Кіріспе

Жоғарыға қарай өсу әлеуетінің коэффициенті – инвестициялық активтің ең төменгі қабылданатын табысқа шаққандағы табысының өлшемі. Бұл өлшем фирмаға немесе жеке тұлғаға төмендеу тәуекелінің бір бірлігіне қатысты жақсы өсім көрсеткен инвестицияларды таңдауға мүмкіндік береді, мұнда табыстар өсу ретімен орналастырылған. Мұндағы – табыстың ықтималдығы, ал – ең төменгі қабылданатын табыс деңгейі. Екінші формулада жоғарыға қарай өсу әлеуетінің коэффициенті жартылай моменттердің қатынасы ретінде де көрсетілуі мүмкін, себебі – бірінші жоғарғы момент, ал – екінші төменгі жартылай момент. Бұл өлшемді Франк А. Сортино жасаған.

Талқылау

Жоғарыға қарай өсу әлеуетінің коэффициенті – тәуекелге сәйкес келетін табыстың өлшемі. Мұндай барлық өлшемдер тәуекелдің белгілі бір көрсеткішіне байланысты. Іс жүзінде стандартты ауытқу жиі қолданылады, мүмкін, оны математикалық тұрғыдан басқару оңай болғандықтан. Дегенмен, стандартты ауытқу орташадан жоғары ауытқуларды (инвестор үшін қалаулы) және орташадан төмен ауытқуларды (кем дегенде, қалаусыз) бірдей қарастырады. Іс жүзінде, рационалды инвесторлар жақсы табысқа (мысалы, орташадан жоғары ауытқулар) құштар, ал жаман табыстан (мысалы, орташадан төмен ауытқулар) қашады. Sortino сондай-ақ инвесторлардың орташадан төмен ауытқуларға емес, олар үшін маңызды белгілі бір «минималды қанағаттанарлық кіріс» (MAR) төменгі ауытқуларға қарсы екенін (немесе кем дегенде, солай болуы керек) анықтады. Сондықтан, бұл өлшемде MAR-дан жоғары ауытқулар есептеледі, яғни MAR-дан жоғары нәтижелер марапатталады. Бөлімінде MAR-дан төмен ауытқулар бар, демек MAR-дан төмен нәтижелерге санкция қолданылады. Осылайша, есептегіштегі қалаулы нәтижелерді марапаттау және бөліміндегі қалаусыз нәтижелерді жазалау арқылы бұл өлшем инвестициялық портфельдің табыстылығын бағалаудың прагматикалық құралы болып табылуға тырысады. Бұл математикалық жайлылықтан (стандартты ауытқуды тәуекел өлшемі ретінде пайдаланудың басты себебі) гөрі, инвесторлардың психологиясы мен мінез-құлқының нақты жағдайларын ескереді.