Кіріспе
Катан: Қалалар мен рыцарьлар (Städte und Ritter) – «Катанның қоныстанушылары» үстел ойынына арналған кеңейту жиынтығы, үш-төрт ойыншыға арналған (бес-алты ойыншымен ойнау «Қоныстанушылар мен қалалар және рыцарьлар» бес-алты ойыншыға арналған кеңейтулерімен мүмкін; екі ойыншымен ойнау «Саудагерлер мен шабандоздар» кеңейтуімен мүмкін). Онда «Катанның қоныстанушыларынан» алынған ерекшеліктер бар, қала дамуына және басқа ойыншыларға шабуыл жасау әдісі ретінде қолданылатын, қарсыластарға ортақ жаудан Катанды қорғауға көмектесетін рыцарьларды пайдалануға баса назар аударылады. «Қалалар мен рыцарьлар» «Катан: Теңізшілер» кеңейтуімен немесе «Катан: Саудагерлер мен шабандоздар» сценарийлерімен біріктірілуі мүмкін (қайтадан, бес-алты ойыншыны тек қана бес-алты ойыншы кеңейтуімен ғана ойнауға болады).
Catan: Cities & Knights (Städte und Ritter), formerly The Cities and Knights of Catan, is an expansion to the board game The Settlers of Catan for three to four players (five to six player play is also possible with the Settlers and Cities & Knights five to six player extensions; two player play is possible with the Traders & Barbarians expansion). It contains features taken from The Settlers of Catan, with emphasis on city development and the use of knights, which are used as a method of attacking other players as well as helping opponents defend Catan against a common foe. Cities & Knights can also be combined with the Catan: Seafarers expansion or with Catan: Traders & Barbarians scenarios (again, five to six player play only possible with the applicable five to six player extension(s)).
Тауарлар
Ойынға қосылған басты жаңалықтардың бірі – тауарлар, олар қалалар ғана өндіретін екінші деңгейдегі ресурс түрі. Ресурстар сияқты, тауарлар да белгілі бір жер телімімен байланысты, оларды тонаушы (Теңізшілермен бірге қарақшы да) ұрлай алады, ресурс қолының лимитіне есептеледі және тонаушы сол жерде тұрса, жинау мүмкін емес. Ресурстарды тауарға, ал тауарларды ресурстарға айырбастауға болады. Тауарларды қалаларды жақсарту үшін қолдануға болады (егер ойыншыда қала болса), бұл қосымша мүмкіндіктер береді. Тауарлар – қағаз (орманды жерден), монета (таулы жерден) және мата (жайылымдық жерден). Cities & Knights және Barbarian Attack жинақтарын біріктіргенде, Gold River тайлысынан жинақталғанда тауарлар қалыпты ресурстармен бірге жинала ма, жоқ па, сондай-ақ тауарларды тікелей Gold River тайлысынан жинауға бола ма, жоқ па, деген мәселелер бойынша ресми ережелерде нақтылық жоқ. Бірақ онлайн ережелерде «Алтын тек ресурстарды сатып алуға мүмкіндік береді, тауарларды емес» делінген. Астық немесе кірпіштен салынған қала бастапқы Settlers сияқты, әрқайсысынан екі данасын береді. Жүн, кен немесе ағаштан салынған қала бірге тиісті ресурс пен бір тауарды (мата, монета немесе қағаз) өндіреді. Астық пен кірпіш жаңа сатып алу опциялары үшін қолданылады: астық рыцарьларды белсендіреді, ал кірпіш қала қабырғаларын салу үшін пайдаланылуы мүмкін. Барлығы 36 тауар картасы бар: 12 қағаз (орманнан), 12 мата (жайылымнан) және 12 монета (таулардан).
Қаланың жақсаруы
Қалаға ие ойыншы қалалық жақсартулар салу үшін тауарларды пайдалана алады, бұл оларға бірнеше артықшылықтар береді. Қалалық жақсартулар бес деңгейде және үш түрлі санатта болады. Жақсартулардың әр санаты әртүрлі тауарды қажет етеді, ал жоғары деңгейлер сол тауардың көбірек карталарын талап етеді. Үшінші деңгейде ойыншылар жақсарту түріне байланысты арнайы қабілет алады. Төртінші деңгейге жеткен бірінші ойыншы өзінің кез келген қаласын мегаполис деп жариялай алады, бұл қала үшін екі емес, төрт жеңіс ұпайы береді. Әр жақсарту түріне бір ғана мегаполис сәйкес келеді, ал ешбір қала екі түрлі мегаполис бола алмайды (осы себепті, мегаполис емес қаласы жоқ ойыншы үшінші деңгейден асып жақсартулар сала алмайды). Егер ойыншы соңғы деңгейге дейін жақсартуды бірінші болып салса (қазіргі мегаполис иесінен озып), ол мегаполисті оның қазіргі иесінен алып қояды.
Прогресс карталары
Оқиғаның тағы бір маңызды нәтижесі – даму карталарын алмастыратын прогресс карталары. Төменде түсіндірілген прогресс карталарының механизміне байланысты, Settlers ойынында қолданылатын екі ақ текшеден бірі қызыл текшемен ауыстырылады. Прогресс карталары үш категорияға бөлінген, бұл үш түрлі жетістікке сәйкес келеді. Сары прогресс карталары коммерциялық дамуға көмектеседі, жасыл карталар технологиялық жетістіктерге, ал көк карталар саяси әрекеттер жасауға мүмкіндік береді. Оқиға текшесінде қала пайда болғанда, қызыл текшенің көрсеткішіне байланысты тиісті типтегі прогресс карталары тартуға болады. Қаланың жақсару деңгейі жоғарылаған сайын прогресс картасын тарту мүмкіндігі артады, ал қаланың ең жоғары жақсару деңгейінде қызыл текшенің көрсеткішіне қарамастан прогресс картасын тартуға болады. Даму карталарын алмастырған прогресс карталарынан айырмашылығы, оларды тартқан кезде бірден ойнауға болады, сондай-ақ бір кезекте бірнеше прогресс картасын ойнауға да рұқсат етіледі. Дегенмен, оларды көбінесе текшелер лақтырылғаннан кейін ғана ойнауға болады. Жеңіс ұпайларын беретін прогресс карталары ерекше жағдай, оларды дереу ойнауға болады (кезекке қарамастан), ал алхимик прогресс картасы ойыншыға ақ және қызыл текшелердің көрсеткішін таңдауға мүмкіндік береді, сондықтан сандық текшелерді лақтырудың орнына осы картаны ойнау қажет. (Оқиға текшесі әдеттегідей лақтырылады.) Ойыншылар төрт прогресс картасын сақтай алады (бес-алты ойыншылық ойында бес карта), ал қалған қосымша карталарды дереу тастау керек (егер 5-ші карта жеңіс ұпайы болмаса, ол дереу ойнатылады және бастапқы прогресс карталары қолда қалады). Бұл ереженің жалғыз ерекшелігі – ойыншының өзінің кезегінде жеңіс ұпайы емес, бесінші прогресс картасын алған жағдайда, ол қолдағы бес прогресс картасының кез келгенін ойнауды таңдай алады, осылайша прогресс карталарының саны төртке дейін азаяды. Бұл түсіндірме Cities & Knights ереже кітабында нақты айтылмағанмен, ойынның онлайн нұсқасында қолданылады. Барлығы 54 прогресс картасы бар: 18 ғылым, 18 саясат және 18 сауда. Барлық қолжетімді прогресс карталарының ішінде жеңіс ұпайларын қамтитын прогресс карталарын ғылым және саясат категорияларында ғана алуға болады.
Қала қабырғалары
Қала қабырғалары – «Қалалар мен салт аттылар» қосымшасының шағын бөлігі болып табылады, ол ойыншының қолындағы ресурс және тауар карталарының санын 7 құймас бұрын арттырады. Алайда, олар ойыншыны қарақшы немесе варварлардан қорғамайды. Қалалар мен мегаполистерде ғана қабырғалар болуы мүмкін, әр қала немесе мегаполисте тек бір қабырға болуы мүмкін, әр ойыншыға дейін үш қабырғаға дейін. Ойыншы орнатып қойған әрбір қабырға, 7 құймасында карталарды тастау талабы тумай, тағы екі картаны қолында ұстауға мүмкіндік береді. Бұл ең көп дегенде 13 картаға дейін жетеді. Егер варварлар сіздің қалаңызды тонаса, қала қабырғасы да қиратылады және қабырға ойын тақтасынан алынып тасталады. Ойынға 12 қабырға кіреді, әр түстен 3 данадан.
Саудагер
Саудагер – Cities & Knights-тің тағы бір толықтыруы. Тонаушы сияқты, саудагер де бір ғана жерге орналастырылады. Бірақ тонаушыдан өзгеше, саудагердің әсері пайдалы. Саудагерді қаланың немесе поселенің жанындағы жерге саудагерлік прогресс картасының (барлығы алты дана) көмегімен ғана орнатуға болады. Саудагерді бақылайтын ойыншы сол түрдегі ресурсты (тауар емес) 2:1 есебімен сауда жасауға құқылы, бұл оның 2:1 порты бар сияқты. Саудагерді бақылайтын ойыншы сондай-ақ бір жеңіс ұпайына ие болады. Егер басқа ойыншы саудагерді бақылауға алса, жеңіс ұпайы да, сауда жасау мүмкіндігі де жоғалады.
Қаланың жаңарту күнтізбесі
The Settlers of Catan стандартты жақсарту шығындары картасының орнына Cities & Knights әр ойыншыға сол ойыншының түсіне сәйкес келетін күнтізбе тәрізді айналмалы кесте ұсынады. Кестенің жоғарғы бөлігі Settlers ойынының стандартты шығындарын көрсетеді (елді мекендер, қалаға жаңарту және жолдар үшін). Development Card құны онда қамтылмаған, себебі бұл карталар Cities & Knights ойынында қолданылмайды. Оған рыцарь жалдау, рыцарь деңгейін немесе күшін арттыру, сондай-ақ рыцарьты белсендіруге жұмсалатын шығындар кіреді. Бұған қалалар мен рыцарьлардың стандартты ойынында қолданылмайтын кеме құны да кіреді, бірақ бұл қалалар мен рыцарьлар және Теңізшілерді біріктірген ойыншыларға арналған болса керек. Дегенмен, бұл ойынның негізгі шығындары ғана. Күнтізбе әрбір үш санаттағы келесі қала жақсартуының құнын да көрсетеді. Қала бір санатта жақсартылғанда, сол сегменттің картасы күнтізбе стилінде төмен қарай бұрылып, жаңа салынған жақсартуды, жақсартудан алынған артықшылықтарды және сол санаттағы келесі деңгейге жаңартудың жаңартылған құнын көрсетеді. Әрбір сегмент төмен қарай бұрылғанда, сол санаттағы прогресс картасын алу үшін қажетті жаңартылған кім-көйлек үлгісі де көрсетіледі.
Жеңімпаздар туралы Катан аңызы
Catan: Legend of the Conquerors – 2017 жылы Catan: Cities & Knights кеңейтуі үшін шығарылған сценарий. Бұл туралы блогта хабарланды. Ойын тақтаға батпақ алқаптарын қосады. Ойынға сонымен қатар зеңбірек қосылады, оны рыцарьмен біріктіруге болады, бұл рыцарьдің күшін 1-ге арттырады, күшті рыцарьға (күші 3) қолданғанда ең жоғары күш 4-ке жетеді. Зеңбірек жасау үшін құю зауытына 1 ағаш және 1 кен төлейсіз. Зеңбірек пен рыцарьды біріктірсеңіз, зеңбірекші пайда болады. Ойынға сондай-ақ бір ағаш пен бір астыққа тұрғызылатын жылқы фермасы да қосылады. Жылқы фермасы сізге жылқы береді, оны рыцарьды кавалерияға айналдыру үшін пайдалануға болады. Кавалериялық бөлім жол желілері арасында, тіпті олардың арасында байланыс болмаса да, қозғала алады. Зеңбірек пен жылқыны бірге қолдануға болмайды. Блогта былай делінген: "Кейбір стратегияшылар рыцарьды жылқымен және зеңбірекпен жарақтандыру идеясын ұнатады, осылайша оны аса күшті "атты зеңбірекшіге" айналдырады. Дегенмен, екі ойын бөлшегін де рыцарьдың жанына қоюға рұқсат етілмейді. Сондай-ақ, атқа отырған рыцарьдың қолында зеңбірек ұстап, барлық бағытта атып тұрғанын көзге елестету қиын."
Жалпы сілтемелер
Катан әлемінің ресми сайты. (2016 ж.). 2016 жылдың 17 мамырында http://www.catan.com/service/game_rules мекенжайынан алынды.