Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Оңтүстік Африка бизнесмені және сотталған алаяқ
South African businessman and convicted fraudster
Шабир Шаик (туған жылы белгісіз) – Оңтүстік Африканың Дурбан қаласының Береа ауданынан шыққан бизнесмен. Ол Оңтүстік Африканың бұрынғы президенті Джейкоб Зуманың вице-президент қызметін атқару кезінде оған жақын болғандықтан танымал болды. 2 маусым 2005 жылы ол сыбайлас жемқорлық және алаяқтық қылмыстары үшін кінәлі деп танылды, бұл оның кездегі президент Табо Мбекинің Зуманы қызметтен босатуына себеп болды.
Schabir Shaik (born ) is a South African businessman from Berea, Durban, who rose to prominence due to his close association with former South African President Jacob Zuma during Zuma's time as Deputy President. On 2 June 2005, he was found guilty of corruption and fraud, which also led to Zuma's dismissal by then President Thabo Mbeki.
Ерте өмір және мансап
Шейк бұрынғы Трансваалдағы Йоханнесбург қаласында дүниеге келді және бұрынғы Натал провинциясының Дурбан қаласындағы Гринвуд Паркте өсті. Оның әкесі Наталдағы Пьетрмарицбургтен шыққан оңтүстік африкалық үнді еді; анасы жартылай еуропалық және ол бала кезінде автокөлік апатында қаза болды. Сонымен қатар, Шейк 1986 жылы мекеме оның Гавайи дипломына ие екенін айтуының рас екендігіне күмән келтіргендіктен, Peninsula Techikon-дағы электр техникасы кафедрасында лекция оқып жұмыс істеді, кейін отставкаға шықты. Ол ML Сұлтан Техникумында инженерлік мамандық бойынша магистрлік дипломға оқуға түсті, бірақ 1990 жылы бір жылға оқудан шеттетілгеннен кейін оқуын тастады, себебі мекеменің мәліметінше, ол емтиханда көшірген. Шейк компаниялары жаңа Квазулу-Натал провинциясында орналасқан және қорғаныс, ақпараттық технологиялар және инфрақұрылым салаларында кең ауқымды қызметтер көрсеткен.
Shaik was born in Johannesburg in the former Transvaal and grew up in Greenwood Park in Durban in the former Natal province. His father was an Indian South African from Pietermaritzburg in Natal; his mother was half white and died in a car accident when he was a child. At the same time, Shaik worked as a lecturer in the electrical engineering department at Peninsula Techikon until he resigned in 1986 because the institution raised questions about the veracity of his claim to hold a Hawaiian degree certificate. He pursued a Master's diploma in engineering at the ML Sultan Technikon but left in 1990 after he was suspended for one year because, according to the institution, he cheated on an exam. Shaik's companies were based in the new province of KwaZulu Natal and ultimately encompassed broad interests in defence, information technology, and infrastructure.
Көлік келісімшарттары
1994-1999 жылдар аралығында көлік министрі болған Мак Махарадж кезінде Көлік департаменті компаниялардың консорциумы Prodiba компаниясына 264 миллион рандтік келісімшарт берді, оның құрамында Thomson CSF (қазіргі Thales) компаниясының үлесі және Nkobi Holdings компаниясының "KobiTech" деп аталатын еншілес компаниясының 33 пайыздық үлесі болды. Келісімшарт Оңтүстік Африка жүргізуші куәліктерін жаңа карта форматында дайындауға қатысты және ол 2013 жылы күшін жойды, алайда KobiTech консорциумнан бұрын, 2007 жылы шығарылған болатын. Махарадждың қызмет еткен кезеңінде тағы бір маңызды келісімшарт – N3 тас жолын жаңартуға байланысты – N3 Toll Road Consortium деген тағы бір консорциумға берілді, оның құрамында Nkobi компаниясы болды. Ол сондай-ақ, 1998 жылдың сәуірі мен 1999 жылдың ақпаны аралығында Thomson CSF сатып алған Altech Defence Systems (ADS, кейін African Defence Systems деп аталды) компаниясының маңызды үлесіне ие болды.
Under Mac Maharaj, who was Minister of Transport from 1994 to 1999, the Department of Transport granted a R264 million contract to Prodiba, a consortium of companies which included a stake for Thomson CSF (now Thales) and a 33 per cent stake for an Nkobi Holdings subsidiary called KobiTech. The contract was to produce South African driving licenses in a new card format and it was cancelled in 2013, although KobiTech was expelled from the consortium before then in 2007. During Maharaj's tenure, another major contract – dealing with upgrades to the N3 highway – was granted to another consortium, the N3 Toll Road Consortium, of which Nkobi was a member. He also had a significant stake in Altech Defence Systems (ADS, later renamed African Defence Systems), which Thomson CSF acquired between April 1998 and February 1999.
Джейкоб Зумамен қарым-қатынасы
Шейк – Джейкоб Зуманың жеке досы болды, Зума ANC-нің белгілі бір адамы болған, ол Шейк пен оның бауырларымен апартеид кезінде таныс болды және 1999 жылы Оңтүстік Африка Республикасының вице-президенті болып тағайындалды. 2002 жылы Зуманың өкілі олардың достығы 1980 жылдардағы ANC-дегі ортақ тәжірибелеріне негізделгенін мәлімдеді. 2002 жылдың мамырында Шейк президент Табо Мбеки кабинетінің құпия хаттамаларын заңсыз иеленгені үшін сотқа тартылды; құжаттар «Скорпион» тобының тінтеуі кезінде тәркіленді. Ол Джейкоб Зумамен ұзақ жылдар бойы достықта болды, ол 1990 жылы Мозамбиктегі саяси эмиграциядан оралғаннан кейін қаржылық көмекке мұқтаж болды. Зума Африка Ұлттық Конгресінің төрағасы болып сайланды, ал Шейк оған көбінесе пайызсыз қарыз түрінде, қайтару мерзімі көрсетілмеген қаржылық көмек көрсетті. Nkobi Holdings бастапқыда толығымен Шейкке тиесілі болды. Кейін акциялардың үлесі әртүрлі өзгерістерге ұшырады, бірақ Шейк барлық уақытта директор болып қызмет етті және Nkobi тобының барлық корпоративтік ұйымдарына тиімді бақылау жүзеге асырды. Оның бауыры Чиппи Шейк Қорғаныс министрлігінде қару-жарақ сатып алуға жауапты болды, бұл Шейкке Оңтүстік Африка теңіз күштеріне Valour класындағы патрульдік корветтерді жеткізу бойынша тиімді келісімшартқа қатысуға мүмкіндік берді.
Shaik was a personal friend of Jacob Zuma, an ANC stalwart who had known Shaik and his brothers during apartheid and who was appointed Deputy President of South Africa in 1999. In 2002, a Zuma spokesman said that their friendship was rooted in their shared experiences in the ANC in the 1980s. In May 2002, Shaik appeared in court on charges that he illegally possessed classified minutes of President Thabo Mbeki's cabinet; the documents were seized in a Scorpions raid. He had a long standing friendship with Jacob Zuma, who needed assistance with his finances after returning from political exile in Mozambique in 1990. Zuma had been elected Chairperson of the African National Congress, and Shaik assisted him financially, mostly in the form of interest free loans with no date of repayment. Nkobi Holdings was initially wholly owned by Shaik. The shareholding went through various permutations subsequently, however Shaik was at all relevant times a director of, and exercised effective control over, all the corporate entities within the Nkobi group. His brother, Chippy Shaik, was in charge of arms acquisition at the Department of Defence, which allowed Shaik to bid on a lucrative contract to supply Valour class patrol corvettes to the South African Navy.
Алдамшылық және сыбайлас жемқорлық
2002 жылға қарай Шейк Зумамен және Талес компаниясымен байланысы бойынша "Скорпиондар" арнайы тобының тергеуіне алынды. Осы шешімнің нәтижесінде президент Табо Мбеки 2005 жылдың 14 маусымында Зуманы вице-президент лауазымынан босатып жіберді. 2007 жылдың 2 қазанында Шейктің сыбайлас жемқорлық және алаяқтық қылмыстары үшін сотталғаны және жазасы туралы Конституциялық сотқа шағымы қабылданбады, сот «Сотталған жазаға шағымданудың табысқа жететін перспективасы жоқ» деген шешім шығарды. Алайда, сот оған және оның компаниясына тиесілі мүліктің тәркіленуіне қатысты конституциялық мәселе туындауы мүмкін деп шешіп, осы мәселе бойынша шағымдануға рұқсат берді. 2008 жылдың сәуір айында сот бұл шағымды қарастырмады.
By 2002, Shaik was under investigation by the Scorpions in connection with his relationship to Zuma and Thales. As a consequence of the ruling, Zuma was dismissed from his post as deputy president by President Thabo Mbeki on 14 June 2005. On 2 October 2007, Shaik's appeal to the Constitutional Court of his conviction and sentence for corruption and fraud was turned down, with the court ruling that "An appeal against conviction and sentence does not bear any reasonable prospect of success". However, the court ruled that there might be a constitutional issue related to the seizure of assets belonging to him and his company, and granted leave to appeal on that point. The court dismissed this appeal in April 2008.
Уақытша босатылу
2009 жылдың 3 наурызында Шейк 15 жылдық түрме жазасының екі жылы мен төрт айын өтегеннен кейін медициналық шартты түрде босатылды. Дурбандағы Инкоси Альберт Лутули ауруханасының кардиология бөлімінің меңгерушісі, профессор Д.П. Найду, оның денсаулығы жеткілікті делінгендіктен, 2008 жылдың желтоқсан айында Шейкті жеке өзі шығарып жіберді. Бірақ Шейк шартты түрде босатылғанға дейін ауруханада қалды. Шейк шартты түрде босату шарттарын бұзды деген бірнеше айыптаулар болды, оның ішінде 2009 жылдың маусымында үш күн Тханда жеке қорығында болғаны да бар. Түзету қызметі департаменті Шейктің шартты түрде босатудан кейін бақылайтын инспекторы оған сәнді демалыс орнында қалпына келтіруге рұқсат бергенін мәлімдеді.
On 3 March 2009 Shaik was released on medical parole, after serving two years and four months of his 15 year prison term. The head of cardiology at Inkosi Albert Lutuli hospital in Durban, Professor DP Naidoo, personally discharged Shaik in December 2008 because he was considered well enough to leave. However, Shaik remained in the ward until his parole. There have been several accusations of Shaik violating the terms of his parole – including staying at Thanda Private Game Reserve for three nights in June 2009. The Department of Correctional Services said Shaik's parole officer had given him permission to recuperate in a luxury lodge.
Халықтық мәдениеттегі сілтемелер
2006 жылдың қараша айында Оңтүстік Африканың «Madam & Eve» комиксі Шейктің түрмеге келуін пародиялаған бірнеше серия шығарды, ал 2009 жылдың наурызында Шейктің жұмыстан босатылуын пародиялаған серия жарық көрді.
In November 2006 the South African comic strip Madam & Eve ran a series of strips lampooning Shaik's arrival in prison, followed in March 2009 by a series lampooning Shaik's dismissal.