Кіріспе
Миннесота штатының округі, АҚШ.
Чисаго округі (/ʃ//ɪ/'/s//ɑː//g//oʊ/ shiSAHgoh) – АҚШ-тың Миннесота штатының шығыс-орталық бөлігінде орналасқан округ. Округтың ауданы және 2020 жылғы халық санауы бойынша 56 621 адам тұрады. Бұл Миннеаполис-Сент-Пол-Блумингтон қалалық статистикалық аймағының құрамына кіреді. Округтың ең ірі қаласы – Норт-Бранч. Чисаго округінің құрамында Чисаго көлдері аймағы бар, оған Шафер, Чисаго қаласы, Линдстрем және Центр-Сити кіреді. Центр-Сити округ орталығы болып табылады. Округтың экономикасы өндіріс, ауыл шаруашылығы және туризм салаларын қамтиды.
Ерте тарих
Еуропалық қоныс салушылар келгенге дейін, қазіргі Чисаго округінің жерінде Дакота және Оджибве тайпалары мекен еткен. Дакота тайпасы округтің оңтүстік бөлігінде, ал Оджибве тайпасы солтүстік бөлігінде тұрған. 18-шы ғасырдың соңы мен 19-шы ғасырдың басында, Супериор көлінен оңтүстікке қарай саяхат еткен француз тері саудагерлері өзен бойында сауда бекеттерін құрды, олар Тейлорс шарлауығына дейін созылған.
Еуропалық қоныстану
Алғашқы еуропалық қоныс терушілер Чисаго округінің аймағына 1800-жылдардың басында келді. Олардың көпшілігі швед тегінен шыққан, және олар жер іздеп, жаңа мүмкіндіктер табу үшін келген. Олар округтің барлық аймағында шағын шаруашылықтар мен қауымдастықтар құрды. Көптеген шведтер Швецияның лютеран шіркеуінен діни бостандық іздеп эмиграция жасады. Дегенмен, көпшілігі діни қуғын-сүргіннен емес, басқа себептермен кетіп, өздерін лютерандар деп санады. Миннесота штатындағы алғашқы швед шіркеулері, мысалы, Чисаго-Лейк евангелистік лютеран шіркеуі, бастапқыда дін қызметкерлерінің болмауына байланысты, мирян жетекшілігінде болды. 1800-жылдардың ортасында қазіргі Чисаго округі Миннесота территориясының бір бөлігі болды, және ол 1851 жылға дейін ресми округ ретінде құрылмады. Округ атын Чисаго көлінен алған. Оның түпкілікті түрінде ол "Ки чи сага" деп аталды, ол екі оджибве сөзінен құралған: "кичи" (үлкен) және "сага" (әдемі немесе сүйкімді). Округ орталығы бастапқыда Тейлорс-Фолс қаласында орналасқан, бірақ 1865 жылы Чисаго қаласына көшірілді. Заң шығарушы орган бұл көшіруді бекітуіне үш жыл уақыт кетті, содан кейін сайлаушылар референдумда мақұлдады. Бұл шешім кейіннен сайлау алдаулары туралы айыптаулар бойынша сотқа шағымданып, нәтижесінде екі жылға кешіктірілді, содан кейін штаттың Жоғарғы соты нәтижелерді растады.
Прогрессивті дәуір
Прогрессивті дәуірде бүкіл Миннесота штатында реформалық қозғалыстар кеңінен таралып, Чисаго округі сияқты аймақтарға айқын әсер етті. Округтың білім берудегі ерекшелігі негізінен оның біртекті халқы мен жергілікті басқарудың ерекше құрылымымен байланысты. Бұл біртектілік Чисаго округінің мектеп басқармаларына мұғалімдерді таңдау арқылы сыртқы ықпалдарды тиімді бақылауға мүмкіндік берді. 1912 жылы Чисаго округі сайлаушыларының шамамен 70 пайызы Прогрессивті партияның үміткері Теодор Рузвельтті қолдады.
Экономикалық өсу
Чисаго округінің алғашқы экономикасы егіншілікке, орман шаруашылығына және кен өндіруге негізделген. Округ табиғи ресурстарға бай болғандықтан, оның ормандары мен кен орындары көптеген қоныс аударушыларды осы аймаққа тартты. Округ өскен сайын, ол коммерция және сауда орталығына айналды, көптеген кәсіпорындар мен өнеркәсіптер осы аймақта орналасты. Чисаго округінің алғашқы кәсіпорындары туралы жазбалар Линдстрёмсжоде сақталған. 1800 жылдардың соңы мен 1900 жылдардың басында округ экономикасы өндіріс және индустрияға қарай өтті. Округта көптеген фабрикалар мен диірмендер болды, оның ішінде ағаш кесетін диірмендер, ұн диірмендері және қағаз диірмендері. Бұл салалар округтің өсуіне және гүлденуіне көмектесті және округ экономикасының маңызды бөлігі болып қала береді. Егіншілік те жергілікті экономиканың маңызды бөлігі болып табылады, округте жүгері, соя және бидай сияқты егістер өсіріледі. Туризм де округте маңызды сала, келушілер Чисаго көлдері аймағының демалыс мүмкіндіктеріне қызығушылық танытады.
География
Чисаго округі Миннесота штатының шығыс шекарасында, Висконсин штатының батыс шекарасына тікелей іргелес жатыр (Сент-Кройс өзені арқылы). Сент-Кройс өзені округтің шығыс шекарасымен оңтүстік-шығысқа қарай ағып өтеді. Санрайз өзені округтің орталық бөлігінен солтүстікке қарай ағады, солтүстік тармағы Санрайз және Хей сағасының суларын жинап, округтің шығыс шекарасында Сент-Кройс өзеніне құяды. Округтің жер бедері көлбеу төбелерден тұрады, олар ауыл шаруашылығына пайдаланылады. Жер бедері оңтүстік және шығысқа қарай төмендейді, ең биік нүктесі солтүстік-батыс бұрышында, теңіз деңгейінен 1017 фут (310 метр) биіктікте орналасқан. Округтің жалпы ауданы 442 шаршы миль (1145 км²), оның ішінде 415 шаршы миль (1075 км²) құрлық және 28 шаршы миль (73 км²) (6,2%) су алабын құрайды.
Ұрпақ және ұлт
Тарихи тұрғыдан алғанда, Чисаго округінің халқының басым бөлігі испандық емес ақ нәсілділерден тұрған. 2000 жылдан бері округте қара, азиялық және испандықтардың саны аз болғанымен, өсіп келеді. Жыл Жалпы саны Тек ақ түсті Тек қара түсті Латиноамерикалықтар (барлық нәсілдер) Тек жергілікті тұрғындар Тек азиялықтар (Тынық мұхиты аралдары қоса) Басқа нәсілдер<br/ >Тек бір нәсілді Екі немесе одан көп саны % саны % саны % саны % саны % саны % саны % 1950 12,669 12,660 99.93 9 0.06 1960 13,419 13,392 99.80 21 0.16 6 0.04 0 0.00 1970 17,492 17,427 99.63 33 0.19 32 0.18 1980 25,717 25,423 98.86 28 0.11 91 0.35 76 0.30 59 0.23 40 0.16 1990 30,521 30,099 98.62 63 0.21 137 0.45 120 0.39 89 0.29 13 0.04 2000 41,101 39,953 97.21 210 0.51 473 1.15 187 0.45 287 0.70 126 0.31 327 0.80 2010 53,887 51,013 94.67 636 1.18 835 1.55 313 0.58 480 0.89 19 0.04 591 1.10 2020 56,621 50,804 89.73 845 1.49 1,451 2.56 309 0.55 771 1.36 185 0.33 2,256 3.98
Шығу тегі
Чисаго округінде ең көп таралған ата-бабалар неміс, ағылшын, швед, ирланд және норвегиялық. Ата-бабасыКез келген ата-бабасыТолық ата-бабасыРангыХалық саны%РангыХалық саны%Неміс119,608 34.631 6,551 11.57 Ирландия28,895 15.714 1,515 2.68Швед38,368 14.783 2,380 4.20 Ағылшын46,992 12.35 2 2,766 4.89 Норвегиялық56,463 11.415 1,467 2.59 Поляк63,127 5.527 637 1.13Француз72,846 5.039 359 0.63Итальяндық81,859 3.288 509 0.90 Скандинавиялық91,692 2.996 985 1.74 Шотланд10 1,239 2.19 151180.21 Даниялық11 945 1.67 121440.25 Голландтық12 908 1.60 111460.26 Финляндиялық13 900 1.59 102570.45 Чех14 884 1.56 131420.25 Мексикалық15 883 1.56 Француз канадалық16 691 1.22 141390.25
Туған жер
2021 жылы тұрғындардың 97,9%-ы АҚШ-та, ал 78,5%-ы Миннесота штатында дүниеге келген. Шетелде туғандардың 56,5%-ы АҚШ азаматтығын алған. Тұрғындардың 97,1%-ы үйде тек ағылшын тілінде сөйлейді. Туған ел193019401970 саны % саны % саны % 2,319 84.85 1,541 82.45 220 59.46 133 4.86 92 4.93 52 14.05 94 3.44 77 4.12 8 2.16 56 2.05 38 2.03 16 4.32 41 1.50 40 2.14 6 1.62 Басқаларының барлығы 90 3.29 80 4.28 68 18.38 Шетелде туғандардың жалпы саны 2,733 100.00 1,868 100.00 370 100.00
Дін
2020 жылы Америка діни ұйымдарының статистиктері қауымдастығы жүргізген АҚШ-тың діни санағы Чисаго округінің 7549 тұрғыны католик шіркеуімен, 6098 тұрғыны Америкадағы евангелиялық лютеран шіркеуімен және 2975 тұрғыны Құдайдың жиналысымен байланысы бар екенін көрсетті. Чисаго округіндегі ең танымал діни ғимарат – Чисаго көлінің лютеран шіркеуі. Шіркеу 1890 жылы негізі қаланды және 1906 жылдан бері Орталық қалада орналасқан. Ол Америкадағы евангелиялық лютеран шіркеуінің құрамына кіреді. Округтың тағы бір маңызды діни ғимараты – Линдстремдегі Бірінші Біріккен методистік шіркеу. Бұл шіркеу 130 жылдан бері қоғамға қызмет етуде. Тайлорс-Фолс қаласындағы Сент-Джозеф шіркеуі – 1854 жылы құрылған католик шіркеуі. Қазіргі ғимарат 1896 жылы салынды.
Көлік
16 жастан асқан жұмыс істейтіндердің 80,3%-ы жұмысқа көлікпен, 9,0%-ы бірлесіп көлікпен, 1,6%-ы қоғамдық көлікпен, ал 2,2%-ы жаяу, велосипедпен немесе басқа тәсілмен барды. 7,0%-ы үйде жұмыс істеді. Үй шаруашылығының орташа кірісі 86 900 долларды құрады, бұл штат бойынша орташа көрсеткіштен сәл жоғары. Тұрғындардың 6,4%-ы кедейлік шегінің төменінде тұрды, ал 2,5%-ы жұмыссыз болды. Ауданның 86,4%-ы жеке меншік үйлерді құрады.
Мәдениет
Чисаго округіне 19 ғасырдың ортасында қоныс аударған неміс, швед және норвегиялық иммигранттардың ықпалы зор болды. Бұл округ 1950 жылдары швед жазушысы Вильгельм Мобергтің "Көшпендер" романдарының көп бөлігі үшін оқиға орны болды. Моберг кітаптары үшін мұрағаттық және ауызша тарих зерттеулеріне белсенді түрде қатысып, аймақтың алғашқы швед иммиграциясын жаңғыртты. Мұражайшы Иан Дадлидің Мобергтің қоладан жасалған мүсіні Чисаго қаласының саябағында орналасқан. Мобергтің "Көшпендер" романындағы Карл Оскар және Кристина Нильссон сияқты ойдан шығарылған кейіпкерлері Смоландтағы Людер приходынан Ки Чи Сага көлінің (оджибве тілінде Ki chi saga igun, ал қазіргі жазуда Gichi zaaga'igan) маңына қоныстанды, бұл көлдің мағынасы "ағысы бар үлкен көл" болса, кейіннен Чисаго көлі деп атала бастады. Линдстрем қаласында жыл сайын өткізілетін Карл Оскар күні ерте қоныс аударушылардың мұрасын құрметтейді.
Үкімет
Облыстық кеңес бес мүшеден тұрады және округте саясатты қалыптастыруға және заңдар қабылдауға жауапты. Оның мүшелері белгілі бір аймақтардан сайланады және төрт жылдық мерзімге кезеңдік түрде қызмет етеді. Облыстық кеңес округтік салық ставкаларының мөлшерін белгілейді, бюджетті бекітеді, басқармалар мен комиссияларды тағайындайды, гранттарды және персоналдық шараларды мақұлдайды, сондай-ақ округтік үкімет әкімшілігін бақылайды. Чисаго округінің сот әкімшісінің кеңсесі жазбаларды сақтауға, іс ағынын басқаруға, қазылар алқасының жұмысын қадағалауға және округтегі барлық аудандық сот істері бойынша айыппұлдарды жинауға жауапты. Бұл істердің түрлері жасөспірімдер, азаматтық, отбасылық, мүліктік, қылмыстық және татуластыру соттарын қамтиды. Чисаго округінде үш судья толық жұмыс күнімен жұмыс істейді және ол сегіз округ пен 45 судьядан тұратын 10-шы сот округінің құрамына кіреді. Осы округтің кез келген судьясы Чисаго округіндегі істерді қарауға құқылы.
Саясат
Чисаго округі соңғы штаттық және федералды сайлауларда консервативтік үрдіс көрсетіп, 2000 жылдан бері президенттікке барлық республикалық үміткерлерді қолдап келді.