Кіріспе

Канададағы аквариум
Ванкувер аквариумы жануарлардың мінез-құлқын түсіндіру үшін галереяларға кәсіби натуралистерді тартатын алғашқы мекемелердің бірі болды. Бұрын Лондондағы зообақтың Балық үйінде табиғат зерттеушілері Джеймс С. Боуэрбанк, Рэй Ланкестер, Дэвид В. Митчелл және Филип Х. Госсе (аквариум сөзін қалыптастырушы) тұрақты түрде «ашық есік» шараларын өткізген, бірақ Ванкувер аквариумы білім беру саласындағы натуралистерді толық жұмыс күнімен алғаш рет жұмысқа алды. Аквариумның ғылыми-зерттеу жобалары бүкіл әлемге тараған, олардың ішінде теңіз жануарларын құтқару және оларды қалпына келтіру шаралары да бар. 2010 жылдың 9 тамызында премьер-министр Стивен Харпер және Британдық Колумбияның премьер-министрі Гордон Кэмпбелл 15 миллион долларға дейін капиталдық қаржыландыру туралы хабарлады. Премьер Гордон Кэмпбеллдің айтуынша, провинция алдағы үш жылда 54 жылдық мекемені кеңейтуге 10 миллион доллар бөледі. Харпер Оттаваның аквариумға инфрақұрылымды жаңартуға 5 миллион долларға дейін қаражат бөлетінін қосты. Алайда, аквариум коммерциялық емес ұйым болып қала берді. Мүлікті Ванкувер қаласы меншіктендіріп, 1991 жылдан бері аквариумға жылына 40 000 долларға жалға беріп отыр (бұрын жылына 1 доллар болған). 2009 жылдың қазан айында Ванкувер аквариумы АҚШ Қоршаған ортаны қорғау агенттігі тарапынан Американың жағалау аймағындағы білім беру орталығы деп тағайындалды. Канададағы алғашқы білім беру орталығы ретінде, бұл мәртебе Канада мен АҚШ арасындағы теңіз ресурстарын қорғау және қайта жаңарту жөніндегі серіктестікті күшейтуге бағытталған. 2020 жылдың 31 тамызында коммерциялық емес ұйым Facebook желісінде COVID-19 пандемиясының салдарынан туындаған қаржылық қиындықтарға байланысты, болашақ операцияларының қаржылық тұрақтылығын қамтамасыз ету үшін стратегиялық жоспарлау жұмыстарын жүргізе отырып, әзірге қоғамдық бағдарламаларын тоқтататынын мәлімдеді. 2021 жылдың 15 сәуірінде аквариум Ocean Wise Conservation Association ұйымынан Herschend Family Entertainment ұйымына меншік құқығын беру туралы келісімге қол қойылғанын хабарлады.

Аквариумның тарихы

Ванкувердің қоғамдық аквариум қауымдастығы 1950 жылы UBC балық шаруашылығы және океанография профессорлары Мюррей Ньюман, Карл Литце және Уилберт Клеменс құрды. Ағаш өнеркәсібіндегі бай саудагер Х. Р. Макмилланның, қалалық кеңес мүшесі және кәсіпкер Джордж Каннингхэмнің көмегімен, сондай-ақ үш деңгейлі үкіметтен (Ванкувер қаласы, Британдық Колумбия провинциясы, Канаданың федералды үкіметі) әрқайсысынан 100 000 доллар алғаннан кейін, 1956 жылдың 15 маусымында есігін ашты. Лентаны федералды балық шаруашылығы министрі Джеймс Синклер кесті. Синклердің 7 жасар қызы Маргарет та лента кесу рәсіміне қатысты (кейін ол Канаданың премьер-министрі Пьер Эллиотт Трюдоға үйленіп, Канаданың премьер-министрі Джастин Трюдоны дүниеге әкелді). 1960 жылдардың ортасында Руфус Гиббс Ванкувер аквариумын кеңейту үшін 100 000 доллар сыйлады (әсіресе спорттық балықтар залы – Руфус Гиббс залын құру үшін). Ресми түрде Канаданың алғашқы қоғамдық аквариумы атанған Ванкувер аквариумы Канададағы ең ірі және Солтүстік Америкадағы бес ірі аквариумның біріне айналды. Ванкувер аквариумы әлемдегі екінші аквариум болып табылады, ол орканы ұстап, көрсетті. Көрмеге қойылған басқа киттер мен дельфиндерге – белгустар, нарвалдар және дельфиндер кірді. 1975 жылы Ванкувер аквариумы Зоопарктар мен аквариумдар қауымдастығының (AZA) аккредитациясын алған алғашқы аквариум болды. Аквариум сондай-ақ Канаданың зоопарктар мен аквариумдар қауымдастығының (CAZA) аккредитациясын алды және 1987 жылы Канаданың Тынық мұхиты ұлттық аквариумы деп танылды. 1995 жылдың 23 шілдесінде Кила есімді белбеу кит дүниеге келді. Ол Канада аквариумында тұңғыш рет көбейіп, дүниеге келген белбеу кит болды. 2002 жылдың 30 шілдесінде тағы бір бұзау, Тувак дүниеге келді, бірақ 2005 жылдың 17 шілдесінде аурудың алдынан келіп, күтпеген жерден қайтыс болды. 1996 жылы Ванкувер паркі кеңесі Ванкувер аквариумының жабайы киттерді көрсету мақсатымен ұстауына тыйым салатын қалалық ереже қабылдады және аквариумға тек басқа мекемелерден, тұтқында туған, 1996 жылға дейін ұсталған немесе құтқарылған және осы күннен кейін босатуға жарамсыз деп танылған киттерді алуға рұқсат берді. 2006 жылдың 15 маусымында Канада Посты аквариумның 50 жылдығына арналған 51 центтік ішкі бағалы марка шығарды. Көп жылдар бойы аквариумның басты тартымдылығы – орка шоуы болды. Аквариум 1964 жылдың 18 шілдесінде Бёррард құрғақ доктарында бір күн көрсетілген "Моби Долл" атты қасқыр китін тұтқындаған екінші аквариум болды. Бірақ кейіннен оны жұрттан жасырды. Содан бері бұл жерде Скана (алғашқыда Уолтер деп аталған), Хьяк II, Финна, Бьосса және Бьоссаның үш бұзауы өмір сүрді. Финна қайтыс болғаннан кейін және Бьосса басқа оркаларсыз қалғаннан кейін, аквариум басқа теңіз парктерінен бір немесе бірнеше әйел оркаларды алуға тырысты. Алайда, қолайлы серіктестер табылмады, сондықтан Бьосса 2001 жылдың сәуірінде Сан-Диегодағы SeaWorld-ке көшірілді, бірақ созылмалы тыныс алу ауруынан қайтыс болды. Содан бері аквариум шоудың көріністік қызығушылығына қарағанда, көрмелердің білім беру аспектілеріне көбірек назар аударуды бастады. Олар сондай-ақ зерттеу, құтқару және қалпына келтіру жұмыстарын да атап өтті. Аквариум Британдық Колумбиядағы жабайы оркаларды зерттеуде маңызды рөл атқарды. Мысықтардың дауыстарын зерттейтін тәжірибелі зерттеуші Джон Форд көп жылдар бойы осы жерде жұмыс істеді. Зерттеулерді қаржыландыратын жабайы қасқыр китті асырап алу бағдарламасы да аквариумнан (қазір Ocean Wise) басқарылды. Көптеген қоғамдық талқылаулардан кейін және жануарларды қорғау тобының қарсылығына қарамастан, Ванкувер паркі кеңесі аквариумды кеңейту ұсынысын, аквариум, жеке донорлар және инфрақұрылым гранттарынан қаржыландырылатын 100 миллион доллар көлемінде мақұлдады. Аквариум мен олардың кеңесшілері жүргізген қоғамдық кеңестер нәтижесінде жергілікті тұрғындардың 89% кеңейтуді қолдады. Бұл жоба аквариумның ауданын ұлғайтып, жалға беру мерзімін 20 жылға ұзартады. Құрылыс 2007 жылдың күзінде басталуы күтілуде. Ванкувер аквариумы 2001 жылдан бері ешқандай орканы тұтқында ұстамайды және жабайы жануарларды ұстамауға, оның орнына тұтқында ұсталған жануарларды көбейтуге уәде берді.

Уақытша жабылу және сату

2020 жылдың 31 тамызында Аквариум Facebook-те жариялаған хабарламасында 7 қыркүйектен бастап қоғамдық бағдарламаларды уақытша тоқтататынын мәлімдеді. Жазғы маусымда қайта ашылғаннан кейін қызмет көлемді болғанымен, «COVID-қауіпсіздігі» талаптарына байланысты әлеуметтік арақашықтықты сақтау қажетті келушілер санын қамтамасыз ете алмады – билет сату 80%-ға төмендеді және коммерциялық емес ұйым шығындарын өтеуге шамасы келмеді. Ұйым стратегиялық жоспарлау жұмыстарын жүргізе отырып, тұрақты түрде жануарларға күтім көрсетуді жалғастыратынын, атап айтқанда, қазіргі жағдайды ескере отырып, қаржылық тұрақтылықты қамтамасыз ететіндей жұмыс моделін қалай құру керектігін қарастырып жатқанын хабарлады.

Аквариумның құрылысы

Аквариум шамамен жабылатын ауданы және 166 су экспозициясындағы судың жалпы көлемі бар. Аквариум тарихында әртүрлі уақытта салынған бірнеше галереялар бар.

Канаданың Тынық мұхит аймағы павильоны

Бұл орталық жабық көрме кіреберіске тікелей жапсарлас орналасқан аквариумнан тұрады. Көрмеде Грузия бұғазынан алынған балықтар мен омыртқасыз жануарлар көрсетілген.

Стеллер шығанағы / Канаданың Арктикасы

Бастапқыда бұл галереяда бірнеше тірі емес экспонаттармен қатар белуга киттері де болды. 2009 жылдың қазан айында мұнда Канаданың Арктикалық галереясының бөлігі ретінде балықтар мен омыртқасыздарды қоса алғанда, бірнеше басқа арктикалық түрлерді көрсетіп, тірі емес экспонаттар кеңейтілді. 2016 жылы жақын орналасқан BC Sugar Pool-дан құтқарылған екі порт сусаны Канаданың Арктикалық галереясына көшірілді. 2016 жылы екі белуга китінің өлімінен кейін, бұл орын Британдық Колумбия университетімен бірлесіп, Стеллер теңіз арыстандарының белсенді зерттеу стансасына, яғни Стеллер шығанағына айналдырылды. Көрме 2017 жылдың 1 шілдесінде Стеллер шығанағы ретінде қайта ашылды, сонымен бірге су асты галереясында Канаданың Арктика бөлігі сақталды. Қазір мұнда төрт аналық және екі аталық Стеллер теңіз арыстаны тұрады. 2018 жылдың маусым айында Стеллер шығанағына қосымша "Зерттеу бекеті" көрмесі ашылды, және аквариумның морждар, солтүстік терілі тұяқтар және Стеллер теңіз арыстандары туралы зерттеулері мен жұмыстарына қатысты бағдарламалар жүргізілуде.

Пингвин нүктесі

Боулдерс-Бичтен шабыттанған бұл көрмеде "Түрлерді сақтау жоспары" бойынша шайылған африкалық пингвиндер ұсынылған. Жаңа мекенжай үшін 2023 жылдың маусымында Пингвин Пойнт бұзылды.

Жабайы жағалау

Бұл ашық аспан галереясы, онда бірнеше бассейндер бар, соның ішінде теңіз жануарларын құтқару экспозициясы, онда бірнеше pinniped түрі (қоңыр моржа, Стеллер теңіз арыстаны және Калифорния теңіз арыстаны) кезекпен көрсетіледі. Теңіз суырықтары да мұнда тұрақты түрде қойылған, сонымен қатар келушілердің Британдық Колумбияның омыртқасыз жануарларына қол тигізуіне мүмкіндік беретін "толқынды бассейн" де бар.

Британ Колумбиясының жағалауындағы қазыналар

Бұл галерея - Британдық Колумбия жағалауындағы әртүрлі су орталарын бейнелейтін жеке көрмелерден тұрады. Мұнда алып Тынық мұхитының осьтібас шағаласы, тас балықтары, теңіз жұлдыздары, теңіз кірпіктері және анемондары бар. 2021 жылы Ванкувер аквариумы Теңіз жануарларын құтқару көрмесін ашты, онда келушілер Теңіз сүтқоректілерін құтқару орталығының өкіл жануарларымен таныса алады.

Тропиктер галереясы

Бұл галереяда тропикалық балықтар және басқа жануарлардың көптеген түрлері қойылған, оның ішінде қара ұшты риф акулалары және Шкона есімді жасыл теңіз тасбақасы бар. Шкона 2023 жылдың қаңтарында Канаданың Торонто қаласындағы Рипли аквариумына көшірілді.

Амазонка жаңбырлы ормандары

Бұл галереяда Амазонкадан келген тұщы су балықтарының көптеген түрлері, жыландар, каймандар, жалқаулар, құстар және басқа да жандар қоныстанған.

Мәңгілік бақалар галереясы

Бұл галерея әлемдегі бақалар популяциясының қиын жағдайына арналған көрме. Ол адамдар бақалар мен басқа да қосмекенділерді қорғауға қалай көмектесе алатынын көрсету мақсадында құрылған. Көрмеде әлемнің әртүрлі аймақтарынан келген 26 түрлі қосмекенді бар.

Canaccord зерттеу галереясы

Бұл галереяда медузалар, балықтар және басқа да жануарлар өмір сүреді. Мұнда 4D Театр және "Клоунфиш Ков" деп аталатын балалар ойын алаңы орналасқан. Сондай-ақ, мектеп топтарына арналған бірнеше сыныптар бар, оның ішінде компьютерлер, үстелдер мен орындықтар сияқты дәстүрлі оқыту құралдарымен жабдықталған ылғалды зертханалық оқу бөлмесі, сонымен қатар тірі жануарлар мен түрлі заттар да бар.

Аудармашылар

Ванкувер аквариумы толық уақытты жалақы алатын түсіндірушілер штатты алғаш рет қабылдаған аквариум болды. Түсіндірушілер бағдарламасы 1967 жылы басталды және қазір әлемдегі осындай командалардың ең беделділерінің бірі саналады. Түсіндірушілер тобы жыл бойы, 365 күн бойы күн сайын 2000-нан астам қонаққа жануарлар туралы бағдарламалар ұсынады. Бұл бағдарламаларға теңіз арыстандары, тюлендер, теңіз суыры, медузалар және аквариумдағы басқа да балық түрлері туралы әңгімелер кіреді.

Океандық дана

2021 жылы аквариумның меншігі Хершендке өткеннен кейін, бұл жобалар енді Ванкувер аквариумымен байланысты емес және Ocean Wise Conservation Association-да қалады.

BC Cetacean Sightings Network (Б.К. кит-құрттарды байқау желісі)

Б. С. Cetacean Sightings Network – Ванкувер аквариумы мен Канаданың Балық шаруашылығы және мұхиттар департаменті арасындағы бірлескен қорғау және зерттеу бағдарламасы, мақсаты – табиғи ортада киттер мен теңіз тасбақаларын кездестіру туралы хабарламаларды жинау. Sightings Network – Британдық Колумбия бойынша 1800-ден астам бақылаушыны қамтитын желі, оған киттерді бақылайтын операторлар, маяк күзетушілер, чартерлік қайық операторлары, буксирлер капитандары, BC Ferries қызметкерлері, зерттеушілер, мемлекеттік қызметкерлер, демалыспен жүретін қайық иелері және жағалау тұрғындары кіреді. Бағдарламаның мақсаты – бағдарламаның веб-сайты, тегін телефон желісі, электрондық пошта немесе журналдарды жүргізу бағдарламасы арқылы хабарламалар алу.

Теңіз өнімдері

«Ocean Wise Seafood» бағдарламасы мейрамханалар, базарлар және басқа да тамақ қызметі көрсететін орындарда тұрақты теңіз өнімдерін қолдауға бағытталған. Оның басты мақсаты – балық аулау кезінде көптеген басқа да теңіз жануарларының кездейсоқ ұсталып қалуына себеп болатын, шамадан тыс ауланса мекендеу ортасының бұзылуына әкелетін аймақтардан алынған және өзі шамадан тыс ауланған түрлерден аулақ болу. «Ocean Wise» тамақ қызметімен айналысатын компаниялармен тікелей жұмыс істеу арқылы тұрақты теңіз өнімдерін іріктеп, оларды халыққа белсенді түрде ұсынып отырады. Мұндай таңдауларға қатысушы мейрамханалардың мәзірлерінде және тауарлық стендтерінде «Ocean Wise» белгісі қойылып, тұтынушыларға қоршаған ортаға зиян келтірмейтін теңіз өнімдерін таңдауға көмектеседі. Бүгінде Канадада «Ocean Wise» бағдарламасына 300-ден астам мейрамхана мен азық-түлік дүкені қатысып отыр.

Канада жағалауын тазарту

Ұлы Канадалық жағалау тазартуы – 1994 жылы Ванкувер аквариумының қызметкерлері мен еріктілердің шағын тобы бастаған бағдарлама. Бұл қызметкерлер Халықаралық жағалау тазарту акциясы туралы естіп, жергілікті жағажайдан қоқыс жинап, ақпаратты жіберу арқылы оған қатысуға шешім қабылдады. The Ocean Conservancy ұйымның Халықаралық жағалау тазарту акциясы – жыл сайынғы халықаралық бастама, мақсаты әлемнің жағалаулары мен су жолдарынан қоқыс пен қалдықтарды алып тастау, қалдықтардың көздерін анықтау және теңіз қалдықтарын тудыратын мінез-құлықты өзгерту. Еріктілер мен демеушілер мұхитқа түсетін қоқыстың көздерін талдау үшін қалдықтарды жинап, тізімдейді. Ванкувер қаласының мэрі Грегор Робертсон The Georgia Straight газетіне электрондық хат арқылы жолдаған хатында «Ванкувер аквариумы тұтқында киттер мен дельфиндерді ұстауды кезең-кезеңімен тоқтатуы керек» деген пікірін білдірді. Приматолог және этолог Джейн Гудолл Парк кеңесіне кетасиандарды «кезең-кезеңімен тоқтату» ұсынысын жүзеге асыруға және Ванкувер аквариумының тұтқындықта өсіру бағдарламасын тоқтатуға шақырды. Ванкувер аквариумы сынға ашық хатпен жауап берді, онда олар киттерді жабайы табиғаттан ұстамайтындығын және аквариумның жабайы табиғатқа қайтару мүмкін емес құтқарылған киттерге баспана екенін түсіндірді. Парк кеңесі АҚШ-тың жабайы жануарлар ветеринары және ғалымы доктор Джозеф Гейдостан аквариумның жануарларды күту стандарттарын, аккредиттеуін және зерттеулерін зерттеу үшін тәуелсіз есеп беруді тапсырды, сондай-ақ оны Солтүстік Америкадағы ұқсас мекемелермен салыстырды. Ол өзінің есебінде Ванкувер аквариумының «Солтүстік Америка индустриясы стандарттарына сәйкес немесе одан да жоғары» екенін айтты. Сондай-ақ, аквариумда «белсенді зерттеу бөлімі бар екендігі және ол тұтқындағы киттерді зерттеуді тиімді пайдаланатыны, бұл тұтқындағы жануарларға жақсы күтім жасауға және оларды түсінуге ғана емес, сонымен қатар жабайы табиғаттағы киттерді түсінуге және қорғауға үлкен пайда әкеледі» деді. Доктор Гейдос екі ұсыныс жасады. Ол Парк кеңесіне «тұтқындағы киттердің әл-ауқаты туралы кең ауқымды ғылыми зерттеу» жүргізуді ұсынды, бұл «тұтқындағы киттерге қатысты күрделі қоғамдық мәселені» бағалаудың бір жолы ретінде қарастырылды. Сондай-ақ, ол Парк кеңесіне аквариумнан жыл сайын киттердің жағдайы туралы есеп беруді талап етуді ұсынды. БАҚ-та Гейдос есебі аквариумның іс-әрекеттеріне оң баға ретінде қабылданды, ал Ванкувер аквариумы танымал қайырымдастар мен саясаткерлерден, сондай-ақ Ванкувердің төрт бұрынғы мэрінен қолдау алды. Монтерей шығанағының аквариумы мен Калифорния штатының Лонг-Бичтегі Тынық мұхитының аквариумы да Ванкувер аквариумының киттер бағдарламасын қолдап, оның ғылыми зерттеулер үшін маңызды екенін атап өтті. Гейдос есебін ұсынумен және екі күндік қоғамдық тыңдаулармен аяқталған ұзақ пікірталас барысында Ванкувер паркі кеңесі 2014 жылдың тамызында Ванкувер аквариумында киттерді өсіруге тыйым салатын заң қабылдауға ниеттенгенін жариялады және аквариумдағы киттерді реттейтін қолданыстағы заңға түзетулер енгізуді өз қызметкерлеріне тапсырды. Ванкувер аквариумының бас директоры доктор Джон Найтингейл бұл шешімді «ұсынылған фактілерге немесе ғылымға негізделмегенін» және «жануарлардың әл-ауқаты және жануарлардың танымдық қабілеттері саласындағы сарапшылар, соның ішінде әлемдік ғылыми қауымдастықтың куәліктерін» ескермегенін мәлімдеген ашық хатта сынға алды. 2014 жылғы сайлауда Парк кеңесіне сайлауда жеңілгеннен кейін, Парк кеңесі комиссарларының көпшілігі соңғы сессиясында заңға түзетулер енгізуге қарсы дауыс берді.

Киттерге тұтқындыққа тыйым салатын федералды заң

2019 жылы Канадада киттер мен дельфиндерді тұтқында ұстауды тоқтату туралы заң күшіне енді. Бұл заң Канаданың «Маринленд» және Ванкувер аквариумы екі нысанына әсер етеді. 2019 жылдың маусым айында қабылданған кезде «Маринленд» 61 кит ұстап тұрғаны хабарланды, ал Ванкувер аквариумында тек бір дельфин қалды. Заңда бұрынғы жағдайды сақтау шарты бар, ол бұрын тұтқында ұсталған киттерді өз орнында қалуға рұқсат береді, бірақ шектеулі ерекшеліктерден басқа киттерді көбейтуге және одан әрі ұстауға тыйым салады.

Жануарларға қатыгездік жасау туралы тергеу

2022 жылы BC SPCA Ванкувер аквариумына қатысты тергеу салды, бұл Ванкувердің адамгершілік қоғамы жануарлардың алаңдатарлық мінез-құлқы мен жағдайлары туралы берген хабардан кейін болды. Ванкувердегі гуманистік қоғам алған бейнежазбаларда африкалық пингвиндердің кішкентай қоршауда, көрермендерден жасыра алмай, ұзақ уақыт бойы есіктің маңында жиылғаны; теңіз суырықтары резервуардың жиектерін қайта-қайта қабысуға тырысқаны; және Стеллер теңіз арыстанының жерді әдеттен тыс түрде соруы көрсетілген.

Танымал мәдениетте

Ванкувер аквариумы 1980-ші жылдардағы канадалық «Danger Bay» сериалында жиі көрсетілді, ол Робертс отбасының күнделікті өмірін баяндады – теңіз ветеринары Грант «Док» Робертс және оның екі баласы Николь мен Джона. Ванкувер аквариумында екі теңіз суырының «қол ұстасып» жүргенін көрсететін видео YouTube-та түсірілді. Ол екі теңіз суыры – Ньяк пен Майло. Ньяк 2008 жылдың 23 қыркүйегінде қайтыс болды. Ол 1989 жылғы «Эксон Валдез» мұнай апатынан аман қалған соңғы теңіз суырының бірі болды. Бұл видео YouTube-та 19 миллионнан астам рет көруге ие болды. Осының нәтижесінде Ванкувер аквариумы өз веб-сайтында тікелей теңіз суыры трансляциясын ұйымдастырды. YouTube-тағы видеоны Синтия Холмс түсірген. Майло 2012 жылдың 12 қаңтарында қайтыс болды. Ванкувер аквариумы сонымен қатар «Андре» (1994) отбасылық фильмінде және «Good Luck Chuck» (2007) романтикалық комедиясында Камның жұмыс орны ретінде пайда болды. «The Suite Life Movie» (2011) телефильмінде аквариум Коди Мартин стажер болып жұмыс істейтін зерттеу институты ретінде қолданылды. 2008 жылдың 5 қыркүйегінде Хейден Панеттьер Дэвид Леттерменнің кеш шоуына қатысып, Ванкувер аквариумындағы құтқарылған дельфиндермен болған сапары туралы айтты. Раффидің «Baby Beluga» әні Ванкувер аквариумын аралаған кезде ол көрген Кавна атты белухадан шабыт алды.