Томас Кларк Оден: Өмір және рухани мұрасы

Кіріспе

Американдық теолог және жазушы (1931–2016)

Томас Кларк Оден (1931–2016) – американдық методист теологы және діни жазушы. Ол палеоортодоксалдық теологиялық қозғалыстың әкесі деп есептеледі және 20-шы ғасырдың соңы мен 21-шы ғасырдың басындағы ең ықпалды теологтардың бірі саналады. 1980 жылдан 2004 жылға дейін зейнетке шыққанша ол Нью-Джерси штатындағы Дрю университетінде теология және этика профессоры болды.

Өмір

Оден 1931 жылы 21 қазанда Оклахома штатының Алтус қаласында адвокат пен музыка мұғалімінің ұлы болып дүниеге келді. Жастық шағында ол екі мамандыққа бейімделді: заңгер немесе методист пасторы. Он жасында Оденнің отбасы Оклахома-Ситиге көшті. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Оден Алтусқа және орта мектепке қайтып оралды, онда ол жазумен және қоғамдық сөйлеумен айналыса бастады. Оден 1953 жылы Оклахома университетінен бакалавр, 1956 жылы Оңтүстік методист университетінен БД, ал 1958 жылы магистр және 1960 жылы Йель университетінен докторлық диссертациясын қорғады. Ол 1952 жылы 10 тамызда Эдрита Покорныйға үйленді. Олардың үш баласы болды: Кларк, Эдвард және Лора. Оден Йель университетінде, Оңтүстік методист университетінде, Гейдельберг университетінде, Принстон теологиялық семинариясында, Ломоносов университетінде және Римдегі Григориан университетінде дәріс оқыды.

Теология

Бастапқыда саяси және теологиялық либерал болған ол 1970 жылдардың басында еврей әріптесі Уилл Хербергтің ықпалымен патристикалық жазбаларға бет бұрды және ол "экуменикалық ортодоксальділік" деп атаған нәрсені тапты – Жаңа Келісімнің түсіндірмесі және барлық тараптармен қабылданған апостолдық ілім. Ол өзінің "Системалық теология" еңбегінің алғы сөзінде былай деп жазды: "Менің негізгі мақсатым – христиан қауымының сенімін ретке келтіріп, Шығыс және Батыс дәстүрлері, оның ішінде католицизм, протестантизм және православие арасындағы келісімді бейнелеу". Оден палеоортодоксияның жақтаушысы болды, бұл көбінесе патристикалық көздерге сүйенетін теологиялық көзқарас. Ол "классикалық христиандықты" насихаттау құралы деп атаған бірнеше кітап жариялады. Оден христиандардың қазіргі заманғы ғылым мен теологияға емес, тарихи шіркеудің, әсіресе ерте шіркеудің даналығына сүйенуі керек деп ұсынды, өйткені ол көбінесе саяси мақсаттармен бүлінген. Оден өзінің миссиясы "постмодерн христиан қауымын үшінші мыңжылдыққа дайындау үшін классикалық христиандықтың орталық дәстүрін мұқият зерттеуге және құрметпен ұстануға қайта оралу арқылы бастау" екенін айтты. Оден Америкадағы Мойындау қозғалысында, әсіресе Біріккен методистік шіркеуде белсенді болды және Дін және демократия институты кеңесінде қызмет етті. Бисон діни мектебінің деканы Тимоти Джордж Оденді "біздің заманымыздың ең көрнекті христиандарының бірі [ол] бірнеше төңкерістерді бастан кешірді, оларға үлес қосты және оларды құлатуға көмектесті" деп атады. Оденнің арминиандық теологиясы болды. Оның "Рахметтің өзгерткіш күші" атты кітабы Роджер Э. Олсонның пікірінше, арминиандық теологияның ең жақсы түсіндірмелерінің бірі. Олсон "Рахметтің өзгерткіш күші" кітабынан мына цитаталарды келтірді: "Құдай ерік-жігерді дайындап, дайындалған ерік-жігермен бірге жұмыс істейді. Егер рақым ерік-жігерден бұрын келіп, оны дайындаса, онда ол алдын ала рақым деп аталады. Егер рақым адамның ерік-жігерін Құдайдың еркімен бірге жұмыс істеуге көмектесетін болса, онда ол – ынтымақтасу рақымы деп аталады". "Күнәкарлар алдын ала рақыммен қолдау алғанда ғана олар жүректерін рақымның келесі түрлерімен ынтымақтасуға бере алады". "Алдын ала рақымның қажеттілігі зор, өйткені сіздің күнәларыңыз бен қылмыстарыңыз кезінде (Ефестіктер 2:1) рақым арқылы құтқарылдыңыз (Ефестіктер 2:8)". Олсон былай деп атап өтеді: "Барлық есептер бойынша православиелік, Киелі кітапқа адал және евангелистік теолог Оден, мен евангелистік синергизм [немесе арминиандық сотериология] деп атайтын теологияны [ ] әдемі және Киелі кітапқа сәйкес түсіндіреді".

Originally a political and theological liberal, he turned to the patristic writings in the early 1970s under the influence of a Jewish colleague, Will Herberg, and discovered what he described as "ecumenical orthodoxy," the interpretation of the New Testament and apostolic doctrine which is universal and accepted. As he wrote in the preface of his Systematic Theology: "My basic goal is to present an orderly view of the faith of the Christian community, on which there has generally been a substantial agreement between the traditions of the East and the West, including Catholicism, Protestantism and Orthodoxy." Oden became a proponent of paleo orthodoxy, an approach to theology that often relies on patristic sources. He published a series of books that he said are tools for promoting "classical Christianity". Oden suggested that Christians need to rely upon the wisdom of the historical Church, particularly the early Church, rather than on modern scholarship and theology, which is often, in his view, tainted by political agendas. Oden said that his mission was "to begin to prepare the postmodern Christian community for its third millennium by returning again to the careful study and respectful following of the central tradition of classical Christianity." Oden was active in the Confessing Movement in America, particularly within the United Methodist Church, and he served on the board of the Institute on Religion and Democracy. Dean Timothy George of the Beeson Divinity School called Oden "one of the most remarkable Christians of our time [who] has lived through, contributed to and helped overthrow several revolutions." Oden, had an Arminian theology. His book The Transforming Power of Grace presents one of the best expositions of Arminian theology according to Roger E. Olson. Here are some quotes of The Transforming Power of Grace highlighted by Olson:
“God prepares the will and co works with the prepared will. Insofar as grace precedes and prepares free will it is called prevenient. Insofar as grace accompanies and enables human willing to work with divine willing, it is called cooperating grace.” “Only when sinners are assisted by prevenient grace can they begin to yield their hearts to cooperation with subsequent forms of grace.” “The need for grace to prevene is great, for it was precisely when ‘you were dead in your transgressions and sins’ (Eph. 2:1) that ‘by grace you have been saved’ (eph. 2:8).”
Olson notes that "By all accounts an orthodox, biblically serious, and evangelical theologian, Oden winsomely and biblically articulates the theology [ ] that I call evangelical synergism [or Arminian soteriology]."

Өлім

2016 жылдың 8 желтоқсанында 85 жасында дүние салды. Тімоти Джордж оның қазасынан кейін жазған құрметті мақаласында былай деді: Соңғы 100 жылда небары бірнеше теолог Рудольф Бултманмен шай-печенье ішіп, Карл Бартпен Базельдегі аурухана төсегінде дінтану мәселелерін талқылаған, Джозеф кардинал Ратцингермен түскі ас ішкен, Папа Иоанн Павел II-ні қабылдаған, Галилеяны Эйвери Даллес жолаушы болып отырып, Fiat көлігімен аралаған, Африкада копт және Пятидесятник теологтарымен кеңескен деуге болады. Оден мұның бәрін және одан да көпті істеді. Өмірі барысында оны сыйлағандар да болды, кінәлағандар да, ал кейбір қиындықтардан ол жараланған күйі шықты.

Шығармалары

Оден көптеген тақырыптар бойынша көптеген кітаптар, мақалалар, эсселер мен сөздер жазды және редакциялады. Төмендегі тізім тек кітаптарға арналған. Әлемдегі дағдарыс және Құдайдың сөзі, 1962 ж. Радикалды мойынсұну: Рудольф Бултманның этикасы, 1964 ж. Құттықтау қауымдастығы, 1964 ж. Керигма және кеңес беру, 1966 ж. Қазіргі теология және психотерапия, 1967 ж. Аң-сезімнің құрылымы, 1969, 1978 (Стандартты кітап №: 687 40075 9). Барттың уәдесі, 1969 ж. Революциядан тыс, 1970 ж. Интенсивті топтық тәжірибе, 1972 ж. Терапиядан кейін не?, 1974 ж. Ойыннан босау: жақындықтың мәні, 1974 ж. Емдеуді тоқтату керек пе?, 1976 ж. Трансакциялық ойын, 1976 ж. Кьеркегордың теңеулері, 1978 ж. Теологиялық күн тәртібі, 1979 ж., «Заманауилықтан кейін не?» деп қайта басылды, 1992 ж. Кінәсіз, 1980 ж. Пасторальдық теология: Қызметтің негізгілері, 1983 ж. Жүрек және дивидендтер, 1985 ж. Crisis Ministries, 1 томдық классикалық пасторлық көмек сериясы, 1986 ж., 4 томдық ретінде қайта басылды, 1994 ж. Қызметші болу, 1 томдық классикалық пасторлық көмек сериясы, 1986, 1994 жж. Тірі Құдай, жүйелі теология, 1 том, 1987, 1992 жж. Веслиан дәстүріндегі доктриналық стандарттар, 1988 ж., түз. 2008 ж. Фиби Палмер: Таңдалған жазбалар, 1988 ж. Ministry Through Word and Sacrament, 4 томдық классикалық пасторлық көмек сериясы, 1988 ж., қайта басылды, 1994 ж. Өмір сөзі, жүйелі теология, 2 том, 1989 ж., қайта басылды, 1992, 1998 жж. Бірінші және Екінші Тімоте және Тит: Түсіндіру, 1989 ж., қайта басылды, 2012 ж. Пасторальдық кеңес, 3 томдық классикалық пасторлық көмек сериясы, 1989 ж., қайта басылды, 1994 ж. Рухтағы өмір, жүйелі теология, 3 том, 1992 ж., қайта басылды, 1994, 1998 жж. Екі әлем: Америка мен Ресейдегі заманауилықтың өлімі туралы жазбалар, 1992 ж. Рахметтің өзгертетін күші, 1993 ж. Түзетуші махаббат: Қауымның қайырымдылық тәрбиесінің күші, 1995 ж. Реквием: Үш бөлімнен тұратын жоқтау, 1995 ж. Ақталу оқырманы, 2002 ж. Православиенің қайта жаралуы: Христиандықта жаңа өмірдің белгілері, 2003 ж. Бір сенім: Евангелиелік консенсус (Дж. И. Пакермен бірге жазылған), 2004 ж. Кьеркегордың юморы: Антология, 2004 ж. Бағытты өзгерту: Жаңару қозғалыстары шіркеуді қалай өзгертіп жатыр, 2006 ж. Африка христиандық сананы қалай қалыптастырды, 2007 ж., жұмсақ мұқабасы, 2010 ж. Жақсы істер оқырманы, классикалық христиандық оқырмандар сериясы, 2007 ж. Классикалық христиандық: Жүйелі теология, 2009 ж. Жалғыздықты іздеу: Классикалық христиандық дұға сағаттарын өмір сүру, 2010 ж. Марктың африкалық естелігі: Ертедегі шіркеу дәстүрін қайта бағалау, 2011 ж. Ертедегі Ливия христиандығы, 2011 ж. , Оден Киелі кітапқа қатысты «шіркеу әкелерімен» жазылған көп томдық патристикалық түсініктеме ретінде сипаттаған, «Римнің Климентінен (шамамен 95 ж.) Иоанн Дамаскилікке (c.645 c.749) дейінгі дәуірді қамтиды». Веслиандық теологиялық мұрада, Лестер Р. Лонгденнің көмегімен редакцияланды. Оденнің құрметіне жазылған эсселер, Ежелгі және постмодерн христиандық: ХХІ ғасырдағы палео-православие, Томас С. Оденнің құрметіне жазылған эсселер, Кристофер Холл және Кеннет Таннер, редакторлар, 2002 ж.

Oden wrote and edited many books, articles, essays, and speeches on a wide range of topics. The following list is limited to books. The Crisis of the World and the Word of God, 1962. Radical Obedience: The Ethics of Rudolf Bultmann, 1964. The Community of Celebration, 1964. Kerygma and Counseling, 1966. Contemporary Theology and Psychotherapy, 1967. The Structure of Awareness, 1969,1978 (Standard Book #:687 40075 9). The Promise of Barth, 1969. Beyond Revolution, 1970. The Intensive Group Experience, 1972. After Therapy What?, 1974. Game Free: the Meaning of Intimacy, 1974. Should Treatment Be Terminated?, 1976. TAG: The Transanctional Game, 1976. Parables of Kierkegaard, 1978. Agenda for Theology, 1979, rpt as After Modernity What?, 1992 Guilt Free, 1980. Pastoral Theology: Essentials of Ministry, 1983
Conscience and Dividends, 1985. Crisis Ministries, was Vol 1 Classical Pastoral Care Series, 1986, rpt as Vol 4, 1994. Becoming a Minister, Vol 1 Classical Pastoral Care Series, 1986, 1994. The Living God, Systematic Theology, Vol 1, 1987, 1992. Doctrinal Standards in the Wesleyan Tradition, 1988, rev 2008 Phoebe Palmer: Selected Writings, 1988. Ministry Through Word and Sacrament, Vol 4 Classical Pastoral Care Series, 1988, rpt 1994. The Word of Life Systematic Theology, Vol 2, 1989, rpt 1992, 1998. First and Second Timothy and Titus: Interpretation, 1989, rpt 2012. Pastoral Counsel, Vol 3 Classical Pastoral Care Series, 1989, rpt 1994. Life in the Spirit, Systematic Theology, Vol 3, 1992 rpt 1994,1998. Two Worlds: Notes on the Death of Modernity in America and Russia, 1992. The Transforming Power of Grace, 1993
Corrective Love: The Power of Communion Discipline, 1995 Requiem: A Lament in Three Movements, 1995 The Justification Reader, 2002. The Rebirth of Orthodoxy: Signs of New Life in Christianity, 2003 One Faith: The Evangelical Consensus (written with J. I. Packer), 2004 The Humor of Kierkegaard: An Anthology, 2004. Turning Around the Mainline: How Renewal Movements Are Changing the Church, 2006. How Africa Shaped the Christian Mind, 2007, pb 2010. Good Works Reader, Classic Christian Reader Series, 2007. Classic Christianity: A Systematic Theology, 2009 In Search of Solitude: Living the Classic Christian Hours of Prayer, 2010. The African Memory of Mark: Reassessing Early Church Tradition, 2011. Early Libyan Christianity, 2011.

, that Oden describes as a multi volume patristic commentary on Scripture by the “fathers of the church” spanning “the era from Clement of Rome (fl. c. 95) to John of Damascus (c.645 c.749).”In the Wesleyan Theological Heritage, edited with help from Leicester R. Longden
Essays in honor of Oden Ancient & Postmodern Christianity: Paleo Orthodoxy in the 21st Century, Essays In Honor of Thomas C. Oden'', Christopher Hall and Kenneth Tanner, eds, 2002