Көзі нашар көрген британ химигі: Эдвард Дайверс және Жапониядағы ғылыми еңбегі

Кіріспе

Британдық химик Эдвард Диверс FRS (27 қараша 1837 – 8 сәуір 1912) – жас кезінен көру қабілеті нашарлағанына қарамастан, белгілі бір деңгейге жеткен британдық тәжірибелік химик. 1873 жылдан 1899 жылға дейін Диверс Жапонияда тұрып жұмыс істеді және осы елдің ғылымы мен білім беру саласына маңызды үлес қосты.

Өмірбаян

Диверс Лондонда дүниеге келді және Кенттік тегінен шыққан еді. Оның Темза темір зауыты мен кеме жасау компаниясында байланысы бар бір інісі және бір сіңлісі болған. Бала кезінде көзінің қабынуы оның көру қабілетін күрт нашарлатты, көзілдірік көмегімен толыққанды түзету мүмкін болмады. 1884 жылы тәжірибе жасау кезінде болған жарылыс осы кемшілікті одан әрі ушықтырып, оң көзін толық соқыр етті. 1850 жылы Диверс Лондон қалалық мектебіне қабылданды, онда Томас Холлдың химия сабақтары оған үлкен шабыт берді. 1853–1854 жылдары ол Санкт-Бартоломей ауруханасының медициналық мектебінде Джон Стенхаустың зертханасында ассистент болып жұмыс істеді. Стенхаус Диверстің нашар көру қабілетін химия саласында жетістікке жетуге кедергі келтіретін тым ауыр фактор деп есептеді, бірақ кейін бұл пікірін өзгертті. 1854 жылы Эдмунд Рональдспен (1819–1889) ассистенттік лауазым босады, Диверс оны қабылдады, содан кейін Томас Генри Роунимен (1817–1894) бірге сол қызметін жалғастырды. Ол сол кездегі сирек кездесетін ғылыми білімдердің бірі – медицина мамандығы бойынша университет дипломын алу үшін Ирландияның Галвей қаласындағы Королева колледжіне оқуға түсті. Ол он екі жыл Галвейде тұрды, 1860 жылы докторлық диссертациясын қорғады, содан кейін 1866 жылы Ирландиядан Лондонға кетті. 1860 жылдан бастап, 1873 жылы Жапонияға тағайындалғанға дейін, Диверс медицина (Королева колледжі, Бирмингем, кейін Бирмингем университеті), медициналық сот тәжірибесі (Мидлсекс ауруханасының медициналық мектебі, Лондон), физика (Империялық колледж, Лондон) және химия (Альберт ветеринариялық колледжі) салаларында лекция оқып, түрлі оқытушылық қызметтер атқарды. Осы кезеңдегі еңбектері үшін ол Ирландияның Ұлттық университетінен (Галвей) құрметті ғылым докторы (D. Sc.) дәрежесін алды, сонымен қатар Англиядағы түрлі қоғамдар тарапынан марапатталды. Ол Британ қауымдастығының B бөлімінің президенті (1902), Химия қоғамының вице-президенті (1900–1902), Химия институтының вице-президенті (1905) және Химия өнеркәсібі қоғамының президенті (1905) болды. Диверс 1885 жылы, әлі Жапонияда жұмыс істеп жүрген кезінде Корольдік қоғамның мүшесі болып сайланды. 17 қараша күні 1900 жылы университет аумағында Диверстің ескерткіш бюсті орнатылды. Диверстің екі қызы бар еді, екеуі де Жапонияда тұрмысқа шықты. Үлкені Эдит, Токиодағы француз елшілігінің әскери атташесі граф Лабриге, ал кішісі Элла, Кобе қаласының тұрғыны Э. В. Тильденге үйленді.

Divers was born in London and was of Kentish ancestry. He had one brother, who was connected with the Thames Ironworks and Shipbuilding Company, and a sister. Inflammation in the eyes during infancy seriously impaired his vision, which could not be properly corrected by glasses. This deficiency was further aggravated by an explosion during an experiment in 1884 making him blind in the right eye. In 1850, Divers entered the City of London School where he became inspired by chemistry lectures given by Thomas Hall. In 1853–1854 he became an assistant in John Stenhouse's laboratory at the medical school of St Bartholomew's Hospital. Stenhouse regarded defective vision of Divers too serious a hindrance to admit of the attainment of success in a chemistry career, though he changed this opinion later. In 1854 an assistant vacancy opened with Edmund Ronalds (1819–1889) which Divers accepted and then continued in the same capacity under Thomas Henry Rowney (1817–1894). He then went to the Queen's College, Galway, Ireland, to take the university degree in medicine, one of the few scientific degrees then available, and to use the opportunities there afforded for teaching and research in chemistry. He remained in Galway for twelve years, defending his PhD in 1860, until 1866, when he left Ireland for London. After 1860, and until his Japanese appointment in 1873, Divers held various teaching appointments as lecturer in medicine (Queen's College, Birmingham, which later became Birmingham University), medical jurisprudence (Middlesex Hospital Medical School, London), physics (Imperial College London) and chemistry (Albert Veterinary College). His work during that period was acknowledged by D. Sc. honoris causa degree at the National University of Ireland, Galway, and by the various societies in England. He was president of Section B of the British Association (1902); vice president of the Chemical Society (1900–02); vice president of the Institute of Chemistry (1905), and president of the Society of Chemical Industry (1905). Divers was elected a fellow of the Royal Society in 1885, while still working in Japan. A memorial bust of Divers was erected in the university grounds on 17 November 1900. Divers was survived by his two daughters, both of whom were married in Japan. The elder, Edith, being married to Count Labry, a military attache to the French Legation in Tokyo, and the younger, Ella, to E. W. Tilden, a resident of Kobe.