Кіріспе

Catan: Seafarers немесе Catan-ның теңізшілері (Die Seefahrer von Catan) – Catan үстел ойынына арналған кеңейтім. Бұл кеңейтім үштен төртке дейін ойыншыға (бестен алты ойыншыға ойнау екі кеңейтімнің көмегімен мүмкін) арналған. Кеңейтімнің басты ерекшелігі – ойынға кемелер, алтын кендері және қарақшыны қосу арқылы бірнеше аралдар арасында ойнау мүмкіндігі. Сонымен қатар, кеңейтімде көптеген сценарийлер бар, олардың кейбіреулерінде ерекше ережелер қарастырылған. "Теңізшілер" ережелері мен сценарийлері көбінесе "Catan: Қалалар мен Жоғарғылар" және "Catan: Саудагерлер мен варварлар" кеңейтімдерімен үйлесімді. "Теңізшілерде" ұсынылған идеялар ойын авторы Клаус Тейбердің "Жатақтар" ойынының бастапқы жобасының бір бөлігі болған.

Кемелер

"Теңізшілер" кемелер туралы түсінік енгізеді, олар су үстінде немесе жағалау бойындағы жол ретінде қызмет етеді. Әрбір кеме жасауға бір ағаш және бір жүн қажет (ағаш – корпус үшін, жүн – желкендер үшін). Ойыншы жол салудан кеме салуға немесе керісінше ауысу үшін алдымен елді мекенді салу керек. Сондықтан, кемелер тізбегі әрқашан жағалаудағы елді мекенге тікелей бекітіледі. Екі ұшы да әртүрлі елді мекендерге бекітілмеген кемелер тізбегі ашық ұшындағы соңғы кемені жылжыта алады, бірақ мұны бір кезекте бір рет қана жасауға болады және сол кезекте құрылған кемелерді жылжытуға болмайды. "Ең ұзақ жол" картасы енді "Ең ұзақ сауда жолы" деп аталады, себебі бұл енді ойыншының тікелей жалғасқан кемелері мен жолдарының жалпы санын есептеу арқылы анықталады. Осы карта үшін жол мен кеме арасында елді мекен немесе қала болуы керек, осылай ғана олар тікелей жалғасқан болып есептеледі. Жол салу картасы ойыншыға 2 жол, 2 кеме немесе олардың біреуін салуға мүмкіндік береді. Кемелер тұжырымдамасымен бірге "Теңізшілер" қарақшы ұғымын да енгізеді, ол суда жүретін қарақшы болып табылады және жақын жердегі кемелерден ұрлайды (қарақшының жақын жердегі елді мекендерден ұрлауына ұқсас). Қарақшы сонымен қатар кемелердің жақын жерде салынуына немесе жылжуына кедергі келтіре алады, бірақ порттарға кедергі жасай алмайды. Қарақшы елді мекендердің салынуына кедергі келтірмейді. Егер жетілік немесе Жошы картасы ойналса, ойыншы қарақшыны немесе тонаушыны жылжыта алады.

Алтын өзендер

Теңізшілер "Gold River" немесе "Gold Field" ландшафтын енгізеді, ол жақын жердегі ойыншыларға алтын плиткасына іргелес жатқан әрбір елді мекен үшін өздері таңдаған бір ресурс пен әрбір қала үшін 2 ресурс береді. Кез келген ресурс түрін таңдау мүмкіндігі құрылыс күшін арттырады, сондықтан алтын өзендері көбінесе тек 2 немесе 3 нүктеден тұратын сан белгісімен немесе бастапқы орналасқан жерлерден алыс орналасқан. "Қалалар мен салт аттылар" қосылғанда, егер қала жақын болса, ресурстардың орнына тауар алуға рұқсат етілмейді.

Барлау

Кейбір сценарийлерде барлау тұжырымдамасын қамтитын қосымша ережелер бар, ол гексагон плиткаларын суреттері төмен қаратылып қою арқылы жүзеге асырылады. Егер ойыншы зерттелмеген аумақтың жанына құрылыс салса, аумақ плиткасы суреті жоғары қаратылады, ал ашылған плитка ресурс өндірсе, ойыншы ресурспен сыйақыланады. Басқа сценарийлерде ойын тақтасы аралдарға бөлінеді, егер ойыншы бастаған аралдардан өзге аралға қоныс салса, онда ол қоныс қосымша жеңіс ұпайларын береді. Cities and Knights нұсқаулығында ойыншылар барлау маңызды болатын сценарийлерде Cities & Knights ережелерін пайдаланбауға кеңес береді.

Сценарийлер

The Settlers of Catan және Catan: Cities & Knights сияқты ойындардан айырмашылығы, онда құрылымды құрудың кездейсоқ элементі тек жер плиткаларының, сандық белгілердің және порттардың бірдей пішінді ойын алаңында орналасуымен шектеледі, Catan: Seafarers-те таңдауға арналған бірнеше әртүрлі сценарийлер немесе карталар бар. Әр картада белгілі бір үлгіде орналасқан әртүрлі плиткалар қолданылады, бұл жағдайда барлық плиткалар қолданылмауы мүмкін. Басқа да ерекшеліктер әр картаны ерекшелендіреді, мысалы, бастапқы елді мекендерді орналастыруға қойылған шектеулер, плиткалардың кездейсоқ түрде таратылуы, жеңіске жету үшін қажетті жеңіс ұпайларының саны және әдетте теңіз арқылы орналасқан аралдарда салу үшін берілетін арнайы жеңіс ұпайлары. Seafarers үш немесе төрт ойыншыға арналған сценарийлерді ұсынады (ескі төртінші басылымда үш және төрт ойыншылық нұсқалар үшін бірдей карталар қолданылған), ал кеңейтім алты ойыншыға арналған сценарийлерді ұсынады (ескі үшінші басылымда бес және алты ойыншылық сценарийлер үшін жеке карталар да болған). Seafarers ойынының ескі және жаңа басылымдары арасындағы сценарийлер көбінесе үйлесімсіз, себебі ойынмен бірге келген әртүрлі жиектер (рамкалар) бар. (Атап айтқанда, Settlers ойынының ескі басылымдары өздерінің ойын тақталары үшін жиекпен бірге келмейтін, бірақ ескі басылымдағы Settlers ойыншылары үшін жаңа басылымдағы жиектерді қамтитын қосымша жиектерді сатып алуға болатын, осылайша оларды Seafarers ойынының жаңа басылымымен үйлесімді етуге болар еді; Seafarers ойынының ескі басылымы шаршы жиекті қамтыды, ал жиектердің ескі және жаңа басылымдарының ені бірдей болғанымен, жаңа басылымдар шаршы емес, және тақтаның ортасы жиектердің бүйірлерінен ұзын болады.)

Жаңа жағалауларға бет алу

Жаңа жағалауларға бағдарлау (ескі нұсқаларда Жаңа жағалаулар) – бұл Тейбердің ойынның түпкілікті дизайнына ең жақын сценарий. Ойын тақтасы негізгі Тоқтаушылар аралынан және бірнеше кіші аралдардан тұрады, олар әр ойыншыға сол аралдардағы алғашқы елді мекендері үшін қосымша жеңіс ұпайын сыйлайды. Бұл сценарий «Теңізшілер» ойынына жаңа кіріскен ойыншыларға арналған, «Теңізшілер» элементтері таныс негізгі тақтаға енгізілген.

Төрт арал

"Төрт арал" сценарийі – «Теңізшілер» қосымшасында ұсынылған жаңа механикалардың алғаш рет толыққанды қолданылатын жері. Бұл сценарийде карта шамамен бірдей мөлшердегі және ресурстар тең бөлінген төрт аралға бөлінеді. (Қосымшадағы алты ойыншылық нұсқасында карта алты аралға бөлінген; сценарий «Алты арал» деп аталады, бірақ ойналысы бірдей. Ескі нұсқаларда бес ойыншылық нұсқасы да болған, онда бес арал болған және ол «Бес арал» деп аталған.) Ойыншылар екі аралды өз үй аралдары ретінде иелене алады, ал қалған аралдардың кез келгеніне қоныстану арнайы жеңіс ұпайын береді.

Тұман аралы

Тұман арал (ескі басылымдарда мұхиттар) – барлауды қолданатын алғашқы сценарий. Ойын картаның бір бөлігі бос күйінде басталады: ойыншылар бос аймаққа кеңейгенде, жер белгілерінің алтыбұрыштар кездейсоқ түрде таңдалып, бос орынға қойылады, ал егер жер белгісі "ашылса", оған сан белгісі тағайындалуы мүмкін. Жерді ашқан ойыншыға, ашылған жер түріне сәйкес бонус ресурстық карта сыйлық ретінде беріледі.

Шөл дала арқылы

Шөл арқылы (ескі басылымда Шөлге) «Төрт аралға» ұқсас, бірақ үлкен материк пен кішкентай шеткі аралдардан тұрады. Үлкен аралда аралды үлкен негізгі аймаққа және бөлек кішкентай жер суыптарға бөлетін «шөлдер қабырғасы» бар. Сценарий атауынан көрінетіндей, осы кішкентай жер суыптарға шөл арқылы немесе алыс аралдарға теңіз арқылы кеңейу бонус жеңіс ұпайларын береді.

Ұмытылған тайпа

The Forgotten Tribe, бастапқыда Friendly Neighbors деп аталған, жүктеліп алуға болатын сценарий (бірақ тек неміс тілінде) болды және ол Seafarers жаңа басылымдарына қосылды. Картада негізгі арал және сол аталған ұмытылған тайпаның тұратын кішігірім аралдар бар. Ойыншылар шеткі аралдарға кеңейе алмайды, бірақ шеткі аралдармен шектесетін кемелерді салса, жеңіс ұпайлары, даму карталары немесе кейін негізгі аралдың жағалауына орналастыруға болатын порттар сыйлық ретінде берілуі мүмкін.

Катанға арналған мата

Жаңа басылымдарда ұсынылған "Катанға арналған киім" ұмытылған тайпаның оқиғаларын жалғастырады. Бұл сценарий бұрынғы басылымдарда "Coffee for Catan" деген атаумен неміс тілінде ғана қолжетімді жүктеліп алынатын сценарий ретінде бар болды. Ойыншылар картаның шетіндегі қалалармен бастайды, бірақ орталықтағы ұмытылған тайпаның аралдарына жету үшін кемелер салып білуге мүмкіндік алады. Ұмытылған тайпаның елді мекендеріне (сандық белгілермен көрсетілген) қосылу арқылы, ойыншылар ұмытылған тайпаның ауылдарының сан белгісі түскен кезде мата белгілерін жинауға болады. Әрбір екі мата белгісіне бір жеңіс ұпайы беріледі.

Қарақшылар аралы

Жаңа нұсқаларда енгізілген "Қорқыт аралы" – "Теңізшілер" ойынында енгізілген жаңа ойын элементтерінің механикасын өзгертетін алғашқы сценарий. Бұл "Қорқыт аралы" бұрын ескі басылымдарға сәйкес келетін, жүктеуге болатын сценарий ретінде (бірақ тек неміс тілінде) қолжетімді болған. Осы сценарийде ойыншылар негізгі аралдағы алдын ала орналастырылған елді мекеннен бастайды. Кемелерді тек бір ғана бағытта құрастыруға болады, ол қазба қамалға бара жатқанда (әр ойыншының өз қазба қамалы бар) белгіленген жол нүктесінен (әр ойыншы үшін әртүрлі) өтуі керек. Кемелер пират қамалына қосылғаннан кейін, олар кезек сайын бір рет пират қамалына шабуыл жасауға тырыса алады. Шабуыл сәтсіз болса, кемелер жоғалуы мүмкін, бірақ үш сәтті шабуылдан кейін пират қамалы елді мекенге айналады. Ойыншылар өздерінің пират қамалдарын елді мекенге түрлендіруі және 10 жеңіс ұпайына жеткеннен кейін ғана жеңіске қол жеткізе алады. Сонымен қатар, пираттардың механикасы да өзгерді: пират картаның ортасымен белгіленген бағыт бойынша әр кезекте қозғалып, жақын жердегі елді мекендердің иелеріне шабуыл жасайды. Ойыншылар пират шабуылынан сәтті қорғалса, ресурстар жеңіп алады (бұл тек шығарылған санға ғана емес, сонымен қатар қорғаныстағы ойыншының иелігіндегі соғыс кемелерінің санына да байланысты; соғыс кемелері Knight карталарын пайдаланып жасалады), ал сәтсіз болса, ресурстар жоғалтады. Теңіз кеңістігін кеңейтуге рұқсат тек жол нүктесінде елді мекен салып қана қол жеткізіледі, бірақ бұл пират шабуылына ұшырау ықтималдығын арттырады.

Катанның ғажайыптары

Catan кереметтері – Seafarers-тің неміс және ағылшын тілдеріндегі ескі нұсқаларына жүктеліп алынатын сценарий болған және жаңа нұсқаларда Seafarers-ке енгізілген. Бұл сценарийде әрқайсысының құрылысы үшін жоғары шығын мен алғышарттар бар бірнеше "кереметтер" бар. Егер ойыншы кереметті иелену үшін қажетті алғышарттарға сай келсе, ол кереметті өзіне талап ете алады. Ойыншы тек бір кереметті ғана иелене алады, және әр кереметті тек бір ойыншы ғана иелене алады. Кереметтер төрт бөліктен тұрады, әр кереметтің құрылыс бағасы әртүрлі. Жеңімпаз – кереметін бірінші аяқтаған ойыншы немесе 10 жеңіс ұпайына жеткен және басқа ойыншылардан артық керемет бөліктерін аяқтаған ойыншы болады.

Ұлы жол

Ұлы көпіршік – "Теңізшілер" ойынының ескі нұсқаларында кездесетін, бірақ жаңа нұсқаларында жойылған сценарий. Карта екі аралға – Катан мен Транскатанияға – бөлінген. Ойыншылар бастапқыда екі аралдың біріндегі қоныстарда орналасады және екі аралды байланыстыратын кемелер салуға тиіс. Ойыншылар кемелер арқылы өз қоныстарын қарсы аралдағы қоныстармен (өздерінікі болуы міндетті емес) немесе екі қонысты байланыстыратын басқа ойыншының кеме жолдарымен байланыстырғаны үшін жеңіс ұпайларын жинақтайды.

Үлкен Катан

Үлкен Катан – "Теңізшілер" кітабының ескі басылымдарында болған, бірақ жаңа басылымдарында жоқ сценарий. Осы сценарийді дайындау үшін, керек-жарақтардың көптігіне байланысты, "Көшпенділер мен Теңізшілер" кітабының екі данасы қажет. Картада стандартты Көшпенділер аралы және кішкентай шеткі аралдар тізбегі бар. Бастапқыда нөмірлік белгілер тек негізгі аралда ғана болады: шеткі аралдар кеңейтілгенде оларға нөмірлік белгілер тағайындалады. Дегенмен, сценарийдегі гексагон (алтыбұрыш) санынан нөмірлік белгілердің саны кем: нөмірлік белгілер бітіп, ойыншылар шеткі аралдардың жаңа бөлігіне кеңейгенде, нөмірлік белгілер негізгі аралдан шеткі аралдарға жылжытылады. Негізгі аралда нөмірлік белгісі жоқ гексагон (алтыбұрыш) ресурстар өндірмейді, бірақ нөмірлік белгілер қаланы өнімсіз қалдырмау үшін жылжытылады; сондай-ақ, мүмкіндігі болғанда нөмірлік белгілер ойыншының өзінің елді мекендері мен қалаларына жақын гексагон (алтыбұрыш)дардан қайта тағайындалуы керек, осылайша бір ойыншының экономикасына зиян келтірмей, екінші ойыншының экономикасына да зиян тигізбеуге болады.

Жаңа әлем

Жаңа әлем – «Көшіп келушілер мен теңізшілер» бөліктерінен жасалатын барлық басқа сценарийлерді қамтитын сценарий. Бұл сценарийде толығымен кездейсоқ карта қолданылады, ал ойыншыларға жақсы ойналатын плиткалар орналасуын жасауға ұсынылады. «Теңізшілер» кеңейтімдегі және оның ескі басылымдарындағы жалғыз айырмашылық – кадрлардың мөлшері.

Қабылдау

"Катан теңізшілері" Pyramid журналының онлайн-екінші томында мақалаланды.