Кіріспе

Jelling – Даниядағы теміржол қаласы, 2023 жылдың 1 қаңтарына қарай халқы 3769 адамды құрайды. Қала Jelling приходында орналасқан, шамамен Вейледен 10 км солтүстік-батысқа қарай. Қала теңіз деңгейінен 105 метр биіктікте жатыр.

Орналасқан жері

Jelling Оңтүстік Дания аймағындағы Вейле муниципалитетіне жатады. Қала, ең алдымен, ұлттық ескерткіштер – Джеллинг тастарымен танымал. 2007 жылғы 1 қаңтардағы муниципалды реформаға дейін Джеллинг Джеллинг муниципалитетінің астанасы болған. Джеллинг бұрынғы Вейле округындағы банк – Jelling Sparekasse-тің кеңсесі орналасқан жалғыз қала болды, оның кеңсесі 2007 жылға дейін қалада болды, содан кейін Grindsted қаласындағы da банкімен бірікті. Jelling Sparekasse-тің ұраны: «Егер король Горм бүгін тірі болса, біз, бауырлар, елдің Ұлттық банкі болар едік». Кем дегенде бір дереккөз Джеллинг Дәнияның ежелгі Jellund патшалығының астанасы болғанын айтады.

Инфрақұрылым

Jelling-тен Herning және Silkeborg-қа дейін 56 км, Орхусқа дейін 80 км және аймақтық орталық Vejle-ге дейін 10 км. Jelling Østjyske Motorvej (E45) және Midtjyske Motorvej (Басты жол 18) жанында орналасқан. Jelling теміржол станциясы Vejle–Holstebro теміржол желісінде орналасқан және қалаға қызмет көрсетеді. Станция DSB теміржол компаниясымен Копенгаген және Struer қалаларына тікелей InterCityLyn қатынасын, сондай-ақ Arriva компаниясымен Vejle, Herning және Struer қалаларына аймақтық пойыз қатынасын ұсынады. 2003 жылы Jelling муниципалитеті Данияда тұрғындарына Jelling-тен 10 км қашықтықта 4 Мбит/с жылдамдыққа дейін кеңжолақты сымсыз интернет байланысын ұсынған алғашқы муниципалитет болды.

Қала орталығы

Вейле муниципалитеті ауыл орталығында қайта құру жобасын жүзеге асырды. Басты жол, Гормсгаде жабылып, Желлинг ескерткіш аймағы үшін орын ашылып, жаңа айналма жол салынды. Жобаның құны шамамен 250 миллион даниялық кронаға (33,5 миллион евро) бағаланды, оның ішінде Дания мемлекеті, Вейле муниципалитеті, Хадерслев епархиясы және басқа жеке қорлар, соның ішінде "AP Møller және Chastine Mc Kinney Møller Foundation for General Purposes" қорлары жобаға 70 миллион даниялық крона (10 миллион евро) қаржы бөлді. Жаңа мәдени орталық және қалалық алаң заманауи ауыл өмірін жаңару үшін салынды, ал ескерткіш аймағына орын ашу үшін басқа жерлердегі үйлер бұзылды. Тарихи құндылығы бар кейбір үйлер Орхустағы Den Gamle By мұражайында сақталды.

Тарих

Джеллинг – Дания тарихындағы ежелгі және маңызды қала. Викинг дәуірінде ол Дания Корольдігінің алғашқы монархтарының резиденциясы болған. Джеллингте үлкен тас кеме, екі үлкен оба, Джеллинг тастары және Джеллинг шіркеуі орналасқан. 1994 жылдан бері олар ЮНЕСКО-ның Бүкіләлемдік мұра тізіміне енген. 958 және 959 жылдар аралығында салынған Солтүстік обада (мүмкін, Дания королі Горм үшін) бос жерлеу камерасы табылды. Оңтүстік оба шамамен 970 жылы салынған және ішінде ешқандай жерлеу орындары жоқ. Екі обаның астында 9 ғасырдың соңында салынған үлкен тас кеме жатыр. Екі обаның арасында екі руна тасы – Джеллинг тастары тұр. Тастардың жанында Гормның ұлы, король Харальд Блютуз 965 жылы ағаш шіркеу салдырып, оның астына (965-966 жылдары) әкесінің қалдықтарын қайта жерледі.

Жергілікті мәдениет

Жыл сайын өткізілетін Йеллинг музыка фестивалі қазіргі уақытта Даниядағы үшінші ірі фестиваль болып табылады. Bredagerskolen (Йеллингте орналасқан) – Вейле муниципалитетіндегі ең үлкен мектеп. Мектепте қазіргі уақытта 810 оқушы бар (2009 жылғы мәлімет бойынша), олар 0–9 сыныптарға, 2–5 параллель сыныпқа бөлінген. Ауылда мұғалімдер мен педагогтарды даярлайтын CVU Lillebælt орналасқан. Йеллингте үш азық-түлік дүкені, екі жанармай құю станциясы, үш автогараж, екі банк, екі сыра зауыты және басқа да дүкендер бар. Жаңа ашылған қалалық үй Borgerservice, кітапхана, кинотеатр, кафе және екі сыра зауытының бірін орналастыруға арналған.