Кіріспе
Зимбабвелік бизнесмен Стрив Масиива (29 қаңтар 1961 жылы туған) – Лондон қаласында тұратын Зимбабвелік миллиардер бизнесмен және қайырымдылық шараларын қолдаушы. Ол халықаралық технологиялық топтар Econet Global және Cassava Technologies-тің негізін қалаушы және атқарушы төрағасы. Масиива отбасылық қоры арқылы соңғы 20 жылда 250 мыңнан астам африкалық жасқа стипендия берді. Ол 40 мыңнан астам жетім балаға білім беру бағдарламалары арқылы көмек көрсетті және Америка, Ұлыбритания және Қытай университеттерінде оқитын студенттерді демеуледі.
Strive Masiyiwa (born 29 January 1961) is a London based Zimbabwean billionaire businessman and philanthropist. He is the founder and executive chairman of international technology groups Econet Global and Cassava Technologies. Masiyiwa has provided scholarships to more than 250,000 young Africans over the past 20 years through his family foundation. He has supported more than 40,000 orphans with educational initiatives and sponsored students at universities in America, the United Kingdom, and China.
Ерте өмір және білім
Стрив Масийива 1961 жылдың 29 қаңтарында Зимбабведе дүниеге келген. Ол жеті жасқа толғанда, премьер-министр Иан Смит үкіметі Ұлыбританиядан бір жақты тәуелсіздік жариялағаннан кейін оның отбасы елден шығып кетті.
Әлемдік ықпал
Масийиваның жылдар бойғы халықаралық тағайындаулары мен кеңес мүшеліктері: Unilever (бұрынғы кеңес мүшесі), Netflix (басқарушы кеңес мүшесі), Билл & Мелинда Гейтс қоры (сенімді), National Geographic Society (сенімді), Bank of America (жаһандық консультативтік кеңес), БҰҰ бейімделу комиссиясы (бұрынғы комиссар), Generation Africa (құрылтайшы), Технология және inclusive даму жөніндегі өркендеу комиссиясы (төрағаның орынбасары), Рокфеллер қоры (бұрынғы кеңес мүшесі), АҚШ Сыртқы қатынастар кеңесі (бұрынғы жаһандық консультативтік кеңес 2012–2023), Азия қоғамы (бұрынғы кеңес мүшесі), Стэнфорд университеті (жаһандық консультативтік кеңес), Африка прогресі панелі, Африкадағы жасыл революция альянсы (төраға, қазір құрметті төраға), Канаданың микроэлементтер бастамасы (бұрынғы кеңес мүшесі), Grow Africa, Африка Одағының Эбола қоры (құрылтайшы), Morehouse колледжі (бұрынғы сенімді), Африка ғылым академиясы (құрметті мүше) және Панафрикалық стратегиялық институт. Ол соңғы кезде 2022 жылы Нью-Йоркте іске қосылған Global Africa Business Initiative ұйымдастыруға көмектесті. Масийива – АҚШ Холокост құрбандарын еске алу мұражайының сана туралы комитетінің жалғыз африкалық мүшесі. Масийива сонымен қатар БҰҰ-ның екі консультативтік тобында қызмет етті.
Басшылық және халықаралық марапаттар
2011 жылы Лондонның "Таймс" газеті оны Африканың қайта жаралуының 25 көшбасшысының бірі деп атады. 2014 жылы Fortune журналы Масииваны әлемдегі ең ықпалды 50 бизнес-лидердің бірі деп таныды, ал New African журналы оны ең ықпалды 100 африкалықтың бірі деп жариялады. 2014 жылдың қыркүйегінде Африка Одағының (АҰ) төрағасы Нкосазана Дламини Зума Масиивадан Эбола індетіне қарсы Африканың ресурстарын жұмылдыруға көмектесуді сұрады. Бұл Африка Одағының бизнес-лидерден мұндай міндетті тапсырған алғашқы жағдайы болды. Масиива, басқа да көшбасшылардың көмегімен, #AfricaAgainstEbola Solidarity Fund деп аталған алғашқы жалпыафрикалық қайырымдылық науқанын ұйымдастырды. Қор SMS-хабарламалар арқылы көптеген африкалық елдерден миллиондаған АҚШ долларын жинады. Жиналған қаражат Африка Одағына қауіпті пандемияның таралуына қарсы күресу үшін рекордтық сандағы африкалық медицина қызметкерлерін жұмылдыруға мүмкіндік берді. 2015 жылы Forbes журналы Масииваны Африкадағы ең қуатты 10 адамның тізіміне енгізді, ал Халықаралық құтқару комитеті (IRC) оған "Азаттық сыйлығын" табыс етті. Бұл сыйлық жыл сайын босқындарды қолдауға, бостандық, жеке тәуелсіздік және қадір-қасиетті қорғауға ерекше үлес қосқан адамға беріледі. 2019 жылы ол Норман Э. Борлаугтың Дүниежүзілік азық-түлік сыйлығының медальонымен марапатталды және New African журналы оны 100 ең ықпалды африкалықтың бірі деп таныды. 2020 жылы ол JA Worldwide Global Business Hall of Fame лауреаты атанды. 2020 жылдың желтоқсанында Bloomberg Масииваны әлемнің ең ықпалды 50 адамының бірі деп жариялады. Ол сондай-ақ New African Magazine журналының 2020 жылғы 100 ең ықпалды африкалықтарының тізіміне және Mail & Guardian журналының 2020 жылғы 100 африкалықтың тізіміне енді. 2017 жылдан бері екінші рет 2021 жылы Fortune журналы Масииваны Африка Одағымен бірлесіп COVID-19 жағдайына жауап беру және Африкада вакцина алуды басқарғаны үшін әлемнің 50 ең ұлы лидерінің тізіміне қосты. 2022 жылы ол UK Spear's Magazine журналының "Жыл кәсіпкері" атағын иеленді. 2023 жылдың сәуірінде Масиива 1780 жылы құрылған Америка өнер және ғылым академиясының халықаралық құрметті мүшесі болып сайланды. Академия "көрегендікке, инновацияға және лидерлікке құрмет көрсетіп, ең жарқын жетістіктерді мойындайды".
Кәсіпкерлік мансап және қызығушылықтар
Масиева 1984 жылы 17 жылдық үзілістен кейін туған жері Зимбабвеге оралды. Мемлекеттік телефон компаниясында телекоммуникация инженері болып қысқа ғана уақыт жұмыс істеген соң, жұмысынан кетіп, айлығынан ай сайын 75 АҚШ долларын жинап, жеке компаниясын құрды. Ол ірі электр инженерлік бизнесін құрды. Ұялы байланыстың дамуы оны телекоммуникация саласына көшуге итермеледі, бірақ Роберт Мугабе басқаратын Зимбабве үкіметі оның «Econet Wireless» деп аталатын бизнесіне лицензия беруден бас тартқанда үлкен қиындықтарға тап болды. Бұл шешім телекоммуникация саласындағы мемлекеттік монополияны жоюға әкеп соқты және Африка телекоммуникация секторын жеке капиталға ашудағы маңызды кезеңдердің бірі болып саналады. Компанияның алғашқы ұялы телефон абоненті 1998 жылы жаңа желіге қосылды. Масиева 1998 жылдың шілдесінде Econet Wireless Zimbabwe акцияларын жергілікті қор биржасында тіркеді, бұл Зимбабве үкіметіне қарсы ұзақ сот процесі кезінде оған қолдау көрсеткен мыңдаған қарапайым адамдарға алғыс айту үшін жасалған әрекет болды. Бүгінде Econet Wireless Zimbabwe Зимбабве экономикасында үстемдік құратын ірі бизнеске айналды. Қазіргі уақытта ол Зимбабведегі нарықтық капитализация бойынша екінші ірі компания. 2000 жылдың наурызында жергілікті биліктің қуғын-сүргінінен қашып, Масиева Зимбабведен кетіп, ешқашан елге қайтып оралмады және алдымен Оңтүстік Африкаға көшіп барды, онда ол The Econet Wireless Group-ты құрды – бұл Зимбабведегі тізімделген компаниядан жаңа және толығымен бөлек ұйым. Ол серіктестермен бірге құрған негізгі бизнеске Econet Wireless International, Econet Global, Mascom Wireless Botswana, Econet Wireless Nigeria (қазіргі Airtel Nigeria), Econet Satellite Services, Lesotho Telecom, Econet Wireless Burundi, Rwanda Telecom, Econet Wireless South Africa, Solarway және Транзакцияларды өңдеу жүйелері (TPS) кіреді. Ол құрған компания Африканың барлық аймақтарында, сондай-ақ Ұлыбританияда, Еуропада, АҚШ-та, Латын Америкасында, Жаңа Зеландияда, Біріккен Араб Әмірліктерінде және Қытайда операциялар мен инвестицияларға ие екені белгілі. Оңтүстік Африкада он жылдан астам уақыт тұрғаннан кейін Масиева Лондонға көшіп келді. Ол Африкадағы маңызды бизнес мүдделерін сақтап отыр. Масиева сонымен қатар Америка Құрама Штаттарында (АҚШ) мүдделері бар. Ол Американың жетекші телекоммуникация кәсіпкерлерінің бірі Джон Стэнтонмен «Trilogy International Partners» деп аталатын серіктестік құрды, ол Жаңа Зеландияның үшінші ұялы байланыс операторын, «2 Degrees» құрды. Масиеваның ең табысты кәсіпорындарының бірі – Лондонға негізделген жеке меншік Liquid Telecom Group (қазіргі Liquid Intelligent Technologies), Африкадағы ең ірі спутниктік және оптикалық талшықты бизнес. Бұл компания құрлықта 100 000 шақырымнан астам кабельді, Кейптауннан Каирге дейін және шығыстан батысқа дейінгі көптеген елдерді байланыстырады. Econet-тің басқа да қызметтеріне цифрлық кәсіпорындар желілері, киберқауіпсіздік және бұлтты қызметтер, деректер орталықтары, финтех, цифрлық платформалар және жаңартылатын энергия кіреді.
He built a large electrical engineering business. The emergence of mobile cellular telephony led him to diversify into telecoms, but he soon ran into major problems when the Zimbabwean government of Robert Mugabe refused to give him a license to operate his business, known as Econet Wireless. The ruling, which led to the removal of the state monopoly in telecommunications, is regarded as one of the key milestones in opening the African telecommunications sector to private capital. The company's first cellphone subscriber was connected to the new network in 1998. Masiyiwa listed Econet Wireless Zimbabwe in July 1998 on the local stock exchange as a gesture of thanks to reward the thousands of ordinary people who supported him during his long legal battles against the Zimbabwean government. Today, Econet Wireless Zimbabwe has gone on to become a major business that dominates the Zimbabwe economy. It is currently the second largest company in Zimbabwe by market capitalisation. In March 2000, fleeing persecution from the local authorities, Masiyiwa left Zimbabwe, never to return to the country, and moved first to South Africa, where he founded The Econet Wireless Group, a new and completely separate organisation to the listed Zimbabwean entity. Some of the key businesses that he established with partners included Econet Wireless International, Econet Global, Mascom Wireless Botswana, Econet Wireless Nigeria (now Airtel Nigeria), Econet Satellite Services, Lesotho Telecom, Econet Wireless Burundi, Rwanda Telecom, Econet Wireless South Africa, Solarway, and Transaction Processing Systems (TPS). The company he created is known to have operations and investments across Africa plus the United Kingdom, Europe, US, Latin America, and New Zealand, United Arab Emirates, and China. After more than ten years in South Africa, Masiyiwa moved to London. He still retains significant business interests in Africa. Masiyiwa also has had interests in the United States of America (USA). He has partnered with one of America's leading telecoms entrepreneurs, John Stanton, in a venture called Trilogy International Partners, which built New Zealand's third mobile network operator known as "2 Degrees". One of Masiyiwa's most successful ventures is the London based privately held Liquid Telecom Group (now Liquid Intelligent Technologies) Africa's largest satellite and fibre optic business spanning the continent with more than 100,000 kilometres of cable from Cape Town to Cairo and also connecting through many countries from east to west Africa. Other activities of Econet include digital enterprise networks, cybersecurity and cloud services, data centers, fintech, digital platforms, and renewable energy.
Қайырымдылық және гуманитарлық бастамалар
Ол өзінің отбасылық байлығын Африкадағы жетім балаларды оқытуға бағытталған ең ірі қолдау бағдарламаларының бірін құруға жұмсады. Кез келген уақытта оның отбасылық қорлары 40 мыңнан астам балаға қолдау көрсетіп, білім берді. Масийива сонымен қатар денсаулық сақтау мәселелерінің кең ауқымына, соның ішінде ВИЧ/ЖҚС, жатыр мойнының қатерлі ісігі, нашар тамақтану, ЭБОЛА және соңғы кезде COVID-19-ға қарсы күреске де қолдау көрсетті. Ол белсенді экологиялық қозғалысшы және сэр Ричард Брэнсон мен басқалармен бірге «Көмiртек соғыс бөлмесі» деген экологиялық ұйымды құрды. БҰҰ-ның бұрынғы Бас хатшысы Кофи Аннаннан кейін ол Африканың шағын фермерлерін қолдайтын AGRA ұйымының төрағасы болды. 2019 жылы Зимбабведе болған холера індеті кезінде Стрив Масийива әйелімен бірге аурумен күресу үшін барлығы 10 миллион АҚШ долларын сыйға тартып берді. Одан әрі, ол осы ауруға қарсы тұру үшін 60 миллион АҚШ долларын жұмсауға уәде берді. 2020 жылдың мамыр айында Оңтүстік Африка Республикасының Президенті және Африка Одағының төрағасы Сирил Рамафоса оны Африка Одағының COVID-19 жағдайына байланысты арнайы елшісі етіп тағайындады, ол 2022 жылдың басына дейін осы қызметте болды. 2022 жылы Масийива мырза Африкадағы азық-түлік қауіпсіздігі мәселесімен айналысатын Африка Одағының (АУ) жұмыс тобын басқарды және 2022 жылдың желтоқсанында Вашингтонда өткен АҚШ-Африка саммитінде осы мәселені көтерді. Әйелімен бірге олар өзінің туған еліндегі ауылдық кәсіпкерлерге инвестиция жасау үшін 100 миллион долларлық қор құруға уәде берді. Екеуі де «Higherlife Foundation» атты коммерциялық емес ұйымды құрды, ол білім беру арқылы мүңкісіз балаларды қолдап, дарынды жастарға мүмкіндіктер ашады. Африкадағы ең ірі стипендиялық бағдарламалардың бірі арқылы Қор Зимбабве, Лесото және Бурундидегі балалардың оқу ақысын төлейді, оларды өздерінің «тарих жасайтындары» деп атайды.
Жеке өмір
Масиева - христиан. Ол Цитсиге үйленген, алты баласы бар және Лондонда тұрады. Масиева Нью-Йорктегі 300 Орталық саябақтағы 29 қабатты Эльдорадо мұнарасының үстіндегі екі жанындағы пәтердің иесі. Ол 2016 жылы оларды 24,5 миллион АҚШ долларына сатып алған. 2022 жылдың 7 шілдесінде Масиева 1,6 миллиард фунт стерлинг таза байлығымен Sunday Times Rich List тізіміне енген алғашқы қара нәсілді миллиардер атанды.