, бірақ тиісті беріктікке ие кез келген материалды қолдануға болады. Олар бір жағынан ашық, екінші жағынан жабық. Әрбір таяқшаға диаметрі таяқшаның енінен сәл кең және жабылуға дейінгі ұзындығы таяқшаның негізгі жиілігінің толқын ұзындығының төрттен бірін құрайтын резонатор жұптастырылады. Таяқша мен резонатор дұрыс келісімде болғанда, таяқшаның астындағы дірілдеп тұрған ауа резонатордың бойымен төмен қарай жылжып, төменгі жағындағы жабылудан кері шағылысады, содан кейін жоғары көтеріліп, таяқшадан қайта шағылысады – осылайша әлдеқайда күшті тұрақтанған толқын пайда болып, негізгі жиіліктің амплитудасы артады. Резонаторлар вибрафонның динамикалық диапазонының жоғарғы шегін кеңейтуден басқа, вибрафонның жалпы тембріне де әсер етеді, себебі олар негізгі жиілікті күшейтеді, бірақ жоғарғы гармоникаларды емес. Резонаторлардың күшейткіш әсері мен таяқшаның дыбыс беру ұзақтығы арасында компромисс бар. Дыбыс беру кезіндегі энергия бастапқы соққыдан туындайды, және осы энергияны бастапқыда таяқшаны күштірек дыбыстау үшін, немесе оған қарағанда нашаррақ, бірақ ұзағырақ дыбыстау үшін пайдалануға болады. Бұл маримба мен ксилофондар үшін мәселе емес, себебі олардың ағаш таяқшаларының табиғи дыбыс беру уақыты қысқа, бірақ вибрафон таяқшалары соққаннан кейін көптеген секунд бойы дыбыстай алады, және бұл әсер көптеген жағдайларда өте қажет. Сондықтан, вибрафондағы резонаторлар әдетте дыбыс пен дыбыс беру ұзақтығы арасындағы тепе-теңдікті сақтау үшін сәл бұрмаланған күйде реттеледі. Вибрафон резонаторларының ерекшелігі – жоғарғы жағында орналасқан айналмалы дискілердің, көбінесе «желдеткіштер» деп аталатын, тізбегі. Желдеткіштер ашық болғанда резонаторлар толыққанды жұмыс істейді. Желдеткіштер жабылғанда резонаторлар ішінара жабылады, бұл негізгі жиіліктің резонансын азайтады. Жетектеуші белдік тізбекті ойнау бетінің астындағы электрмотормен байланыстырып, желдеткіштерді айналдырады. Желдеткіштердің айналуы тремоло және шағын вибрато эффектін тудырады. Көбінесе вибрафондар және басқа да соқпалы аспаптар аспапты толықтырақ көрсету үшін жоғарыда сәйкес таяқшасы жоқ, функционалды емес, сәндік резонаторлық түтіктерді қамтиды. 1970 жылы Диган ElectraVibe ұсынды, ол резонаторлық түтіктерден толығымен бас тартып, сигналды тікелей таяқшалардан алып, алдынғы күшейткіште тремоло қосты. Бұл аспаптың тасымалдануын жақсартуға және барлық күйделген соқпалы аспаптарға тән мәселені шешуге бағытталған: таяқшаларды біркелкі микрофонға қосу.

Дамперлік механизм

Өндірістің алғашқы жылдарында бастапқы Leedy вибрафонында дыбысты өшіру, яғни созылған дыбыстарды тоқтату механизмі болмаған. 1927 жылы J. C. Deagan компаниясы педаль механизмін ұсынды, ол содан бері көп өзгерген жоқ. Аспаптың ортасынан өтетін қатты тағанға реттелетін серіппемен жоғары қысым жасалады, ол ұзын маталық төсемді дірілдейтін және табиғи клавишаларға тигізеді. Аяқ педалі тағанды төмен түсіріп, ноталардың еркін дыбысталуына мүмкіндік береді; педалді жібергенде демпфер (дыбыс өшіргіш) қосылып, барлық дыбысталып тұрған ноталарды тоқтатады. Бұл демпферлеу механизмінің жиі кездесетін кемшілігі – таған ортасында бір ғана нүктеде тіреліп, аспаптың жоғарғы және төменгі регистрлерінде тең емес демпферлеуге себеп болады. Осы мәселені шешу үшін кейбір өндірушілер силикон немесе сұйықтыққа толы демпфер төсемдерін жасады, олардың сұйық пішіні тағандардың айналасын тегіс жауып тұрады.

Қозғалтқыш

Вибрафондардың бір жағында немесе екінші жағында резонаторлардағы дискілерді қозғау үшін электр моторы мен шкивтер жиынтығы орналасады. Көбінесе, әсіресе классикалық музыкада вибрафон моторы өшірілген күйде тартады. Сыртқы қолдануға арналған кейбір модельдерде, алдыңғы топтың құрамы ретінде мотор толығымен алынып тасталады. Мұндай жағдайларда моторды өшіру қалыпты жағдай болып саналады және ерекше талап етілмесе, қолданылмайды. Алғашқы вибрафондар грампластинкаларды ойнатуға арналған моторларды пайдаланған, олардың жылдамдығын реттеу мүмкіндігі шектеулі немесе мүлдем болмаған. Қайсыбір жылдамдық реттеулері болса, олар жетек белбеуін диаметрі әртүрлі кішкентай (әдетте үш) шкивтер арасында жылжыту арқылы жасалатын. Кейіннен, өзгермелі жылдамдықты AC моторлары қолжетімді бағада пайда болды. Бұл моторлар мотордың жанындағы басқару тақтасына орнатылған потенциометр арқылы айналу жылдамдығын реттеуге мүмкіндік береді. Олар әдетте 1–12 Гц диапазонындағы айналу жылдамдықтарын қолдайды.

Екі шүмекті стилі

Екі соққылы орындау тәсілі дәстүрлі түрде түзу сызықты болып келеді, мүйіз сияқты ойнайды, гитара немесе фортепиано сияқты аккомпанемент жасау емес. Екі соққылы орындаушылар көбінесе бір мелодиялық желіні ойнауға назар аударады және басқа музыканттардан сүйемелдеуді күтеді. Қос ноталар (бір уақытта екі нота ойнатылады) кейде қолданылады, бірақ көбінесе негізгі мелодиялық желіні күшейту үшін, соло скрипка музыкасындағы қос ноталардың қолданылуына ұқсас. Джаз тобында екі вибрафоншы әдетте "алдыңғы қатардың" бір бөлігі саналады, өздерінің сололарын орындайды, бірақ басқа солистерге аккомпанемент жасауға аз үлес қосады. Екі соққылы орындаушылар бірнеше түрлі ұстану тәсілдерін қолданады, ең көп таралғаны – неміс ұстануы деп аталатын, онда соққылар алақандары төмен қаратылып, бас бармақтары бір-біріне қарай бағытталған күйде ойналады. Осы ұстануда соққылар әр қолдың бас бармағы мен көрсету бармағы арасында ұсталады, ал қалған үш саусақ соққы сабын қолдайды. Бұл ұстану соққыны басқару үшін білек қозғалысын және саусақ ұшының бақылауын біріктіреді. Тағы бір танымал ұстану – француз ұстануы, ол тимпанда да жиі қолданылады. Соққылар қайтадан бас бармақ пен көрсету бармағы арасында ұсталады және қалған үш саусақпен басқарылады, бірақ алақандар тік тұрады, бас бармақтары жоғары қарай бағытталған. Соққының көп бөлігі соққы сабын саусақпен басқарудан келеді, ал білек неміс ұстануымен салыстырғанда аз үлес қосады. Жолдар көбінесе кезектесіп ойналады, бірақ екі рет соққы (бір қолмен қатарынан екі нота ойнау) қолдардың қиылысуын азайту үшін ыңғайлы болған жағдайда қолданылады. Орындаушы бірнеше нотаның бір уақытта естілмеуі үшін демпфер педаліне мұқият назар аударуы керек. Ноталар демпфер педалі жоғары көтерілгенде бір секундтың қысқа бөлігінде дірілдейді және демпфер таспасымен тигізілгенде дірілдеуі бірден тоқтамайды, сондықтан орындаушылар "педальден кейін" деп аталатын тәсілді қолданады. Осы тәсілде орындаушы соққы бергеннен кейін демпфер педалін сәл басады, жаңа соққы берілген нотаның дірілдеуін жалғастыру үшін жеткілікті қысқа уақыттан кейін, бірақ алдыңғы нотаның дірілдеуі тоқтағаннан кейін. Тағы бір демпферлеу тәсілі – "жартылай педальдеу" – орындаушы педальді тек пружинаның қысымын тақталардан алып тастау үшін жеткілікті басады, бірақ тақтаның тақталармен байланысын жоғалту үшін жеткіліксіз. Бұл тақталардың толық көтерілгеннен гөрі сәл ұзағырақ дірілдеуіне мүмкіндік береді және әр нотаны педальмен басқармастан, орташа жылдамдықтағы жолды legato дыбысымен ойнауға мүмкіндік береді.

Төрт шұңқырлы стиль

Төрт шұңқырлы вибрафон стилі – пианино сияқты көп сызықты. Джаз тобында төрт шұңқырлы вибрафоншылар көбінесе ырғақ секциясының бір бөлігі саналады, әдетте фортепиано немесе гитараның орнын басады және өздерінің солирлеуінен басқа, басқа солистерге сүйемелдеу көрсетеді. Бұдан әрі, төрт шұңқырлы стиль жеке вибрафонмен орындалатын көптеген шығармалардың пайда болуына әкелді. Мысалы, Гари Бертонның 1971 жылы Grammy сыйлығын алған "Alone at Last" альбомынан "Chega de Saudade (No More Blues)" әнін орындауы. Вибрафондағы ең танымал төрт шұңқырлы ұстау тәсілі – Гари Бертонның атымен аталған Бертон ұстау тәсілі. Бір шұңқыр бас бармақ пен көрсету саусағының арасында, ал екіншісі көрсету саусағы мен ортаңғы саусақтың арасында ұсталады. Шұңқырлардың саптары алақанның ортасынан өтіп, қолының өкшесінен тысқары созылады. Кенже аралықтар үшін бас бармақ көбінесе екі шұңқырдың арасына жылжиды, ал ішкі шұңқыр саусақтың иілімінде ұсталады. Көптеген басқа ұстау тәсілдерінен айырмашылығы, сыртқы оң шұңқыр жетекші болып табылады, ал емес ішкі екі шұңқыр. Ред Норво, Адриан Роллини және кейде Лионель Хэмптон сияқты кейбір ерте вибрафоншылар төрт шұңқырды қолданғанмен, вибрафондағы джазға тән төрт шұңқырлы, пианиноға ұқсас тәсілді әзірлеуші – негізінен Бертон. Бертон ұстау тәсілін меңгергендер екі шұңқырлы ойнаушыларға қарағанда қос соққыларды жиірек қолданады. Бұл тек қолдардың қиылысуын болдырмау үшін ғана емес, сонымен қатар екі қатар арасындағы қозғалысты азайтуға көмектеседі. Мысалы, жоғарылаған E мажор гаммасы сол қолды жоғарғы қатарда, ал оң қолды төменгі қатарда ұстап ойнауға болады. Сызықтық өткелдерде секірістермен, барлық төрт шұңқыр көбінесе тізбектей қолданылады. Сонымен қатар, маримбашы Ли Говард Стивенстің атымен аталған Стивенс ұстау тәсілі де танымал. Көптеген басқа ұстау тәсілдері де қолданылады, олардың кейбіреулері Бертон немесе Стивенс ұстау тәсілдерінің өзгеруі, ал кейбіреулері жеке вибрафоншылардың ерекше шығармалары.

Тығыздау

Педальдік техникалар төрт таяқпен ойнайтын вибрафоншы үшін екі таяқпен ойнайтынға қарағанда кем дегенде соншалықты маңызды, бірақ тұрақты педальдің толық немесе тоқтату жүйесі көпжолға ойнауда көптеген қиындықтар тудырады, себебі әрбір жол әдетте басқа жолдардан тәуелсіз өзінің тоқтату талаптарына ие. Мұны жеңу үшін төрт таяқпен ойнайтын музыканттар "таяқпен тоқтату" және "қолмен тоқтату" әдістерін де қолданады. Бұл техникаларды меңгерудің көптеген артықшылықтары бар, өйткені ол ойнаушыға акордар арасында әлдеқайда тегіс өтуге және педаль басылған кезде акордың сапасын бұзбай жаңа ноталарды ойнауға мүмкіндік береді. Таяқпен тоқтатудың ең көп таралған түрі – вибрафоншы бір таяқпен нота ойнағанда, оны тоқтату үшін екінші таяқты қоңырау тақтаға басу кезінде болады. Әдетте, тоқтату таяғы мен бастапқы соққы таяғы әртүрлі қолдарда ұсталады, бірақ тәжірибелі ойнаушылар кейбір жағдайларда бір қолды пайдалана алады. Таяқпен тоқтату "өлген соққыларды" да қамтиды, онда ойнаушы таяқпен тақтаға соққы береді, содан кейін таяқты кері тартып алмастан, таяқтың басын тікелей тақтаға басады, бұл дыбыстың дереу тоқтауына әкеледі. Бұл ерекше "жабық" дыбысты шығарады, және өлген соққылар көбінесе осы дыбыс үшін ғана қолданылады. Қолмен тоқтату (кейде "саусақпен тоқтату" деп те аталады) төменгі таяқтардағы нотаны тоқтату үшін жақын маңдағы жоғарғы таяққа соққы беру үшін қолданылуы мүмкін. Ойнаушы жоғарғы таяққа соққы бергенде, ол бір мезгілде қолының өкшесін немесе саусағының шетін төменгі таяққа басады, сол қолмен жоғарғы таяққа соққы беріп, төменгі таяқты тоқтатады. Екі қолды пайдаланып, бір уақытта екі таяққа соққы беріп, тоқтатуға болады.

5-6 шұңқыр

Тығыз дыбыс пен бай аккордтарды алу үшін кейбір вибрафоншылар бір қолына үш, ал екі қолына алты немесе тек сол қолына бес мойынды таяқша қолданып тәжірибе жасаған.

Бағыну

Көптеген басқа металлофондар сияқты, перкуссионистер вибрафонда оркестрлік доғаны қолданып, өшпейтін, соққылы дыбысы жоқ, ұзақ созылатын дыбыстарға қол жеткізе алады. Бұл үшін таяқшаларды сыртқы шеттеріне перпендикуляр бұрышпен өткізу керек. Дыбырдың өзгеше тербеліс режиміне байланысты, бұл вибрафонның дыбысын өзгертіп, жоғары гармоникаларды күшейтеді және оған "шыныдай" дыбыс береді. Ноталарды өзгерту үшін үлкен және нақты қозғалыстар қажет болғандықтан, доғамен ойналатын вибрафонға жылдам бөлімдер жиі жазылмайды.

Тік бұрылыс

Вибрафонда бүктелген ноталарды резеңке немесе пластикалық сомыршықпен түйін нүктесінен тағанның ортасына қарай сырғанату арқылы қол жеткізуге болады. Бұл техника дыбыстың биіктігін шамамен жарты тонға төмендетуге мүмкіндік береді.

Классикалық

Стандартты соққы аспаптар тобының құрамында вибрафонды классикалық музыкада қолдану соңғы елу жылда артты, әсіресе жоғары оқу орнының соққы аспаптар ансамблінде.

Концерттер

Вибрафонға арналған бірнеше концерттер жазылған, олардың біріншісі – Дариус Мийоның 1947 жылы жазған маримба, вибрафон және оркестрге арналған концерті. Вибрафонға арналған тағы да бірнеше маңызды концерттерге Ней Розауроның 1996 жылы жазған №1 вибрафонға арналған концерті және Эммануэль Сежурненің 1999 жылы жазған вибрафон мен скрипкаларға арналған концерті кіреді.

Сололық

Вибрафон – маримбадан кейінгі екінші ең танымал жеке орындалатын клавиатуралық соқпалы аспап. Жеке нөмірлер аспапқа арнайы бейімделген джаз стандарттары немесе джаз бағытындағы немесе классикалық сипаттағы жаңадан жазылған туындылар болуы мүмкін. Ең көп орындалатын жеке туындылардың ішінде Дэвид Фридманның "Басқа айна", Кристофер Дийннің "Қайғылы көгершін сонеті", Тим Хьюсгеннің "Трилогиясы" және Марк Глентворттың "Гилбертке арналған блюз" бар.

Өндірушілер

1930 және 1940 жылдары әрбір өндіруші әртүрлі салаларда өзінің жанкүйерлерін жинады, бірақ көптеген джаз шеберлері Диган вибрафондарын қалайтын. Диган Лайонел Хэмптон және Милт Джексон сияқты көптеген белгілі музыканттармен ынтымақтастық келісімдеріне келді. Алайда, Диган компаниясы 1980-ші жылдары жабылды, ал оның тауарлық белгісі мен патенттері Yamaha компаниясы сатып алды. Yamaha Диганның үлгілері негізінде соққылы аспаптар жасауды жалғастыруда. 1948 жылы Диганда дизайнер болған Клэр Омар Муссер "Муссер Малет Компаниясын" құрды. Муссер Малет компаниясы 1965 жылы сатып алынғаннан кейін "Людвиг барабан компаниясының" құрамында вибрафондар жасауды жалғастыруда. Вибрафонды алғашқы рет ойлап тапқан Leedy Manufacturing Company 1929 жылы C. G. Conn басшылығымен Ludwig Drums компаниясымен бірікті.