Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
2005 жылы авиация саласындағы оқиғалар тізімі
List of aviation related events in 2005
Бұл 2005 жылғы авиация саласындағы оқиғалардың тізімі.
This is a list of aviation related events from 2005.
Оқиғалар
Нидерландтың көлік қауіпсіздігі жөніндегі кеңесі Нидерландтың әскери апаттарды тергеу органдарымен бірігіп, Нидерландтың қауіпсіздік жөніндегі кеңесін құрайды, ол Нидерландтағы авиациялық апаттарды тергеу жауапкершілігін өз мойнына алады. Austrian Airlines компаниясына толық тиесілі Lauda Air компаниясының ұшу операциялары Austrian Airlines компаниясымен біріктіріледі. "Lauda Air" таңбасы Austrian Airlines Group тобының чартерлік рейстері үшін сақталады.
The Dutch Transport Safety Board merges with Dutch military accident investigation authorities to for the Dutch Safety Board, which takes over the responsibility for aviation accident investigations in the Netherlands. The flight operations of Lauda Air, a wholly owned subsidiary of Austrian Airlines, merge with those of Austrian Airlines. The brand "Lauda Air" survives for charter flights operated by the Austrian Airlines Group.
Қаңтар
18 қаңтар – Әлемдегі ең үлкен жолаушылар ұшағы Airbus A380 Францияда әсем салтанатпен таныстырылды. 29 қаңтар – 1949 жылдан бері алғаш рет материктік Қытай мен Тайвань арасында тікелей рейстер басталды. 30 қаңтар – Корольдік әуе күштеріне қарасты Lockheed C 130K Hercules C3 ұшағы Бағдадтан ұшып шыққаннан кейін бірнеше минут өткен соң Ирак аумағында атып түсірілді, салдарынан борттағы 10 адам қаза тапты. Бұл Телик операциясы барысында британдық әскерінің бір оқиғадағы ең көп шығыны болды. 31 қаңтар – Бельгиядағы BelgiumExel әуе компаниясы қызметін тоқтатты.
18 January – The world's largest passenger plane, the Airbus A380, is unveiled in an elaborate ceremony in France. 29 January – Nonstop flights between mainland China and Taiwan take off for the first time since 1949. 30 January – A Royal Air Force Lockheed C 130K Hercules C3 is shot down in Iraq a few minutes after takeoff from Baghdad, killing all 10 people on board. It is the British military's largest loss of life in a single incident during Operation Telic. 31 January – The Belgium based airline BelgiumExel ceases operations.
Маусым
4 маусым – Iraqi Airways 2003 жылы Саддам Хусейн режимі құлағаннан бері алғашқы рет жоспарланған ішкі рейсін жүзеге асырды, 100 жолаушыны Бағдадтан Басраға Boeing 737 200 ұшағымен тасымалдады. 9 маусым – Массачусетс штатының Бостон қаласындағы Логан халықаралық әуежайының диспетчерлері бір уақытта ұшуға рұқсат бергеннен кейін, US Airways 1170 рейсі (109 адаммен Boeing 737 3B7) және Aer Lingus 132 рейсі (272 адаммен Airbus A330 301) ұшып келе жатып дерлік соқтығысып қалды. US Airways ұшағының екінші пилоты алға келе жатқан A330 ұшағын байқап, егер екеуі де көтерілсе, соқтығысу болуы мүмкін екенін түсініп, A330 170 фут (52 метр) биіктіктен өтіп кеткенше Boeing 737 ұшағын жерде ұстап тұру үшін басқару тұтқасын алға итерді. Екі ұшақтағы 381 адам жарақат алған жоқ. 11 маусым – Тынық мұхит аралдары форумының бірнеше мүше мемлекеттері бекіткен Тынық мұхит аралдары азаматтық авиациясының қауіпсіздігі және қорғалуы туралы келісім күшіне енді. Ол 2002 жылы бейресми түрде құрылған Тынық мұхит авиациялық қауіпсіздік басқармасын ресми түрде бекітеді. 17 маусым – CarterCopter rotor ұшақтарының арасындағы ауа жылдамдығы мен rotor ұшының жылдамдығының қатынасы 1:1 (μ=1) тең болатын алғашқы ұшақ болды, бірақ сол күні келесі рейсінде апатқа ұшырап, қирады. 27 маусым – Америкалық бизнесмен Джон Т. Уолтон Джексон, Вайоминг штатының жанында CGS Hawk Arrow үлтражеңіл ұшағымен апатқа ұшырап қаза тапты. Апатқа ұшақтың техникалық қызмет көрсетудегі қателік себеп болды. Ұшақ Джексон-Хоул әуежайынан ұшып шыққан сәтте құлады.
4 June – Iraqi Airways makes its first scheduled domestic flight since the fall of Saddam Hussein's regime in 2003, carrying 100 passengers from Baghdad to Basra in a Boeing 737 200. 9 June – After air traffic controllers at Logan International Airport in Boston, Massachusetts, give them clearance to take off simultaneously on intersecting runways, US Airways Flight 1170, a Boeing 737 3B7 with 109 people on board, and Aer Lingus Flight 132, an Airbus A330 301 with 272 people on board, nearly collide on takeoff. Disaster is averted when the US Airways first officer sees the approaching A330, realizes the aircraft could collide if they both become airborne, and pushes the control column forward to keep the 737 on the ground until the A330 passes 170 feet (52 m) overhead. The 381 people on the two planes suffer no injuries. 11 June – The Pacific Islands Civil Aviation Safety and Security Treaty, ratified by several member states of the Pacific Islands Forum, enters into force. It formally confirms the Pacific Aviation Safety Office, which had been formed informally in 2002. 17 June – The CarterCopter becomes the first rotorcraft to achieve mu 1 (μ=1), an equal ratio of airspeed to rotor tip speed, but it is badly damaged in a crash during a subsequent flight on the same day. 27 June – American businessman John T. Walton is killed when the home built CGS Hawk Arrow ultralight aircraft he is piloting crashes near Jackson, Wyoming, just after takeoff from Jackson Hole Airport due to a maintenance error.
Шілде
2–3 шілде – Стив Фоссет және оның серік ұшқышы Марк Ребхолз 1919 жылғы 14 маусымда британдық Джон Алкок пен Артур Уиттен Браун командасы Атлантиканы алғашқы тікелей басып өтуін қайта жасайды, олар Vickers Vimy екі қанатты ұшағымен ұшқан. 16 шілде – Экваторлық Гвинеядағы Биоко аралындағы Малабо халықаралық әуежайынан ұшып шыққаннан кейін бірнеше минут өткен соң, Экваториалдық Экспресс Эйрлайнз авиакомпаниясының Антонов Ан-24 (НАТО тілінде "Кока") ұшағы Бэнейге жақын таудың беткейіне құлап, борттағы 60 адамның барлығы қаза тапты. 26 шілде – Ирландиялық EUjet әуе компаниясы жұмысын тоқтатады. 28 шілдеде компания банкроттыққа беріледі. 27 шілде – United Eagle Airlines – болашақ Chengdu Airlines – рейстерді орындауды бастайды. 29 шілде – АҚШ Армиясы Bell Helicopter Textron компаниясына 368 қаруланған барлау тікұшағын (ARH) сатып алуға келісімшарт тапсырады. 30 шілде – Оңтүстік Суданның бірінші президенті және Суданның бірінші вице-президенті Джон Гаранг де Мабиор Суданның оңтүстігіндегі таулы аймақта Уганда президентіне тиесілі Mil Mi-172 тікұшағының апатқа ұшырауынан көз жұмады.
2–3 July – Steve Fossett and co pilot Mark Rebholz recreate the first direct crossing of the Atlantic by the British team of John Alcock and Arthur Whitten Brown on 14 June 1919 in a Vickers Vimy biplane. 16 July – Minutes after takeoff from Malabo International Airport outside Malabo on Bioko in Equatorial Guinea, an Equatorial Express Airlines Antonov An 24 (NATO reporting name "Coke") crashes into the side of a mountain near Baney, killing all 60 people on board. 26 July – The Irish airline EUjet ceases operations. It is placed into administration on 28 July. 27 July – United Eagle Airlines – the future Chengdu Airlines – begins flight operations. 29 July – The United States Army awards a contract for the purchase of 368 Armed Reconnaissance Helicopters (ARH) to Bell Helicopter Textron. 30 July – John Garang de Mabior, serving as both the first President of Southern Sudan and the First Vice President of Sudan, dies in the crash of the Ugandan presidential Mil Mi 172 helicopter in a mountain range in southern Sudan.
Тамыз
2 тамыз – Air France 358 рейсі, 309 адаммен Airbus A340 300 ұшағы Торонтодағы (Онтарио, Канада) Торонто Пирсон халықаралық әуежайына қонғаннан кейін ұшу-қону жолағының соңынан шығып, өртеніп кетті. Ұшақ 401 тас жолының жанында тоқтап тұрды. Барлығы аман қалды, бірақ 43 адам жарақат алды. 6 тамыз – Tuninter 1153 рейсі, Италиядан Туниске бағыт алған ATR 72 көлігі Жерорта теңізіне құлап, борттағы 39 адамның 16-сы қаза тапты. 10 тамыз – Copterline 103 рейсі, Финляндияның Хельсинки қаласынан Эстонияның Таллин қаласына ұшып бара жатқан Sikorsky S 76C+ тікұшағы Таллин шығанағына құлап, суға батып, оның ішіндегі 14 адамның барлығы қаза тапты. 14 тамыз – Helios Airways Flight 522, Boeing 737 31S Olympia ұшағы, Грекияның Марафон және Варнавастан солтүстікке қарайғы тауға құлап, 121 жолаушы мен экипаждың барлығы қаза тапты. 16 тамыз – West Caribbean Airways Flight 708, McDonnell Douglas MD 82 чартерлік рейсі 33000 фут (10058 м) биіктікте тұрақтап, Венесуэланың солтүстік-батысындағы таулы аймақтағы Мачикеске жақын жерде апатқа ұшырап, борттағы 160 адамның барлығы қаза тапты. Бұл Венесуэла тарихындағы ең ауыр әуе апаты, McDonnell Douglas MD 82 ұшағына қатысты ең ауыр апат, ал McDonnell Douglas MD 80 сериялы ұшақтарының қатысуымен болған үшінші ең ауыр апат. Бұл 2005 жылғы ең қайғылы авиациялық оқиға болып тіркелді. 23 тамыз – Перудың Пукалпа қаласындағы Пукалпа әуежайына қатты жел мен құйрық жаңбыр кезінде қонуға тырысқан TANS Peru 204 рейсі, Boeing 737 244 Advanced ағаштардың басына соқтығысып, батпаққа құлап, борттағы 98 адамның 40-ы қаза тапты. Тонаушылар апаттан қалған ұшақ бөліктерін жинап, металл тескісі ретінде сатады.
2 August – Air France Flight 358, an Airbus A340 300 with 309 people on board, bursts into flames after skidding off the end of a runway after landing at Toronto Pearson International Airport in Toronto, Ontario, Canada. The plane comes to a stop next to Highway 401. Everyone on board survives, although 43 are injured. 6 August – Tuninter Flight 1153, an ATR 72 heading from Italy to Tunisia, crashes into the Mediterranean Sea, killing 16 of the 39 people on board. 10 August – Copterline Flight 103, a Sikorsky S 76C+ helicopter flying from Helsinki, Finland, to Tallinn, Estonia, crashes into Tallinn Bay and sinks, killing all 14 people on board. 14 August – Helios Airways Flight 522, the Boeing 737 31S Olympia, crashes into a mountain north of Marathon and Varnavas, Greece, killing all 121 passengers and crew. 16 August – West Caribbean Airways Flight 708, a McDonnell Douglas MD 82 operating on a charter flight, stalls at an altitude of 33000 feet (10058 m) and crashes near Machiques in the mountains of northwestern Venezuela, killing all 160 people on board. It is the deadliest air disaster in the history of Venezuela, the deadliest involving a McDonnell Douglas MD 82, and the third deadliest involving an aircraft of the McDonnell Douglas MD 80 series. It will turn out to be the deadliest aviation accident of 2005. 23 August – Attempting a landing in high winds and torrential rain at Pucallpa Airport in Pucallpa, Peru, TANS Peru Flight 204, a Boeing 737 244 Advanced, strikes tree tops and crashes in a swamp, killing 40 of the 98 people on board. Looters steal parts of the wreckage to sell for scrap.
Қараша
5 қараша – АҚШ Орталық барлау агенттігінің RQ-1 Predator пилотсыз ұшағынан атылған кем дегенде бір AGM-114 Hellfire зымыраны Пәкістанның Солтүстік Вазиристан аймағындағы Мосакидегі үйге тиіп, «Әл-Қаида» жетекшісі Әбу Хамза Рабияны жарақаттады, ал оның әйелі, қызы және тағы алты адам қаза тапты. 6 қараша – Иран-Ирак соғысы 1980 жылдың қыркүйегінде басталғалы бері Ирак Әуе Жолдары алғаш рет Иранға рейс жасады. Бағдад пен Тегеран арасындағы рейстерді Иорданияның Teebah Airlines компаниясына тиесілі ұшақ арқылы жүзеге асырды. 14 қараша – Boeing компаниясы Boeing 747-8 ұшағын таныстырды. 26 қараша – 67 жастағы үнді авиаторы Виджайпат Сингания Үндістанның Мумбаи қаласынан ұшып, Cameron Z-1600 ауа шарымен шамамен бес сағаттық ұшу барысында жаңа әлемдік рекорд орнатып, ең жоғары биіктікке көтерілді. 28 қараша – Boeing компаниясы Boeing 757 ұшағын соңғы рет тапсырды, ал Shanghai Airlines осы модельді алған соңғы клиент атанды. Boeing 54 клиент үшін 1050 ұшақ жасап, 2004 жылдың қазан айында 757 ұшағының өндірісін тоқтатты.
5 November – At least one AGM 114 Hellfire missile fired by an American Central Intelligence Agency RQ 1 Predator unmanned aerial vehicle strikes a house in Mosaki, North Waziristan, Pakistan, injuring the senior al Qaeda leader Abu Hamza Rabia and killing his wife, his daughter, and six others. 6 November – Iraqi Airways makes a flight to Iran for the first time since the outbreak of the Iran–Iraq War in September 1980, with service between Baghdad and Tehran using an aircraft operated on its behalf by Teebah Airlines of Jordan. 14 November – Boeing launches the Boeing 747 8. 26 November – Launching from Mumbai, India, 67 year old Indian aviator Vijaypat Singhania sets a new world altitude record for hot air balloons, reaching during a flight of about five hours in a Cameron Z 1600 balloon. 28 November – Boeing makes its last delivery of a Boeing 757 airliner, and Shanghai Airlines becomes the last customer to take delivery of one. Boeing had ceased production of the 757 in October 2004 after manufacturing 1,050 of the aircraft for 54 customers.