Кіріспе

Француз органисті, композитор және теоретик Гийом Габриэль Ниверс (шамамен 1632, Париж – 13 қараша 1714) – француз органисті, композитор және теоретик болған. Оның алғашқы орган кітабы – дәстүрлі француз орган мектебінің формаларын қамтитын, сақталған ең ерте басылған жинақ (Луи Купериннің қолжазба жинағы жарияланбаған болып көрінеді. Гай Олдхэмнің "Луи Куперин: 17-ғасырдың ортасындағы француз клавишті музыкасының жаңа көзі", Recherches sur la musique française classique, I том (1960), 51–59 беттерді қараңыз). Ниверстің басқа музыкасы көп белгілі емес, бірақ оның грегориан әндері және бассо континуо туралы трактаттары 17 ғасырдың литургиялық музыкасы мен орындаушылық тәжірибесінің маңызды көздері болып саналады.

Өмір

Ниверс Париждің бай отбасында дүниеге келді: оның әкесі епископтың фермер генералі (салық жинаушы) болды. Оның ерте жылдары мен музыкалық білімі туралы ештеңе белгісіз, тек ол Париж университетінен диплом алған болуы мүмкін. 1650-ші жылдардың басында Ниверс Сент-Сулпице шіркеуінің органшысы болды, ол 1702 жылға дейін осы қызметте болды. 1668 жылы композитор үйленді; оның бір ұлы болды. Ниверстің кейінгі мансабы өте жарқын болды. 1678 жылдың 19 маусымында ол патшаға қасиетті музыка орындаған музыканттар тобы – «Chapelle Royale» ансамблінің төрт органшысының бірі болып таңдалды. Қалған үш органшы – Николя Лебег, Жак Томелин және Жан Батист Бутерн. Ниверс өмірінің соңында, 1708 жылы отставкаға шықты, ал оның орнын Луи Маршан иеленді. Бұл беделді қызметтен кейін 1681 жылы композитор Анри Дюмонның орнын басып, патшайымның музыка шебері болды. Соңында, 1686 жылы Ниверс Сент-Кир-Л’Экольдегі Сент-Луи корольдік үйінің музыкалық жетекшісі болды – кедей, бірақ ақсүйек отбасынан шыққан жас қыздарға арналған пансион. Ниверс мектептің негізін қалаушы мадам де Ментенонмен қиындықтарға тап болды, бірақ өліміне дейін осы қызметте қалды. Сент-Сирдегі оның әріптестері – мектеп ашылғаннан бері жұмыс істеген Жан Батист Моро және, мүмкін, Луи Николас Клерамбо, ол шамамен 1710 жылдан Ниверс қайтыс болған 1714 жылға дейін оған көмектескен. Клерамбо Ниверстің орнын Сент-Сулпице және Сент-Сирде басқарды. Өмірі бойы Ниверс тек органшы және композитор ғана емес, сонымен қатар музыка теориясының шебері ретінде де жоғары бағаланды. Оның композиция туралы еңбегі (Traité de la composition de musique, 1667) Франциядан тыс жерлерде де танымал болды және 18 ғасырға дейін сақталды. Григориандық ән саласындағы жұмысы литургиялық музыканың ықпалды басылымдарын тудырды (соның ішінде Missa cunctipotens genitor Deus басылымы, француз орган композиторларының көпшілігі оны өздерінің месселері үшін үлгі ретінде пайдаланды) және католик контрреформациясына көмектесті.

Жұмыс

Ниверс бірнеше діни вокалдық шығармалар жазды және 200-ден астам шығарманы қамтитын үш орган кітабын (1665, 1667, 1675) жариялады. Оларға барлық ежелгі (ғибадатханалық) ладтардағы сюиталар, месса, ән-ғимараттар, сондай-ақ Deo Gratias және Te Deum шығармалары кіреді. Бұл кітаптар Жан Тителузден бері Францияда басылған орган музыкасының алғашқы жинақтары болып табылады. Ниверс әріптесі және досы Лебегпен бірге соло орган стилін бейнелейді, осы стиль кейіннен Франсуа Куперин және аз ғана өмір сүрген Николя де Гриньи арқылы дамытылды және көркейтілді. Ниверстің бірнеше теориялық трактаттары сақталған. Олар оның заманындағы музыкалық теория мен практика туралы білім алу үшін пайдалы дереккөздер болып табылады.

Жұмыстардың тізімі

Бұл Ниверстің қазірге дейін сақталған туындыларының толық емес тізімі. Уильям Пруиттың "Гийом Габриэль Ниверстің шығармаларының библиографиясы", Recherches sur la musique française classique, XIII том (1973), 133–156 беттерде жарияланған. Осы мақаладан кейін табылған басқа жарияланымдар туралы мәліметтер Кембридж университеті кітапханасында (Ұлыбритания) сақталған құжаттарда бар. Барлық жарияланған еңбектер Париж қаласында басылған; олардың көптегені 17 және 18 ғасырларда бірнеше рет қайта басылды, алайда мұнда тек алғашқы басылымдарының жылдары көрсетілген.

Тегін ұпайлар

Көптеген жаңадан өңделген және баспаға дайындалған орган ноталары. 3e Livre d'orgue-ден №2 сюита: ноталар. Сент-Сирдегі Корольдік монастырлық мектептен алынған Petits motets, A R Editions баспасында, Ниверстің вокалдық шығармаларының үлгісі қоса берілген.