Жаңа Зеландияның Веллингтондағы Zealandia – қалалық биосфералық қорық. Тұрғын аймақтағы табиғатты қалпына келтіру, сирек түрлерді қорғауға бағытталған. Туризмге тартымды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жаңа Зеландиядағы қорғалған табиғи аймақ
Protected natural area in New Zealand
Зеландия, бұрын Карори жабайы табиғат қорығы деп аталған, Жаңа Зеландияның Веллингтон қаласындағы қорғалған табиғи аймақ, 225 га (бір шаршы мильге жуық) орманның биологиялық әртүрлілігі қайта жаңартылып жатқан алғашқы, толығымен қоршалған қалалық экоқасиетті аймақ. Бұл қорық бұрын Веллингтон қаласының су жиналатын аймағының бір бөлігі болған, Wrights Hill (Кароримен шектесетін) және Polhill төбесіндегі Бруклин жел турбинасының арасында орналасқан. Жаңа Зеландияның экожүйелерінің көп бөлігі, оның экожүйелерінің эволюциясы кезінде болмаған құрлық сүтқоректілерінің енгізілуінен күрт өзгеріске ұшырады, бұл жергілікті флора мен фаунаға зиян келтірді. Жәндіктердің таралуын болдырмау үшін қоршалған бұл қорық экологиялық аралдың жарқын мысалы болып табылады, ол жаңадан келген өсімдіктер мен жануарлардың әсерін азайту арқылы бастапқы табиғи экожүйелердің қалпына келуіне мүмкіндік береді. Бұл қорық Веллингтон қаласының маңызды туристік орталығына айналды және қала маңындағы туи және кака сияқты түрлердің көріну жиілігінің артуына ықпал етті. Кейде қалалық ортадағы әлемдегі алғашқы құрлық аралдық қорық деп сипатталатын бұл орын, Жаңа Зеландия бойынша көптеген ұқсас жобаларға шабыт берді, жыртқыштардан қорғайтын қоршаулар енді көптеген орман аймақтарының биологиялық әртүрлілігін сақтап тұр. Мысалдарға Рикартон бұтасы/Путарингамотудың жазық жердегі подкарп орман қалдықтары, Буши паркі және бүкіл тауды қамтитын Маунтауатари қалпына келтіру жобасы жатады.
Zealandia, formerly known as the Karori Wildlife Sanctuary, is a protected natural area in Wellington, New Zealand, the first urban completely fenced ecosanctuary, where the biodiversity of 225 ha (just under a square mile) of forest is being restored. The sanctuary was previously part of the water catchment area for Wellington, between Wrights Hill (bordering Karori) and the Brooklyn wind turbine on Polhill. Most of New Zealand's ecosystems have been severely modified by the introduction of land mammals that were not present during the evolution of its ecosystems, and have had a devastating impact on both native flora and fauna. The sanctuary, surrounded by a pest exclusion fence, is a good example of an ecological island, which allows the original natural ecosystems to recover by minimising the impact of introduced flora and fauna. The sanctuary has become a significant tourist attraction in Wellington and is responsible for the greatly increased number of sightings of species such as tūī and kākā in city's suburbs. Sometimes described as the world's first mainland island sanctuary in an urban environment, the sanctuary has inspired many similar projects throughout New Zealand, with predator proof fences now protecting the biodiversity of many other areas of forest. Examples include the lowland podocarp forest remnant of Riccarton bush/Putaringamotu, the Bushy Park, and the Maungatautari Restoration Project enclosing an entire mountain.
Тарих
Тарихи тұрғысынан, Веллингтон аймағының шамамен 60 пайызы кең жапырақты орманмен жабылған. Қарақа, кохекохе, нгайо және никау ағаштары көптеп кездесетін, сонымен қатар рата, реварева және тава сияқты ағаштар да болған, ал кейде кахикатеа және риму сияқты подкарптар да ұшырасатын. Еуропалықтардың аймаққа қоныстануына дейін және 1850 және 1860 жылдардағы үлкен өрттерге дейін, осы өрттер егістік үшін жерді тазартқанша, бүкіл қасиетті аңғар осы сияқты орманмен жабылған еді. Жер бөгетімен сақталған төменгі су қоймасы 1878 жылы құрылысын аяқтады. Аймақтың бір бөлігі 1906 жылға дейін шаруашылыққа пайдаланылды, содан кейін қалған су жинау алаңы су жүйесі үшін сатып алынды. Осы сәттен бастап, бүкіл аңғар Веллингтон қаласы үшін қорғалған су жинау аймағы болғандықтан, беткейлерге әкелінген ағаштар отырғызылды және жергілікті орман да жаңаруын бастады. Жоғарғы бөгет 1991 жылы, ал төменгі бөгет 1997 жылы су қоймасы ретінде қолданудан шығарылды. 2004 жылы жер Уэллингтон облыстық кеңесінен Веллингтон қалалық кеңесіне берілді. Karori Sanctuary Trust 2016 жылдың қазан айында Веллингтон қалалық кеңесінің бақылауындағы ұйымға айналды және кеңес тарапынан қаржыландырылады.
Historically about 60% of the Wellington region was covered with broadleaf forest. Karaka, kohekohe, ngaio and nīkau trees were common but there were also rātā, rewarewa and tawa with occasional podocarps like kahikatea and rimu. The whole sanctuary valley was covered with this sort of forest until European settlement of the area and the large fires in 1850 and 1860 that cleared the land to be used for farming. The lower reservoir, retained by an earth dam, was completed in 1878. Parts of the area continued to be farmed up until 1906 when the remaining catchment was purchased for the water works. From this point, as the whole valley was a protected water catchment area for Wellington city, the slopes were re vegetated with introduced trees and the native forest also began regenerating. The upper dam was decommissioned as a reservoir about 1991, the lower one in 1997. The land was transferred from the Greater Wellington Regional Council to Wellington City Council in 2004. The Karori Sanctuary Trust became a council controlled organisation of Wellington City Council in October 2016, and is part funded by the council.
Жәндіктерді қорғау қоршауы
Қорғанның ең маңызды бөлігі – қорғанның периметрін айналап тұрған, бұғылардан бастап егеуқұйрықтарға дейін 14 түрлі жердегі шетелдік сүтқоректі жануарларды тоқтатуға арналған зиянкестерден қорғау қоршауы. Қоршаудың құрылысы 1999 жылдың соңында аяқталды, содан кейін периметр ішіндегі барлық сүтқоректі зиянкестер тоғыз айдың ішінде жойылды. Бұл жыртқыштардан қорғау қоршауы үлкен сақтау маңызға ие, өйткені ол егеуқұйрықтан бастап барлық құрлықтағы сүтқоректілерді тоқтатуға арналған әлемдегі алғашқы жоба.
The most crucial aspect of the sanctuary is a pest exclusion fence, designed to exclude 14 species of non native land mammals ranging from deer to mice, which encircles the perimeter of the sanctuary. Construction of the fence was completed in late 1999 and all mammalian pests within the perimeter were then eradicated over a nine month period. This predator proof fence is of great conservation significance, being a world first design to bar all terrestrial mammals from mouse size up.
Қалпына келтіру
Қорғаныштағы флора мен фауна бұрынғы, дұрыс басқарылмаған күйінен жаңарып келеді. Алғашқы орман 1906 жылдан бері қайта өсіп жатқанмен, әлі де жалғасудың бастапқы сатысында, махо сияқты төзімді, кішкентай ағаштар басым. Қазіргі табиғатта жоқ немесе сирек кездесетін түпкілікті флораның құрамына кіретін ірі подкарп түрлері – риму, матай, миро, кахикатеа және тотара қайтадан отырғызылуда. Солтүстік рата да аңғардан дерлік жоғалып кеткен, сондықтан бірнеше көшеттер отырғызылды. Жергілікті фаунаға пайдалы, әртүрлі жергілікті ағаштар бар, оның ішінде Жаңа Зеландия ағаш фуксиясының (Fuchsia excorticata) жетілген колониясы да кездеседі.
The flora and fauna in the sanctuary are recovering from its pre managed degraded state. Although the original primary forest has been regenerating since 1906, it is still only in the early stages of succession with small hardy trees such as mahoe dominating. Members of the original flora that are missing from the site, or rare, include large podocarp species such as rimu, matai, miro, kahikatea, and totara, are being re established. Northern rātā has also virtually disappeared from the valley and a number of seedlings have been planted. A wide variety of native trees, of benefit to native fauna, is already present including a mature colony of the New Zealand tree fuchsia, Fuchsia excorticata.
Марапаттар
2023 жылы Зеландия Жаңа Зеландия туризм наградаларындағы Бас туристік сыйлықты жеңіп алды. Одан бөлек, шағын және орта бизнес үшін Airbnb туризмдегі үздік сыйлыққа да ие болды. Туризм индустриясының бас директоры Ребекка Инграм бұл сыйлық туралы былай деді: «Зеландия – туризмнің барлық жақсы жақтарын біріктіреді: біздің жабайы табиғатымызды қорғау, біздің ерекше тарихымызды баяндау, келушілерге қуаныш сыйлау және жергілікті қауымдастық тарапынан сүйіспеншілікке бөлену».
In 2023, Zealandia won the Supreme Tourism Award at the New Zealand Tourism Awards. It also won the Airbnb Tourism Excellence Award for Small to Medium businesses. The chief executive of Tourism Industry Aotearoa, Rebecca Ingram, said about the award: “Zealandia is everything we love about tourism: protecting our wildlife, telling our unique story, thrilling visitors and beloved by its community.”