Науру сайлау жүйесі: Президент сайлау, парламент мүшелерінің құрамы, Dowdall жүйесі және үкімет ауысулары туралы ақпарат. Жаңа президент – Дэвид Адеанг.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Науру ұлттық деңгейде мемлекет басшысын (президент) және заң шығарушы органды сайлайды. Парламент 19 мүшеден тұрады (2013 жылғы сайлауда 18-ден артты), олар көпмандатты сайлау округтерінде үш жылдық мерзімге сайланады. Президентті парламент үш жылға сайлайды. Дегенмен, Науруда сайлау өткізбестен жиі үкімет алмасулар болады; соңғы рет 2023 жылдың қазанында Расс Кунға деген сенімсіздік дауысынан кейін Дэвид Адеанг Наурудың жаңа президенті болып сайланды.
Nauru elects on a national level a head of state (the president) and a legislature. Parliament has 19 members (increased from 18 for the 2013 election), elected for a three year term in multi seat constituencies. The president is elected for a three year term by the parliament. However, there are frequent changes of government in Nauru which occur without an election; most recently, in October 2023, when David Adeang was elected as the new President of Nauru following a no confidence vote for Russ Kun.
Дауыс беру жүйесі
Науру парламентінің 19 мүшесі Доудолл жүйесі арқылы сайланады, ол преференциялық Борда санағының ондық түрлендірілген нұсқасы. Дауыс беруші барлық үміткерлерді басымдық ретімен тізбектеуі керек (преференциялық дауыс беруді қараңыз). Әрбір дауыс ретіне қарай 1/n формуласы бойынша есептеледі. Мысалы, бірінші орынға қойылған үміткерге бір ұпай, екіншіге – жарты ұпай, үшіншіге – үштен бір ұпай, және т.б. беріледі. Әрбір заңды дауыс әр үміткер үшін ондық баллды анықтау үшін қосылады. Мысалы, 2010 жылғы маусымдағы Науру парламенті сайлауында сол кездегі президент Маркус Стивен 630 дауысқа 349.617 ондық дауыс алып, Анетан сайлау округінен орынды қайта жеңіп алды.
The 19 seat members of the Parliament of Nauru are elected through the Dowdall System, a decimalised modification of a preferential Borda count. The voter must rank all candidates in order of preference (see preferential voting). Each vote is then counted using the formula 1/n, according to ranking order. For example, a candidate ranked first receives one point, the second candidate receives half a point, the third candidate receives a third of a point, and so on. Each legal vote is aggregated in order to determine a decimal score for each candidate. For example, in the June 2010 Nauruan parliamentary election the then president Marcus Stephen regained his Anetan Constituency seat after receiving 349.617 decimal votes from a total of 630 votes.
Сайлаушылардың сайлауға қатысу мүмкіндігі және сайлауды басқару
Конституцияның 29-бабында белгіленгендей, Науруда дауыс беруге жарамды жас 20-ға толуы керек. Науру азаматтары үшін дауыс беру міндетті. Сайлау күні дауыс беруге келе алмайтын Науру азаматтары үшін сайлаудан бір апта бұрын ерте дауыс беру жүргізіледі. Егер Науру азаматы сайлау күні елден шыққан болса, оның орнына өкіл тағайындалуы мүмкін. Наурудағы сайлауды Науру сайлау комиссиясы ұйымдастырады. 2016 жылы құрылғанға дейін сайлауды президенттің саяси тағайыны бойынша тағайындалған бас хатшы жүргізетін.
The voting age in Nauru, as specified by the Article 29 of the Constitution, is 20 years old. Voting is compulsory for citizens of Nauru. Early voting is held for the week before elections, for Nauruans who cannot make it to the polls on election day. A proxy can be appointed if a Nauruan citizen is out of the country on election day. Elections in Nauru are administered by the Nauru Electoral Commission. Before its founding in 2016, elections were administered by the chief secretary, a political appointment by the president.