Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Гүлді өсімдік түрі
Species of flowering plant
Вигна аконитифолия – құрғақшылыққа төзімді бұршақ, ол Үндістанның құрғақ және жартылай құрғақ аймақтарында кеңінен өсіріледі. Оны көбінесе матка бұршағы, мота бұршағы, маткі немесе шөл бұршағы деп атайды. Бұл дақылдың қабықтары, өскіндері және ақуызға толы тұқымдары Үндістанда көптеп қолданылады. Мота бұршағын түрлі топырақтарда өсіруге болады, сондай-ақ ол жайылымдық бұршақ ретінде де пайдалы. Мота бұршағы – шамамен 40 см биіктікте өсетін, бір жылдық шөптесін өсімдік. Оның түкті және тығыз бұтақтарындағы сары гүлдері 2-3 дюйм ұзындықтағы сары-қоңыр қабықшаларға айналады. Бұл қабықшалардың тұқымдарында шамамен 22-24% ақуыз болады. Құрғақшылыққа төзімділігі, топырақ эрозиясына қарсы күресу қабілеті және жоғары ақуыз құрамының арқасында мота бұршағы болашақта маңызды азық түрі болуы мүмкін. Оның жартылай құрғақ Африкада дәнді бұршақ ретінде қолдануға жарамдылығын одан әрі зерттеу қажет. Оның сабағы 40 см-ге дейін өседі, ал түкті және тығыз бұтақтары 150 см-ге дейін созылады. Үндістанда 1,5 миллион гектар жер мота бұршағын өндіруге жұмсалады, одан шамамен 0,4 миллион тонна тұқым алынады. Судан, Сомали және Африканың басқа тропикалық елдерінде оның кездесуі байқалып тұрғанымен, бұл аймақ үшін аса маңызды дақыл емес. Алайда, болашақта осы аймақта өндірісті арттыруға мүмкіндік бар. Өндіріс үшін оңтайлы жылдық жауын-шашын мөлшері 500-750 мм құрайды, бірақ ол жылына 200-300 мм жауын-шашынмен де өсе алады, тіпті жылына 50-60 мм жауын-шашын болғанда да өнімді береді. Үндістанның Нью-Дели қаласындағы Өсімдік генетикалық ресурстарының ұлттық бюросында 1000-нан астам түрлері сақталады. Үндістанда 'CZM 2', 'CZM 3', 'RMO 40' және 'RMO 225' сияқты жақсартылған сорттары бар. Матки усал – «мисал пав» деп аталатын үнді көше тағамының негізі. Бұршақтың қуырылған дәні Үндістанда «далмот» деп аталатын дәмді құрғақ тағам дайындау үшін қолданылады.
Vigna aconitifolia is a drought resistant legume, commonly grown in arid and semi arid regions of India. It is commonly called mat bean, moth bean, matki or dew bean. The pods, sprouts and protein rich seeds of this crop are commonly consumed in India. Moth bean can be grown on many soil types, and can also act as a pasture legume. Moth bean is a creeping annual herbaceous plant which grows to approximately 40 cm high. Yellow flowers on its hairy and densely packed branches develop into yellow brown pods, 2 to 3 inches in length The seeds of these pods contain approximately 22–24% protein. Due to its drought resistant qualities, its ability to combat soil erosion and its high protein content, moth bean has been identified as possibly a more significant food source in the future. It has been suggested that its suitability as a grain legume in semi arid Africa should be further investigated. Its stem can grow up to 40 cm in height, with its hairy and dense packed branches reaching a span of up to 150 cm. 1.5 million hectares of land is used in India for moth bean production, producing approximately 0.4 million t/ha of seeds. While its presence in Sudan, Somalia and other tropical countries of Africa has been noted, it has not been a crop of great importance to this region. The potential of increased production in this region in the future has been suggested. While optimal annual rainfall for production is 500–750 mm, it is able to grow with 200–300 mm annually, and some yield has been noted at rainfall levels as low as 50–60 mm per year. The National Bureau of Plant Genetic Resources in New Delhi, India, houses more than 1000 accessions. Some improved cultivars such as ' CZM 2, CZM 3, ‘RMO 40’ and ‘RMO 225’are available in India. Matki usal forms the base of the Indian street food dish called misal pav. "Fried dal of the bean is used for making a savory dry snack, in India called dalmoth.
Тамақ туралы ақпарат
100 г шикі, пісірілмеген көбелек бұршақ тұқымында 343 калория, 23 г ақуыз, 62 г көмірсу және 1,6 г май бар. Басқа бұршақтар сияқты, осы бұршақта да сіңірілуін шектейтін антинутрициялық факторлар бар. Дегенмен, зерттеулер көрсеткендей, көбелек бұршағында басқа бұршақ тұқымдарына қарағанда осы факторлардың мөлшері айтарлықтай аз, сондықтан оны тұтынуға пайдалырақ таңдау. Көбелек бұршағын тұтынар алдында суға жібітіп, пісіру антинутрициялық факторларды ыдыратып, ақуызды қорытуға жеңілдетеді.
100g of raw, uncooked moth bean seeds contain 343 calories, 23 g of protein, 62 g of carbohydrate and 1.6 g of fat. As is the case with other legumes, this pulse does contain antinutritional factors that limit available protein. However, research has shown that the moth bean contains considerably less of these factors compared with other legume grains, making it a more beneficial choice for consumption. Soaking and cooking moth beans before consumption helps to break down antinutritional factors and makes the protein more digestible.
Кеңейтiлген бейiмдеуге шектеулер
Құрғақшылыққа төзімділігі және жоғары протеин мөлшері көбелек бұршағын жартылай шөлейтті Африка үшін перспективті дақылға айналдыра алады. Бірақ, оны өндіру жөніндегі білімнің жетіспеуі, сондай-ақ тығыздығы мен төселіп өсуі салдарынан оны жинаудың қиындығы оның әлемнің басқа аймақтарына таралуына кедерес болуы мүмкін.
While its drought tolerance and high protein content could make the moth bean a potential crop choice for semi arid Africa, a lack of management knowledge and the difficulty of harvest due to its density and creeping nature could make its spread to other parts of the world difficult.