Кіріспе

Бактериялар туысы – Frankia, азотты бекітетін бактериялар туысы. Олар актиноризалық өсімдіктермен симбиоз қарым-қатынасында өмір сүреді, бұл Fabaceae тұқымдасына жататын бұршақ тұқымдас өсімдіктердің тамыр түйіндерінде кездесетін Rhizobium бактерияларына ұқсас. Frankia да тамыр түйіндерінің қалыптасуын бастайды. Бұл туыс 1886 жылы неміс биологы Альберт Бернхард Франктің құрметіне Юрген Брунчорстпен аталған. Брунчорст анықтаған организмді жіп тәрізді саңырауқұлақ деп санаған. 1970 жылы N. nl. гені оны прокариотты актиномицеттер ретінде қайта анықтап, Actinomycetales құрамында Frankiaceae туысын құрды. Ол туысқа Frankia деген бастапқы атауын сақтап қалды. ТОК

Шолу

Frankia тұқымдарының көпшілігі әртүрлі өсімдік түрлеріне тән. Бактериялар талшықты және атмосфералық азотты азотты бекіту деп аталатын нитрогеназа ферменті арқылы аммиакқа айналдырады. Олар актиноризалық өсімдіктердің тамыр түйіндерінде тіршілік етеді. Бактериялар қожайын өсімдіктің азотқа қажеттілігінің көп бөлігін немесе барлығын қамтамасыз ете алады. Осының нәтижесінде актиноризалық өсімдіктер өсімдіктерге қоректік заттары аз топырақта да өсіп-дампиды. Қазір бірнеше Frankia геномдары қолжетімді, олар прокариоттар мен өсімдіктер арасындағы симбиоздың қалай пайда болғанын, қоршаған ортаға және географиялық бейімделуге қалай келгенін, метаболизмінің әртүрлілігін және симбиотикалық прокариоттар арасындағы гендердің көлденең ағынын түсінуге көмектеседі. Frankia бұзылған топырақ үшін пайдалы болуы мүмкін. Бұзылған топырақ – ауыр металдарға бай немесе құрғақшылық салдарынан қоректік заттары азайған топырақ. Frankia азотты бекітетін организм, сондықтан ауыр металдарға төзімді. Frankia – өсімдіктердің тамырларында кездесетін грам-оң бактерия. Frankia грам-оң болса, бактериялар пептидогликан деп аталатын белоктан тұратын қалың жасуша қабырғаларынан тұрады. Бұл бұзылған топырақтағы ауыр металдарға төзімділікке көмектеседі. Frankia температура мен топырақтың pH деңгейінің тар диапазонында өседі. Ол шамамен 30 градус Цельсийде, pH 6,5-тен 7-ге дейін жақсы өседі. Бұл фактілер Frankia қоршаған ортаға өте сезімді екенін көрсетеді. Frankia барлық ауыл шаруашылығына жарамды болмаса да, белгілі бір аймақтарда немесе температурасы бақыланатын ортада қолдануға мүмкіндік бар.