Кіріспе

Ирландияның оңтүстік-батыс жағалауындағы арал.

Fastnet Lighthouse Атлант мұхитындағы шалқар Fastnet Rock-та орналасқан маяк. Бұл Ирландияның ең оңтүстік нүктесі және Клер мысығының оңтүстік-батысында, сондай-ақ Ирландия материгіндегі Корк округінен оңтүстікке қарай жатыр. Қазіргі маяк – бұл жартасқа салынған екінші маяк және Ирландиядағы ең биік маяк болып табылады.

Бірінші маяк

Бірінші маяк 1853 жылы салына бастады және 1854 жылдың 1 қаңтарында алғашқы рет жарық берді. Бұл маяк 1818 жылы Кейп-Клир аралында салынған бұрынғы маяктың орнына салынды. 1847 жылдың қараша айында, жақын орналасқан Батыс Калф аралындағы қалың тұман салдарынан американдық «Стивен Уитни» кемесі қаза тапты, оның 110 жолаушысы мен экипажының 92-сі мерт болды. Жаңа маяк құйма темірден салынды, ішкі қабырғасы кірпішпен қапталды және Джордж Халпин жобалаған. 17 390 фунт стерлингке тұс келген мұнараның биіктігі 63 фут (19 метр) болды, ал үстінде 27 фут (8 метр) фонарь құрылысы орналасқан, жалпы биіктігі шамамен 91 фут (28 метр) құрады. Онда 38 килокандела күші бар майлы шам болды; ал қазіргі маяктар әдетте 1300 килокандела күші бар жарық шығарады. 1883 жылы жарылғыш тұман сигналы орнатылды, ол әр бес минут сайын электр арқылы шағын пулемет зарядын жарылысқа келтірді. Мұнара тым нашар болып шықты, себебі қатты жел оны соншалықты шайқады ki, үстелдерден ыдыс-аяқтар түсіп жатты, ал бірде галереяда 133 фут (41 метр) биіктікте, су деңгейінен байланған су бөшкесі ағысып кетті. Мұнараны нығайту үшін әртүрлі шаралар қабылданды, оның ішінде төменгі бөлігіне екінші қабатқа дейін қаптама орнатылып, іші таспен толтырылды және айналасындағы таулы жер тегістелді. 1865 жылы төменгі қабаттар қатты материалмен толтырылды.

Екінші маяк

1891 жылы Ирландия жарық комиссарлары жарықтың жеткілікті күшті емес екенін, әсіресе Атлантиканы кесіп өтетін көптеген кемелер үшін алғашқы жағалауға тию үшін шешті. Оның орнына тас салынды, ал құйма темір енді қанағаттандырмайтындықтан қарастырылды – жақын орналасқан Calf мұнарасының барлық бөлігі 1881 жылғы 27 қарашадағы дауыл кезінде жойылды, бірақ адам шығыны болмады. Сол күні теңіз Fastnet Rock фонарының әйнегін қиратты. Жаңа маяқты Уильям Дуглас жобалады және Джеймс Кавананың қадағалауымен салынды. Құрылыс 1897 жылы учаскенің тегістелуімен басталды, ал 1899 жылғы маусымда 2047 тісті құлыптасқан Корнуолл гранитінің блогы салынды. Бұл блоктармен қатар, жалпы салмағы және көлемі 500 м³, мұнараның ішкі бөлігін кіреберіс еденінің деңгейіне дейін, жоғары су белгісінен 18 метр биіктікте толтыру үшін тағы бір гранит қолданылды. Блоктарды аралға тасымалдау үшін арнайы Ierne атты кішкентай бу кемесі салынды, ал Кавана әр тасты жеке орнатты, олардың салмағы аралығында болды. Жаңа маяқ 1904 жылғы 27 маусымда пайдалануға берілді, құны шамамен 90 000 фунт стерлинг болды. Тастан салынған мұнараның биіктігі 45 метр, бірақ жарықтың фокальдық нүктесі жоғары су белгісінен 48 метр биіктікте орналасқан. Маяқтың негізінің диаметрі 16 метр, ал бірінші тас қатар жоғары су белгісінен төмен салынған, ал 89 қатардың алғашқы он қатары тасқа орнатылған. Бастапқы мұнараның бірінші қабаты сақталды, ол тас қалдықтарының ең биік бөлігінде қалдырылды, ол бұзылып, май сақтауға айналдырылды. 1934 жылы тұман сигналы үш минут сайын бір рет хабарлауға өзгертілді, ал 1965 жылдан бастап қараңғыда жұмыс істегенде жарқын жарықпен бірге болды. Бастапқы парафин булы жарық 1969 жылғы 10 мамырда электрлі жарыққа ауыстырылды. 1989 жылғы наурыз айының соңында маяқ автоматты режимде жұмыс істеуге көшті. Ол Корк округіндегі Mizen Head маяғына UHF телеметриялық байланыс арқылы бақыланады және басқарылады, содан кейін жер желісі арқылы Dún Laoghaire-дегі Irish Lights басқару орталығына жіберіледі. Ол әр бес секунд сайын 0,14 секундтық ақ жарық шығарады, номиналдық қашықтығы және қуаты 2500 килокандела. 1978 жылғы сәуірден бастап жарық қараңғыда жұмыс істеуден басқа, нашар көрінетін жағдайда да қолданылады. 1974 жылы жарылғыш тұман сигналы минутына төрт рет 300 герц жиілігімен дыбыс шығаратын электрлі тұман горнымен ауыстырылды. Ракон (радар жауап беруші маяк) 1994 жылы орнатылғаннан бері G әрпінің Морзе кодын жіберіп тұрады. 1985 жылы маяққа шамамен 48 метр биіктіктегі алып толқын соқты. 2017 жылғы 16 қазанда Офелия дауылы кезінде маяқта желдің жылдамдығы тіркелді. Бұл 1860 жылдарға дейін соққан өлшеулерге негізделген Ирландия рекорды. Бұрынғы рекорд 1961 жылы Дебби дауылы кезінде Малин-Хедте тіркелген.

Желілі жартасты

Fastnet Rock (Carraig Aonair) немесе жай ғана Fastnet (вероятно, «жарық тас арал» деген сөзден шыққан), кварц тамырлары бар кішкентай сазды тақташа арал. Ол төменгі су деңгейінен шамамен көтеріліп, оңтүстікке қарайғы кішкентай Fastnet аралдан арнамен бөлінеді. Fastnet «Ирландияның жасы» деп аталады, себебі 19 ғасырда Солтүстік Америкаға көшіп кеткен ирланд эмигранттары үшін бұл Ирландияның соңғы көрінген жері болды. Fastnet Rock әлемдегі классикалық теңіз жарыстарының бірі – Fastnet Race-тің орталық нүктесі болып табылады. Бұл жарыс Уайт аралындағы Каус қаласынан басталып, аралдың айналасымен және Плимутқа (2021 жылдан бастап Франциядағы Шербургке) қайта оралады. Сондай-ақ, ол кейде Шулл, Балтимор және Крукхейвен сияқты жергілікті жарыс орталықтарындағы яхта жарыстарының белгісі ретінде қолданылады.