Қозғалтқыштың өшуі: себептері мен алдын алу шаралары
Flameout
Қазақстандағы авиациядағы қозғалтқыш өшуі (flameout) себептері: отын жетіспеуі, биіктік, механикалық ақаулар. Жаңа қозғалтқыштар автоматты қайта іске қосу мүмкіндігіне ие.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Авиациядағы қозғалтқыш ақауларының түрі
Type of engine issue in aviation
Авиацияда жалынның сөнуі (немесе жалынның өшуі) – реактивтік немесе басқа турбиналық қозғалтқыштың жану камерасындағы жалынының тоқтауынан қозғалтқыштың істен шығуы. Жалынның жоғалуының себептері сан алуан: отын жетіспеушілігі, тым жоғары биіктік, компрессордың тоқтауы, құстар, ақжайын немесе жанартау күлінен келген сыртқы заттардың зақымдауы, күшті жауын-шашын, механикалық бұзу немесе ауа температурасының тым төмен болуы.
In aviation, a flameout (or flame out) is the run down of a jet engine or other turbine engine due to the extinguishment of the flame in its combustor. The loss of flame can have a variety of causes, such as fuel starvation, excessive altitude, compressor stall, foreign object damage deriving from birds, hail, or volcanic ash, severe precipitation, mechanical failure, or very low ambient temperatures.
Қозғалтқышты басқару
Ертедегі реактивті қозғалтқыштар кіретін ауа ағынының бұзылуынан немесе күтпеген немесе қате басқару тұтқаларының қозғалысынан кейін жалын сөнуге бейім болды, бұл жану камерасындағы отын-ауа арақатынасының бұрыс болуына әкелді. Қазіргі заманғы қозғалтқыштар бұл жағынан әлдеқайда сенімді және көбінесе цифрлық басқарылады, бұл жалын сөнуін болдырмау және тіпті жалын сөнсе автоматты түрде қайта іске қосу үшін қозғалтқыштың барлық параметрлерін тиімдірек басқаруға мүмкіндік береді. Жалын сөнуі көбінесе круиздік және түсу кезеңдері сияқты орташа немесе төмен қуаттылық режимдерінде болады. Жалын сөнуге ықпал ететін атмосфералық немесе жұмыс жағдайлары болғанда, қозғалтқышты басқару жүйелері әдетте үздіксіз тұтандыру функциясын қамтамасыз етеді. Тұтандырғыштар әдетте қозғалтқыш іске қосылғанда ғана қолданылады, жану камерасындағы жалын өзін-өзі сақтап тұрғанға дейін. Бірақ үздіксіз тұтандыру кезінде тұтандырғыштар әр секунд сайын немесе одан да жиі тұтанады, сондықтан жалын сөнсе, жану дереу қалпына келтіріледі.
Early jet engines were prone to flameout following disturbances of inlet airflow, or sudden or inappropriate thrust lever movements, which resulted in incorrect air fuel ratios in the combustion chamber. Modern engines are much more robust in this respect, and are often digitally controlled, which allows for significantly more effective control of all engine parameters to prevent flameouts and even initiate an automatic restart if a flameout occurs. Flameouts occur most frequently at intermediate or low power settings such as in cruise and descent. To prevent a flameout when atmospheric or operational conditions are conducive to it, engine control systems usually provide a continuous ignition function. Ignitors are normally used only at engine start, until the flame in the combustion chamber becomes self sustaining. With continuous ignition, instead, the ignitors are continually sparked every second or less, so that if a flameout occurs, combustion can immediately be restored.
Қозғалтқышты қайта іске қосу
Жанау тоқтағаннан кейін реактивтік қозғалтқыштарды ұшу кезінде қайта іске қосуға болады, егер ұшақ қозғалтқышты қайта жану конверті деп аталатын ұшу конвертінің шегінде ұшып жатса. Қайта іске қосуға тырысылған жағдайға байланысты (яғни ұшақтың жылдамдығы мен биіктігіне байланысты), процедура тек ауа ағынына (жел тегершігімен қайта іске қосу) немесе компрессордың сәтті тұтану үшін жеткілікті айналу жылдамдығына жетуі үшін стартерді пайдалануды (стартермен көмектесіп қайта іске қосу) қажет етуі мүмкін. Мысалы, Airbus A320 жолаушылар ұшағының максималды биіктігі 11887,20 метрден аспайды, бірақ оның сертификатталған қозғалтқышты қайта жану конверті 9144,00 метрге дейін ғана жетеді. Осы биіктікке дейін жел тегершігімен қайта іске қосуды белгілі бір жылдамдықтан жоғары жылдамдықпен жасауға болады; ал осы жылдамдықтан төмен болса, стартермен көмектесіп қайта жану қажет. Қозғалтқыштың тоқтауы қайта іске қосуды мүмкін емес етеді.
Following a flameout, jet engines can normally be restarted in flight, provided the aircraft is flying within the portion of its flight envelope defined as the engine relight envelope. Depending on where in the relight envelope the restart is attempted (that is depending on the aircraft's airspeed and altitude), the procedure may simply rely on the airflow (windmill restart) or require the use of the starter (starter assisted restart) in order for the compressor to achieve sufficient rotational speed for successful ignition. For example, the Airbus A320 passenger jet has a maximum ceiling of over 11887.20 m, but its certified engine relight envelope only extends to 9144.00 m. Up to that altitude, a windmill restart can be attempted at airspeeds greater than ; below that speed, a starter assisted relight is required. Core lock can make restart impossible.