Кіріспе

Атлант мұхитындағы Лабрадор, Ньюфаундленд және Новая Шотландия жағалаулары бойындағы суық ағым.

Лабрадор ағымы – Солтүстік Атлант мұхитындағы суық ағым. Ол Солтүстік Мұзды мұхитынан Лабрадор жағалауымен оңтүстікке қарай ағып, Ньюфаундлендті айналып өтеді және Новая Шотландия жанында Канаданың шығыс жағалауы бойымен оңтүстікке қарай жалғасады. Новая Шотландияға жақын жерде бұл суық ағым солтүстікке қарай жылжымайтын жылы Гольфстриммен кездеседі. Осы екі ағымның қосылуы тығыз тұманға себеп болады және әлемдегі ең өнімді балық аулау аймақтарының бірін құрайды. Көктем мен жаздың басында Лабрадор ағымы Гренландия мұздықтарынан мұз тауларын оңтүстікке қарай Атлант мұхитының кеме жолдарына жеткізеді. Ағымның суы Канаданың Атлантикалық провинцияларының климатына, сондай-ақ АҚШ-тың солтүстік-шығыс жағалауының Мэннен Массачусетс штатына дейінгі бөлігіне салқындататын әсер етеді. Массачусетс штатының Кейп-Код шығанағынан оңтүстікке қарай Гольфстрим басым теңіз ағымына айналады.

Мұздықтар тасымалы

Лабрадор ағымы кейде әдеттегіден оңтүстікке және/немесе шығысқа қарай кеңейіп кетіп, қауіпті кеме жүрісіне себеп болуы мүмкін. Ол мұз тауларын Атлантика мұхитының олардың әдетте кездеспейтін аймақтарына жеткізеді. Ағымның мұз тауларын Бермудаға дейін, ал шығысқа қарай Азор аралдарына дейін тасымалдағаны белгілі. 1912 жылы "Титаник" кемесінің қазасына байланысты, мұз тауларын, соның ішінде мұхиттың сирек кездесетін аймақтарындағыларын да бақылау үшін Халықаралық мұз күзеті құрылды.

Тұщы судан алынған

Лабрадор ағымының орташа жылдық жылдамдығы 20 см/с құрайды және Арктикадан Баффин аралы, Канада және Батыс Гренландия арқылы шамамен 1,5°C температуралы өте суық судан қалыптасады. Бұл сулар Лабрадор теңізінде бірігеді. Лабрадор теңізі маусымдық өзгерістерге ұшырайды және көктемнің соңы мен жаздың басында өзендердің ағып кетуі мен мұздықтардың еруі салдарынан тұщы судың көбеюін бастан кешіреді. Солтүстік Атлантикадағы субполярлық аймақтардағы мұхит айналымы суық, тұщы сулы Лабрадор ағымы мен жылы, тұзды Солтүстік Атлантика ағымының, сондай-ақ беткі желдің өзгеруі, жылу алмасуы, мұздың еруі мен қалыптасуына байланысты маусымдық ауытқуларға ие. Лабрадор ағымы екі бөліктен тұрады. Бірінші бөлігі бароклиникалық, яғни тығыздығы температура мен қысымға тәуелді және солтүстіктен келіп түсетін тұщы су мөлшеріне байланысты жүзу күшімен қозғалады. Лабрадор ағымының екінші бөлігі тереңірек және баротроптық, яғни тығыздығы тек қысымға тәуелді және шамамен 2500 метр тереңдікке жетеді. Баффин шығанағы мен Гудзон бұғазы Лабрадор ағымына ең көп тұщы суды қосады. Гудзон бұғазы – ұзындығы шамамен 400 км болатын тар арна, ол Гудзон шығанағы жүйесіне ашылады, бұл жүйе Лабрадор теңізімен байланысты және Лабрадор ағымының тұщы су тасымалының 50% құрайды. Гудзон шығанағы қыста мұзбен жабылады, ал жазда мұзсыз болады. Гудзон шығанағында 42 өзен бар, олар өзендердің ағып кетуіне үлес қосады. Лабрадор ағымы Гудзон бұғазының шығынынан, яғни оңтүстік-шығысқа қарай бағытталған ағынынан тұрады, ол Дэвис бұғазымен және Батыс Гренландия ағымымен кездеседі. Бұл ағын оңтүстікке қарай Ньюфаундленд және Флеминг кепі арқылы, сондай-ақ континенттік шельфтің шеті бойымен ағып өтеді. Бұл ағынның бір бөлігі Жаңа Шотландияға жақын континенттік беткеймен батысқа қарай жылжып, ақырында Гольфстримнің солтүстігіне жетеді, бұл – Беткейлік су ағыны деп аталады. Оңтүстікке қарай ағып жатқан су субполярлық айналымға қосылып, Солтүстік Атлантикадағы тар, батыс субполярлық айналымды құрайды. Ағын Гольфстриммен және Солтүстік Атлантика ағымымен өзара әрекеттесіп, осы айналымды құрайтын батыс шекаралық ағынды қалыптастырады.