Кіріспе

Citadels карточкалық ойыны – бұл неміс стиліндегі карточкалық ойын, оны Бруно Файдутти жасаған, алғаш рет 2000 жылы MultiSim компаниясы француз тілінде Citadelles деп жариялаған, ал алғашқы басылымның графикалық дизайнын Жульен Дельваль, Флоренс Магнин, Жан Луи Мориер және Сирилль Дожан жасаған. Кейінірек Citadels неміс тілінде «Ohne Furcht und Adel» деген атпен шығарылды, бұл «Қорқынышсыздық және ақсүйектілік» дегенді білдіреді. Citadels 2000 жылғы Spiel des Jahres сыйлығының финалисі болды. Голландиялық нұсқасы Machiavelli 2001 жылы Голландия ойын сыйлығын (Nederlandse spellenprijs) жеңіп алды.

Ойын процесі

Негізгі мақсат – алтын монеталарды жинап, аудан карталарын салуға төлеу. Әр картаның құны ойын аяғында оның ұпайларымен тең. Ойын аяғында ең көп ұпай жинаған ойыншы жеңіске жетеді. Ойын бірнеше раундтан тұрады, әр раунд екі кезеңнен: кейіпкерді таңдау және амалдар.

Іс-қимыл кезеңі

Кейіпкерді таңдау аяқталғаннан кейін, әр картаның жоғарғы сол жақ бұрышындағы нөмірлері тізбегімен кейіпкерлер өз әрекеттерін жасауға шақырылады. Ойыннан шығарылған кейіпкерлер жіберіліп, келесі кейіпкер өз әрекет фазасын бастайды. Әрекеттерге мыналар кіреді: кіріс алу (екі алтын монета немесе екі аудан картасын қарап, біреуін сақтап алу), аудан карталарын салу және кейіпкерге тән қабілеттерін пайдалану. Сары, көк, жасыл немесе қызыл түспен белгіленген арнайы кейіпкерлер өздерінің ойын алаңында (яғни жеке ойын өрісінде) салған тиісті түстегі ғимараттардың санына тең монеталар ала алады. Кейін кейіпкерлер қайтадан араластырылады және ойыншылар сол тәртіппен жаңа кейіпкерлерді таңдап, жаңа кезең басталады.

Ойынның аяқталуы

Ойыншы өзінің таблицасында сегізінші округ картасын "салып бітірген" кезде ойын аяқталады және ұпайлар есептеледі. Бонус ұпайлар ең көп 8 ауданды салған, бірінші болып салған және барлық мүмкін түстерде (күлгін, сары, қызыл, көк, жасыл) аудандары бар ойыншыға беріледі. Ойынның соңына әсер ететін бірнеше карта бар. Ойыншы "Белтауар" округ картасын салып, ойынды 8 емес, 7 округпен аяқтауға мүмкіндік алады. Бұл тиісті бонус ұпайларына және әскери басшы/дипломат қабілеттеріне әсер етеді.

Кейіпкерлер

Әр кейіпкерге тән қабілеттер әртүрлі болады және қорғаныс, шабуыл және бонус табу мүмкіндіктерін қамтиды. Бастапқы жиынтықта сегіз кейіпкерлік карта болды:
Ассасин (No. 1) – Бір кейіпкерді (ойыншы емес) атап көрсетуге болады. Сол кейіпкер осы раундта өз кезегін жасай алмайды. Ұры (No. 2) – Бір кейіпкерді (ойыншы емес) атап көрсетуге болады. Өз кезегінің басында сол кейіпкер Ұрыға барлық алтын монеталарын (ағымдағы раундтың кірісін қоспағанда) беруі керек. Сиқыршы (No. 3) – Бір ойыншымен қолдарын ауыстыра алады. Король (No. 4 және сары) – Өз ойын алаңындағы (яғни жеке ойын өрісіндегі) сары ғимараттардың санына тең алтын монеталарды жинап алады. Тақ белгісін алып, келесі раундта кейіпкерді таңдау кезеңін бастайды. Епископ (No. 5 және көк) – Өз ойын алаңындағы (яғни жеке ойын өрісіндегі) көк ғимараттардың санына тең алтын монеталарды жинап алады. Епископты өлтірген жағдайда басқа, ол Соғыс әміршісінің күшінен қорғалған болады. Саудагер (No. 6 және жасыл) – Өз ойын алаңындағы (яғни жеке ойын өрісіндегі) жасыл ғимараттардың санына тең алтын монеталарды жинап алады. Іс-қимыл кезеңінде әрекет жасағаннан кейін қосымша алтын монета алады (алтын немесе карталарды кіріс ретінде алса да). Сәулетші (No. 7) – Бір әрекет жасағаннан кейін, екі қосымша аудан картасын алып, екеуін де қолына қосады. Өз кезегінде үш ауданға дейін салып қоюға болады. Соғыс әміршісі (No. 8 және қызыл) – Өз ойын алаңындағы (яғни жеке ойын өрісіндегі) қызыл ғимараттардың санына тең алтын монеталарды жинап алады. Өз кезегінің соңында қарсыласының алаңындағы бір аудан картасын жоюға болады. Ол үшін картаны салу құнынан бір монетаға кем алтын төлеуі керек. (Мысалы, салуға бір алтын монета қажет болған картаны тегін жоюға болады. Салуға төрт алтын монета қажет болған картаны жою үшін үш алтын монета төлеу керек.) Алайда, сегіз ауданнан тұратын қаланың ауданын жоюға болмайды.

Кеңейтілген және жаңа басылымдар

Жылдар бойы Citadels-ке қосымша жиынтықтар мен жаңа басылымдары жарық көрді. Екеуінің арасындағы айырмашылық – қосымша жиынтық ойынның бұрынғы нұсқасына қосылады, ал жаңа басылым ойынды толыққанды жаңарту болып табылады. Қазіргі таңда Citadels-тің негізгі ағылшын тіліндегі басылымы "Citadels Deluxe" деп аталады және бұрынғы қосымша жиынтықтарымен бірге сатылады. Оған қосымша кейіпкерлер мен аудандар карталары, сондай-ақ осы жаңа карталарға байланысты жаңа маркерлер кіреді. Ол цирк басылымына тән ойын элементтері мен механикасын қамтымайды.

Қараңғы қала кеңейтуі (2003)

2004 жылы ойынға «Қараңғы қала» кеңейтуі шығарылды. Бұл кеңейту 14 жаңа күлгін округ картасын, кейбір турдың қорытынды карталарын және ағаштан жасалған патша белгісін қосады. «Қараңғы қала» кеңейтуінің неміс, голланд, литва және эстон тілдеріндегі нұсқаларына ағылшын тіліндегі нұсқасынан тоғыз жаңа кейіпкер картасы да кіреді.

Цирк нұсқасы (2012)

Бұл баспа ойыны 2012 жылы Hans im Glück компаниясы Германияда жарияланды және ағылшын тілінде қолжетімді емес. Онда негізгі ойын және "әрекет карталары" деп аталатын жаңа типтегі 15 жаңа карта бар. Бұл карталарды әр кезеңде бір рет алтын жұмсамай-ақ пайдалануға болады және бірегей (көк түсті) аудан карталарымен салыстыратын түрлі тактикалық мүмкіндіктер ұсынады. Citadels-тің Fantasy Flight 3-ші басылымымен бірге келген Dark City кеңейтуі бұл бапта жоқ.

Citadels Revised Edition (2021) -ның қайта қаралған басылымы

Ойынның осы нұсқасы қаптамасын жаңартты және жаңартылған суреттерді қосты. Оның "Scenic Route Mini Expansion" кеңейтімi Asmodee-дiң Hobby Next бағдарламасымен бiрлесе, қатысатын хобби ойын дүкендерiнде ғана қолжетiмдi промо-материал ретiнде шығарылды. Онда 14 жаңа "ерекше аудан карталары" болды.