Кіріспе

Жаңа Зеландияның мемлекеттік агенттігі

Табиғатты қорғау департаменті (DOC; Маори: Te Papa Atawhai) – Жаңа Зеландияның табиғи және тарихи мұрасын сақтауға жауапты мемлекеттік қызмет департаменті. Табиғатты қорғау жөніндегі кеңесші орган – Жаңа Зеландияның консервациялық басқармасы (NZCA) DOC-қа және оның министрлеріне кеңес береді. Бұған қоса, елдің әртүрлі аймақтарында DOC пен халық арасындағы байланысты қамтамасыз ететін 15 консервациялық кеңес жұмыс істейді.

Шолу

Департамент 1987 жылғы 1 сәуірде құрылды, мемлекеттік қызметтегі бірнеше реформалардың бірі ретінде, 1987 жылғы Жерді қорғау туралы заң қабылданған кезде, Жер және зерттеу департаментінің, Орман шаруашылығы қызметінің және Жабайы табиғат қызметінің бірқатар функцияларын біріктіру мақсатында. Осы заң департаменттің жауапкершілігі мен міндеттерінің көп бөлігін де белгіледі. Жерді қорғау заңының нәтижесінде, Жаңа Зеландиядағы консервация және қорғауға белгіленген барлық мемлекеттік жерлер Консервация департаментінің басқаруына өтті. Демалыспен қамтамасыз ету оның негізгі жұмысының маңызды бөлігі болып табылады, бұл отбасылық демалыс алаңдарын басқаруды, сондай-ақ аңшылар мен саяхатшылар пайдаланатын 1000-нан астам тау шатырларын және қиын жолдарды күтіп ұстауды қамтиды. DOC Табиғи мұра қорына да басшылық етеді және өрт шыққан жағдайда, басқаратын жерінде, Өрт және Төтенше жағдайлар қызметінің басшылығымен ауылдық өртке қарсы іс-қимылдарды қолдауға жауапты. 2017 жылдың маусымына дейін DOC өзінің бақылауындағы барлық жерлер үшін тағайындалған өрт органы болды. Жаңа Зеландияда жерді басқару және демалыспен қамтамасыз ету жұмыстарынан өзге, DOC табиғи мұрасын сақтауға ұмтылады. Бұл мемлекеттік қорғауға алынған жерлердегі тарихи орындарды сақтауды, жергілікті сирек кездесетін түрлерді құтқаруды, зиянкестер мен арамшөптер сияқты қауіптерді басқаруды, қоршаған ортаны қалпына келтіруді, теңіз жануарларына күтім жасауды және жер иелеріне табиғи мұраны тиімді сақтауға көмектесуді қамтиды. Осы мақсаттарға жету әдістері пікір қақтығыстарына әкелді, кейбір адамдар Консервация департаментінің Жаңа Зеландия экономикасының есебінен экологиялық қорғаушыларға тым жақын екенін айтады. Бұл мәселе әсіресе кейбір фермерлер мен көршілес жерлерді кеңінен пайдаланатын басқа да салаларды алаңдатады, олардың көпшілігі департаменттің шешімдерінен зардап шекті. Дегенмен, осы сынға ұшыраған DOC күш-жігері, соңғы онжылдықтарда опсумдардың санының айтарлықтай төмендеуіне әкелгені үшін, табиғатты қорғаушылар мен фермерлер үшін де сәттілікке жеткені үшін мақтауға ие болды. DOC Жаңа Зеландияның велосипед жолының құрылысын қадағалауға арналған агенттік ретінде ұсынылды, бірақ қазір оны негізінен Туризм министрлігі басқарады, қажет болған жағдайда DOC-пен келіседі. Бірнеше жыл бойы бюджет азайғаннан кейін, 2013 жылы департамент 140 жұмыс орнын қысқартып, 11 аймақтық құрылымын алтыға дейін азайтатынын хабарлады. COVID-19 пандемиясының және одан кейінгі экономикалық құлдыраудың нәтижесінде Жаңа Зеландияның экономикалық жаңғыру бағдарламасының аясында DOC, Қоршаған ортаны қорғау министрлігімен, Консервация департаментімен, Негізгі өнеркәсіптер министрлігімен, Жаңа Зеландияның жер туралы ақпарат министрлігімен және Бизнес, инновациялар және жұмыспен қамту министрлігімен бірлесіп, жұмыс орындарын құру және Жаңа Зеландияның қоршаған ортаны одан әрі қорғау жөніндегі күш-жігеріне көмектесу мақсатында бірқатар уақытша жобаларды қаржыландыруда. 2023 жылдың маусым айына қарай "Табиғат үшін жұмыс" жобасы 193 жоба бойынша 4694 адамды жұмысқа тартты. Бағдарламаның инвестициясы шамамен 1,19 миллиард долларды құрайды, жобалар уақытша жұмыс орындарын ұсынуға, сондай-ақ қоршаған ортаға, адамдарға және Жаңа Зеландияның аймақтарына пайда әкелуге бағытталған.

Бас кеңсесі

Қорғау департаменті 2006 жылы Веллингтон қаласындағы Маннерс көшесінде орналасқан Консервация үйіне көшіп келді. Бұл Жаңа Зеландиядағы 5 жұлдыздық рейтинг алған алғашқы экологиялық ғимарат, ол көптеген экологиялық сыйлықтарды жеңіп алды, соның ішінде Grist Magazine журналының топ-10 тізіміне енді. Бұл жер бұрын 1980 жылдардың ортасынан 2000 жылдардың басына дейін Hoyts Group компаниясы басқарған кинотеатр кешені болды, бірақ күшті бәсекеге байланысты жабылды.

Қорғау жерлері

Жаңа Зеландияда 13 ұлттық саябақ және қоршаған ортаны қорғаудың әртүрлі деңгейлері бар көптеген басқа да қорғалатын жерлер бар, олардың барлығы "қорғау иелігі" деп аталады. Ұлттық саябақтар немесе 4-тарауға жатқызылмаған қорғалатын жерлердің көп бөлігі негізгі қорғалатын аймақтарға қарағанда көбірек зақымдалған немесе адамның әрекетінен өзгертілген болғанымен, бұл аймақтар шекаралық және түрлерді сақтау аймақтары ретінде қызмет етеді. Оқиғадан кейін құрылған тергеу комиссиясы департаменттің құрылыс жұмыстарында заңсыз және немқұрайлылықпен әрекет еткенін анықтады. Комиссия сондай-ақ, департаментке жүктелген міндеттерді орындау үшін жеткіліксіз қаржы бөлінгенін, нәтижесінде кейбір нысандарды салу және күтіп ұстау кезінде қауіпсіздік шараларының төмен деңгейде қолданылғанын мәлімдеді. Жаңа Зеландияда көптеген адамдар үкіметті департаменттің жағдайына байланысты сынады, ал сол кездегі Қорғау министрі Денис Маршалл оқиғадан кейін отставкаға кетті. Тергеуден кейін департаменттің қауіпсіздікке басымдық беру үшін процедураларына радикалды өзгерістер енгізілді, соның ішінде департамент басқаратын барлық маңызды құрылымдар мен нысандарды тізімдеуге, бақылауға және жүйелі түрде тексеруге арналған жан-жақты активтерді басқару жүйесі енгізілді.

Рауль аралындағы атылу

2006 жылдың наурыз айында Қорғау департаменті басқаратын Рауль аралының Жасыл көлінде болған жанартау шығаруы DOC қызметкері Марк Кернидің қаза болғанына себеп болды деп саналады. Керни жанартау шығарылған сәтте, вулкандық белсенділікті бақылау бағдарламасы аясында көлдің температурасын өлшеп жатқан болуы мүмкін. Аралда тұратын тағы бес DOC қызметкері шығарудан кейін дереу Жаңа Зеландияға эвакуациялауға мәжбүр болды. Керниді іздеу жұмыстары аралдың қашықтығы мен жанартаудың қайтадан белсену қаупіне байланысты қиынға түсті, содан бері оның ешқандай із-төсі табылмады.