Кіріспе

Италия провинциясы

Империя провинциясы (; ; Лигурия: provinsa d'Imperia; ) – Италияның Лигурия аймағындағы таулы және төбелі провинция, солтүстік және батыс жағында Франциямен, ал оңтүстікте Жерорта теңізінің бір бөлігі – Лигурия теңізімен шектеседі. Оның орталығы – Империя қаласы.

Шолу

Шығыс жағынан Италияның Савона провинциясы орналасқан, ал батыс шеті Италияның Франциямен шекарасының бөлігін құрайды (Альп-Теңіз департаменті) және солтүстік шекарасын Пьемонт провинциясы Кунеомен бөліседі. Провинцияның солтүстігіндегі тау тізбегінде бірнеше шың бар, олардың кейбірі француз шекарасында орналасқан, мысалы Монте-Саккареллодағы Монте-Саккарелло. Таулар тізбегі жағалауға қарай жалпы солтүстік-оңтүстік бағытында төмендейді, бұл Империя провинциясын жағалауда аяқталатын таулар мен аңғарлардың қатарлы тас-талшықты жерлері мен кішкентай тас-талшықты шығанақтарымен байланыстырады. Әр аңғардың өз маусымдық өзені немесе тасқын ағысы бар және тек бір аңғар ғана жыл бойы өзенге ие бола алады – Роя өзені (француз тілінде Руа), оның жоғарғы бөлігі Францияда орналасқан. Бұл жағалау жер сілкінісі болатын аймақта орналасқан, ал Баярдо мен Буссана Веккьяның қираған үйінділері 1887 жылғы жер сілкінісін еске салады. Буссана хиппилер мен суретшілердің сүйікті орнына айналды. Жер бедеріне қарамастан, негізгі байланыс инфрақұрылымы жағалау бойымен шығыстан батысқа қарай созылады. Бұл жағалауға бірнеше халықаралық экспресс пойыздар қызмет етеді, ал автожол көптеген туннельдер мен виадуктармен сипатталады. Ең жақын халықаралық әуежай – Франциядағы Ницца Кот-д’Азур әуежайы. Бұл жағалаудың бұл бөлігі француз жағалауымен көптеген сезімдер мен тарихты бөліседі, ол Ниццаның батысындағы Варға дейін 1860 жылға дейін солтүстік Италияның Сардиния және Савойя корольдығының бөлігі болды. Бальци Россиде француз шекарасына жақын жерде ежелгі үңгірлердің қалдықтары табылды, бірақ римдік өркениеттің көптеген дәлелдері бар. Жағалау жолы түпнұсқадағы римдік Виа Аурелия болды және Вентимилья маңында римдік театрмен қоса қала қалдықтары бар. Ерте орта ғасырларда, 11 немесе 12 ғасырға дейін, Лигурия жағалауының бұл бөлігі әртүрлі жергілікті билеушілерге, мысалы Дориа және Гримальди отбасыларына, сондай-ақ Вентимилья және Клавесана графтарына бағынды. Көптеген төбе басындағы ауылдар осы кезеңнен басталады, бұл кезде жағалау сарацен қарақшыларының шабуылына ұшырады және жағалауда әлі күнге дейін сарацен күзет мұнараларының іздерін көруге болады. Тек осы феодалдық кезеңнен кейін Савойя мен Генуя Лигурияның осы бөлігін екі ғасырдан астам уақыт бойы бақылауға алуға ұмтылды, одан кейін 16 ғасырға дейін француз және миландық үстемдікке ауысты, содан кейін Генуя өз бақылауын қайта нығайтты. Наполеонның Француз империясы жылдарында бұл жағалау Франция қосып алған «Лигурия Республикасының» бөлігіне айналды. Шын мәнінде, Наполеон Италиядағы жорығы кезінде Империяда түндеген деп есептеледі. Наполеонның құлдырауы осы жағалаудың Савойя әулетіне және Сардиния корольдығына қайта оралуына әкелді. Францияға жақын орналасқан Империя провинциясы көбінесе Француз Ривьерасының жалғасы ретінде қарастырылады және жағалаудың бұл бөлігі көбінесе Италия Ривьерасы деп аталады. Алайда, көптеген тарихшылар Сан-Ремо (кейде қате түрде Сан-Ремо деп аталады), Бордигера және Оспедалетти (сондай-ақ Савона провинциясында орналасқан Аляссио) империялық курорттары әлемдегі алғашқы «Ривьераны» құрды деп мәлімдейді. 19 ғасырда бұл курорттар бай еуропалықтар арасында, әсіресе жергілікті туризм индустриясын бастаған британдықтар арасында өте танымал болды. Бұл жағалауда Ұлыбританияның королевасы Виктория тұрып, бір кезде мұнда ағылшын және орыс аристократтарының үлкен қауымдастықтары болған, олар жұмсақ қысқы климатты ұнататын. Бұл жағалауда өмір сүргендердің арасында Бордигерада тұрған Савой королевасы Маргарита, Сан-Ремода қайтыс болған Альфред Нобель, Ресей патшайымы Мария Александровна (Гессендік Мария), Сан-Ремода «Евгений Онегин» шығармасын жазған Чайковский, Бордигера маңында сурет салған Клод Моне және ақырында Империяда қайтыс болған әйгілі швейцариялық клоун Грок бар. Бұл курорттар 20 ғасырдың ортасына дейін британдықтар арасында танымал болды, содан кейін Испанияға көбірек ұнай бастады. Бүгінде осы қауымдастықтардың қалдықтары аз, бірақ оның өткенінің іздерін француз шекарасына жақын орналасқан Вилла Ханбериден (немесе Giardini Botanici Hanbury) табуға болады, ол тропикалық және субтропикалық бақтарымен әйгілі, оны сэр Томас Ханбери құрған. Басқа мысалдар – Санремодағы орыс православие шіркеуі және Империядағы Вилла Грок. Қазіргі кезде «Италиялық Ривьера» термині бүкіл Лигурия жағалауына дейін, шығысқа қарай Ла Специяға дейін қолданылады, сондықтан Империя провинциясының жағалауын Ривьера деи Фьори (немесе Гүлдер Ривьерасы) деп атау дұрыс. Ол бұл атауды экзотикалық флорасымен және Сан-Ремо мен Вентимилья гүл базарларында шоғырланған маңызды гүл өсіру өнеркәсібімен алған. Жағалау бойында Сан-Ремо және Империяны қоса алғанда, бірнеше порттар мен мариналар бар, бірақ балық аулау қайықтары байлардың демалыс кемелеріне жол берді. Туризм бүгінде де өте маңызды, бірақ гүл өсіруден басқа, зәйтүн өсіру және май шығару Империя қаласының маңындағы маңызды табыс көздері болып табылады. Сан-Ремо бұл жағалаудағы ең танымал, әсем және ірі курорт. Казинодан басқа, Сан-Ремо Италиядағы телешоу – Сан-Ремо музыка фестиваліне де үй иесі. Бордигера Палм жексенбі күні Ватиканға пальма жеткізеді. Ортақ тарихты бөлісуден басқа, Империя провинциясының жергілікті лигурия тілі француз және итальян тілдерінің қосындысы болып табылады, архитектура мен ас ішімдігі де итальяндық ұқсастықтарды көрсетеді. Макарон, балық, теңіз өнімдері, аң еті, көкөністер, шөптер, жаңғақтар және жемістер – бұл диетаның негізгі бөлігі. Франциядағы Ментон және Италиядағы Вентимилья алғашқы халықаралық бірлескен қауымдастықтар екенін мәлімдейді. Бұл жағалауда француз Ривьерасының Монако княздығы сияқты өз княздық нұсқасы бар: Оспедалетти маңындағы Себорга Италиядан тәуелсіздігін жариялаған, бірақ оның тәуелсіздігі күлкілі болып саналады. Италияның осы бөлігінде Ренессанс немесе Барокко архитектурасының көптеген мысалдары болмаса да, көптеген жағалау қалалары мен төбе басындағы ауылдар орта ғасырлардан қалған көрнекті ескі кварталарды сақтап қалған. 20 ғасырдың барысында көптеген құрылыстар жүргізілді. Жалпы, жағалау жолағы тым көп халыққа толып кетті, ал ішкі ауылдар тұрғындары азайып барады.