Кіріспе

Италиялық сарбаз (1894–2005)

Карло Орелли (23 желтоқсан 1894 – 22 қаңтар 2005) 110 жасында, соғыс басталғанда армияға қосылған, Бірінші дүниежүзілік соғыстың соңғы тірі итальяндық ардагері болды. Өмірінің көп бөлігін Римде өткізген болса да, Перуджада туған Орелли 1849 жылдан бері түрлі итальяндық қақтығыстарда қызмет еткен әскери отбасынан шыққан. Кәсіби механик Орелли 1915 жылдың мамыр айында Италия армиясына қосылып, Италиядағы жауынгерлік операцияларға қатысты. Оның естеліктерінде қазба соғысының ерекше қатыгездігі, соның ішінде көптеген достарының қаза болуы есімде қалды. Аяғына жарақат алғаннан кейін, ол активтік қызметтен алынып, үйіне қайтарылды. Осыған ұқсас инфекциядан жазылғаннан кейін Орелли үйленді және алты баласы болды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде нацистік Германия мен фашизмге қарсы болғанына қарамастан, ол Италияда артиллерия директоры болып жұмыс істеуге мәжбүр болды. Соғыс аяқталғаннан кейін ол механик болып қайта жұмыс істеді және 1960 жылы зейнеткерлікке шықты. Өмірінің соңғы жылдары ол басқаларды Бірінші дүниежүзілік соғыстан алынған сабақтарды ұмытпауға шақырды, ал 2003 жылы Италия Республикасының Еңбегі үшін орденінің үлкен офицері атанды. Ол 2005 жылдың қаңтар айында 110 жасқа толып, бір айдан кейін қайтыс болды. Ол қайтыс болған кезде Италияның Бірінші дүниежүзілік соғыстан аман қалған ең қарт адамы, соңғы окоптық жаяу әскері және Италияның соғысқа қатысқан соңғы тірі куәгері болды.

Ерте өмір

Орелли 1894 жылғы 23 желтоқсанда Перуджада дүниеге келді, бірақ оның отбасы жергілікті тавернаны басқаратын тәтесіне жақын болу үшін көп ұзамай Римге көшіп келді. Карлоның әскери қызметте ұзақ тарихы болған. Оның анасының әкесі Томас 1849 жылы Перуджаны австриялық жалдамалы әскерлерден қорғауға көмектескен, ал Карлоның әкесі 1880 жылдардағы Африка үшін күресте итальяндық Абиссиния жорығында қызмет еткен. Оның үлкен ағасы Альфредо 1911 жылы Италия-Түркия соғысында Ливияда шайқасты, ал кіші інісі Уильям Екінші дүниежүзілік соғыста соғысып, 1943 жылдың шілдесінде британдықтарға тұтқынға түсті. Ол Римнің ең усақталған аудандарының бірі – Гарбателлада, лифті жоқ үйдің төртінші қабатында тұрды. Соғысқа қатысудан бұрын ол механик болу үшін оқыған. 320-шы жаяу әскер полкіне қосылып, ол итальян армиясындағы жаяу әскер болып қызмет етті және Триест маңындағы окоптарда, шығыс майданында жауынгерлік қимылдарға қатысты. Өзінің өмірбаяндық еңбегінде Орелли өзінің басынан өткендері туралы, соның ішінде окоптардағы көптеген қаза болғандар және шаруалар арасындағы кең таралған сауатсыздық туралы егжей-тегжейлі айтты. Ол оларды «үнсіз өлгендер» деп сипаттады. Ол көптеген сарбаздардың қорқыныштарын басу үшін спирттік ішімдікке жүгінгенін еске алады, бірақ Орелли оған ұсынылғанда әрқашан бас тартқан. Өмірінің соңғы жылдары ол Бірінші дүниежүзілік соғыстағы тәжірибесі туралы әңгімелер айтумен белсенді айналысты, тыңдаушыларды «біздің құрбандықтарымызды ұмытпауға» шақырды. Өмірінің соңында Орелли «Соңғы жаяу әскер» деп танылды, бұл кейіннен 2004 жылы жарық көрген соғыс мемуарларының атауы болды. Ол қайтыс болған кезде көптеген дереккөздер оны Бірінші дүниежүзілік соғыстың соңғы итальяндық қатысушысы деп қате көрсетті. Бұл дұрыс болмаса да, ол Италиядағы Бірінші дүниежүзілік соғыстан аман қалған ең үлкен жастағы адам, соңғы қалған окоптық жаяу әскері және Италия 1915 жылы соғысқа алғаш кірген кезден аман қалған соңғы адам еді.