Кіріспе

Филиппиннің Негрос Ориентал провинциясындағы Таңжай қаласы, ресми түрде Таңжай қаласы – 4-ші сыныпты құрамдас қала. 2020 жылғы халық санауы бойынша халқы 82 642 адамды құрайды. Қала Республикалық заң № 9026 күшімен құрылды, ол «Негрос Ориентал провинциясының Таңжай муниципалитетін Таңжай қаласы деп аталатын құрамдас қалаға айналдыру туралы заң» деп белгіленген. Аталған заң 2001 жылдың 5 наурызында президент Глория Макапагал Арройо қол қойған. № 8880 Өкілдер палатасының және № 2256 Сенаттың заң жобаларын біріктірген бұл заң 2001 жылдың 8 ақпанында Өкілдер палатасы мен Сенатта мақұлданды. Халықтың қатысуымен өткен референдум нәтижесінде 2001 жылдың 1 сәуірінде Таңжай қаласы ресми түрде құрамдас қала болып жарияланды. Қала Негрос Ориенталдың 2-ші сайлау округінің құрамына кіреді және Думагеттен солтүстікке қарай орналасқан. Солтүстік шекарасы Байс қаласымен, оңтүстік шекарасы Амлан муниципалитетімен, шығыс шекарасы Танон бұғазымен, ал батыс шекарасы Памплона муниципалитетімен шектеседі. Қала аумағында Минагахат және Себуано тілдері сияқты екі абориген тілі қолданылады, бұл тілдер Комиссия нг Виканг Филипино тізіміне енгізілген. Таңжай қаласы «Кәсіби мамандар қаласы» деп танымал.

Тарих

Бұл жерде, тым ерте заманда, қалдықтары мен заттары 200–500 жылдарға дейін, сондай-ақ 12 ғасырдың Сун әулетіне жататын адамдар өмір сүрген. Жақындағы қазба жұмыстары көрсеткендей, олар қазір Амланның Тампи деп белгілі аймағында саяхаттаған болуы мүмкін.

Бол-анонның көшіп кетуі

1563 жылы португалдықтардың көмегімен Тернатеанның жасырын күштері Бохольдың оңтүстік-батысындағы Дауис Мансаса қаласына күтпеген шабуыл жасады, нәтижесінде елді мекеннің көп бөлігі қирады, жаппай тонаулар мен адамдардың құлдыққа сатылуына әкелді. Осының салдарынан, жергілікті Бол анон халқының көп бөлігі жақын аралдарға, әсіресе шығыс Негросқа, Сикихорга және Замбоанга түбегінің солтүстік жағалауына қашты, онда олар Дапитанды құрды. Дегенмен, көпшілігі оңтүстік-шығыс Негрос жазығына қоныстанды және қазіргі Танжайдың бұрынғы атауы болған Танай қаласын негіздеді.

Барлау жұмыстары

Екі жыл өткен соң, 1565 жылы, Легаспи экспедициясының мүшесі Эстебан Родригес, Бохольдан Себуға қайтып келе жатқанда дауылға тап болып, аралдың шығыс жағалауында пана тапты және ата, агта немесе ати деп аталатын жергілікті негритолармен кездесті. 1572 жылы Диего Лопес де Поведано салған Негрос аралының алғашқы картасында ол Буглас деп аталған, бұл аралды жабатын биік, қамыш тәрізді шөптен (қазіргі когон) алынған жергілікті атау еді. Себуға оралғаннан кейін ол жазған есеп Фрай Андрес де Урданетаны аралға баруға итермеледі, ол қазіргі Негрос Оксиденталдағы Эскалантеде қонды. Сол жылы капитан Матео де Кадис қазіргі Танжайға жақын аймаққа жеткен шағын экспедицияға жетекшілік етті. Капитан Мигель де Лоарка ірі экспедициямен және әскермен келді де, испандықтар Негрос аралы деп атаған жерді өзіне қаратуға кірісті. Поведано мен Лоарка екеуі де Танай-Думагете аймағын аралдың шығыс жартысындағы ең тығыз қоныстанған аймақ деп көрсетті. Танай, маңызды елді мекен саналғандықтан, Негрос аралының әкімшілік орталығы болды. Бірақ ол Себу провинциясының билігінде қалды. Себудің алғашқы архидиаконы Фрай Диего Феррейра Фрай Габриэль Санчесті және басқа августин дін қызметкерлерін жаңа аумаққа жіберді. Осылайша, 1580 жылдың 11 маусымында Танжай Миссион де Сантьяго де лос Риос де Танай ретінде құрылды, ол Думагете, Марабаго, Сиатон және Маналонгон қалаларының діни басқару орталығы болды. Танайдан Танжайға ресми түрде қашан ауысқандығы нақты белгісіз, бірақ бұл 18 ғасырдағы ресми құжаттағы қате жазудан бастау алған болуы мүмкін. Осы жағалаудағы бірнеше приходтардан дін қызметкерлері ішкі аймақтардағы адамдарға қасиетті дұғаларды оқып, көшпелі жергілікті тұрғындарға миссионерлік қызмет көрсетіп, оларды христиан дініне өткізді. Уағыздау ісі бір үйден екіншісіне дейінгі қашықтық таулы болғандықтан өте баяу болды. 1587 жылы августиндер жеткіліксіз кадрларға байланысты Негростағы миссионерлік жұмыстарды толығымен тоқтатты. Алайда, 1602 жылға дейін Танжай приходын басқарған дін қызметкері болғандығы туралы мәліметтер бар. 1600 жылы иезуиттер Негросқа жіберілген кезде осы миссионерлік жұмыстар қайта жанданды. Танжайдың алғашқы дін қызметкері Фрай Диего Феррейра 1589 жылы тағайындалды. Әулие Яковтың қамқорлығындағы Танжай приходы Шығыстағы ең көне приходтардың бірі болып саналады.

Танжай епархиясы

Ориентал Негростың осы бөлігіне католицизмді августиндік миссионерлер әкелді. 1580 жылғы 11 маусымдағы Дефиниториумда Думагете, Сиатон, Марабаго және Маналонгон қауымдарын қамтитын Танжай приходының құрылуы туралы жазылған. Августиндік әулеттердің жеткіліксіз қызметкерлері болғандықтан, осы жаңа приходтың рухани қамқорлығы Себу епархиялық дін қызметкерлеріне сеніп тапсырылды. Осы себепті Танжай приходы Себу епархиясының құрамына кірді. Кейін, 1851 жылы Себу епископының өтінішімен августиндік реколекттер приходтың рухани қамқорлығын өз мойнына алды, және епархиялық дін қызметкерлері қайтадан міндеттерін атқарғанға дейін осы қызметті атқарып келді. Содан кейін, 1865 жылы Жаро епархиясы құрылғанда, Танжай Негростың бір бөлігі ретінде осы епархияның құрамына енді (өйткені бүкіл арал жаңа епархияның бір бөлігі болды). Ал 1933 жылы Баколод епархиясы құрылғанда, Танжай тағы да осы жаңа епархияның бір бөлігіне айналды (Ориентал Негрос және Сикихор жаңа епархияның құрамына енді). 1955 жылы Танжай Думагете епархиясының құрамына кірді. Қазіргі күнге дейін ол Думагете епархиясының құрамында. Танжай приходынан кейін келесі приходтар бөлініп шықты: 1620 жылы Думагете; 1848 жылы Амлан; 1848 жылы Сиатон; 1849 жылы Баконг (Марабаго); 1895 жылы Сан-Хосе (Аюкитан). Ал Думагете епархия болғанда, Танжайдан тағы екі приход алынды: 1960 жылы Памплона және 1969 жылы Санта-Крус.

Синолог де Танжай

Синолог – Танжай дәстүрінің ерекше бір түрі. Бұл – Испанияның Гранада қаласында ғасырлар бойы болған мористер мен христиандар арасындағы соғысты бейнелейтін, әжуалық шайқаспен бірге орындалатын діни құлшыныс биі. Бұл, қасиетті Яковтың ақ атқа мініп, аспаннан түсіп, жүздеген мористерді өлтіріп, христиандарға керемет көмек көрсеткені туралы аңызға негізделген. Осылайша, Синолог – христиандарды дәріптейтін және Танжайдың, сондай-ақ Испанияның қасиетті қамқоршысы Сеньор Сантьяго мерекесін құрметтейтін діни рәсім. Синолог алғаш рет осы қалада 1814 жылы, католик шіркеуінің қолдауымен, Фернандо Феликс де Суньига (1814–1816) епархиялық діни қызметкер ретінде орындалды. Содан бері ол әр фиестаның басты оқиғасына айналды. Бұл мерекеге Педро Бракамонте (1816–1839), Лучано Бракамонте (1839–1842) ағайындылары және Фр. Хорхе Гаргилья (1885–1889) басшылық етті. Фрай Хорхе Адан (1889–1898) 1897 жылы белгілі бір себептермен Синологтан бас тартты, бірақ оның ізбасары Фрай Балдомеро Вильярреал (1898–1929) 1904 жылы оны қайта жаңғыртты. 1930–1931 жылдары Грегорио Сантьягудо шіркеудің діни қызметкері болған кезеңде екі фиестада Синолог қойылымы өтті. 1932 жылы Табук (қазіргі Баррио де Сан Исидро) және Илаудтан келген қарапайым адамдар тобының бастамасымен Синолог 1941 жылы Тынық мұхитында Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанға дейін Танжай фиестасының бір бөлігі болып қала берді. Соғыс 1945 жылы аяқталды, бірақ Синолог 1947 жылы ғана қайта жаңғырды және 1970 жылға дейін жыл сайынғы фиестаның тамашасына айналды, онда қатысушылардың көпшілігі тым қарт болғандықтан немесе қайтыс болғандықтан билеуге шамалары келмеді. 1970 жылдардың басында Синологты Илаудтың бастауыш сынып оқушылары тобы, мектеп мұғалімі және ескі Синолог командасының жалғыз аман қалған мүшесі Альфред Гарсия өздеріне алды. 1987 жылға дейін Синолог балалардың биі болып саналды. Балалардың Синологы Танжай фиестасының рухын сақтағанмен, бұрынғы топтардың көркемдік деңгейі мен шынайылығына жете алмады. Тарихи және мәдени құндылығы жоғары болғандықтан, 1981 жылы Синолог де Танжай халықтық өнер театрында көрсетілді. Кейін, 1988 жылы Танжайдың Синолог тарихында маңызды оқиға болды. Сүйіспеншілік пен қамқорлық рухында, өзімізге тиесілі нәрсені бағалап, Танжайдың әдемі дәстүрін сақтап қалу үшін, сол кездегі Танжай қаласының мэрі Артуро С. Регаладо сол жылғы фиестаның басты оқиғасы ретінде Синолог байқауын енгізді. Оның мақсаты – шын Синолог де Танжайды қайта жаңғырту және қатысушы топтарға бұрынғы Синологтың өнерін, шеберлігін, қимылдарының логикалық тізбегін қайтадан меңгеруге мүмкіндік беру болды. Ол кездегі қала әкімінің ниеті – қарсылас топтарға Синолог биін және әжуалық шайқасты дұрыс грациямен, шеберлікпен, қимылдардың дұрыс логикалық ретімен және мерекелік көңіл-күйді оята алу мүмкіндігімен көрсетуге мүмкіндік беру еді. Ең бастысы, ол қатысушылардың ата-бабаларымыз "Синолог де Танжай" деп атаған, түпнұсқа Синологтың шынайылығын қайтадан сезінуін қалады. Қала әкімі Балтазар Т. Салманың қызмет ету кезеңінде Синолог де Танжай атауы қысқа мерзімге Саулог де Танжай деп өзгертілді, себебі олар бұл атау Синолог де Себуға ұқсас деп санайды. Кейін бастапқы атау сақталды және түпнұсқа Синолог де Танжай қайта орнатылды. Көркемдік және әдемілік үшін хореографиялық көше биі және әжуалық шайқас біріктірілді. Сондай-ақ, 23 шілде күні кешке Синолог шаңырағын шашу байқауы өтеді. 24 шілдедегі Синолог де Танжай финалдық көрсетілімінен кейін бірден төзімділік сынағы өтеді.

Екінші дүниежүзілік соғыс

1942 жылы Жапон императорлық әскері Танжайға келді. Жапондықтар Танжайды басып алған кезде, жапон императорлық күштерінің дереу ату жазасымен қорқытып, қауымдастыққа күштеп мәжбүрлеуінің ең жоғары нүктесінде, Консехо Кальмунга де Мартинес, Перфекто Кальмунга және Хосе Э. Ромеро қысқа мерзімге әкімдер болып тағайындалды. Хосе Э. Ромеро сол кезде Маниладан оралған, ал Филиппин Ұлттық үкіметі жер аударылғанда және SS Corregidor кемесі батып, бұрынғы сенатор Эрменегильдо Вильянуэва, оның ұлы Хесус Пабло Вильянуэва, Негрос Орьентал аймағының академиялық бақылаушысы Хуанито Кальмунга және оның қызы Каролина Кальмунга сияқты көптеген висайялықтар қаза тапқаннан кейін аман қалған болатын. 1945 жылы Филиппин Ұлттық армиясының 6, 7, 73 және 75-ші жаяу әскер дивизиясы мен Филиппин полициясының 6-шы және 7-ші полкі танылған партизандардың көмегімен Танжайды жапондықтардан азат ету үшін күресті.

Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі кезең

1950 жылы Памплона ауданы жеке муниципалитет болып құрылды.

География

Танжайдың жер аумағы – және ауыл шаруашылығы, тұрғын үй, коммерциялық, өнеркәсіптік, білім беру, орман шаруашылығы және басқа да мақсаттар үшін пайдаланылады. Бұл Негрос Ориенталдағы өте кең, жазық жазықтығы бар жалғыз қала, бірақ Санто-Ниньо және Палеудің ішкі аудандарында таулы және төбелі жерлер кездеседі. Бахиан және Санта-Крус-Нуэво барангайларында да қиын өңделетін аймақтар бар.

Барангай

Танжай саяси тұрғыдан 24 барангайға бөлінген. Әр барангай пуроктардан құралады, ал кейбіреулерінде сайтолар да бар.

Климат

Танжайдың климаты орташа және жағымды. Мамырдан ақпанға дейін салыстырмалы түрде ылғалды маусым, ал наурыздан сәуірге дейін құрғақ маусым байқалады. Жауын-шашын жыл бойы жауады, ең көп мөлшері шілде және тамыз айларында болады. Наурыз және сәуір айлары ең ыстық, ал желтоқсан айы ең суық ай. Қаңтар айы ылғалды, ал сәуір айы ең құрғақ кезең. Қараша және желтоқсан айларында жыл бойы желдің жылдамдығы ең күшті болады.

Үкімет

Испан үкіметінің соңында Танжайдың соңғы капитан-муниципалитеті Дон Хосе Муньос болды. Оған дейін ол губернадорсильо болған. Дон Агапито Калуманг, ол барангай басшысы болды, сондай-ақ Танжайдың бұрынғы губернадорсильосы болды. Американдықтардың келуімен және жергілікті саяси құрылымдарды қайта ұйымдастыру кезінде Дон Хосе Муньос муниципалды президент болып тағайындалды, ал Дон Агапито Калуманг муниципалды вице-президент болып тағайындалды. Андрес Молас қалалық хатшы, Дон Лукас Родригес қалалық қазынашы, Дон Пелажио Лопес муниципалды бас полиция инспекторы, Феликс Калуманг Барот бейбіт судья болып тағайындалды. Төменде 1901 жылдан қазіргі уақытқа дейін Танжай қаласының мэрлері мен вице-мэрлерінің тізімі келтірілген. № Аты-жөніМерзіміЛәуазымыАты-жөніМерзіміЛәуазымыӘкімшілікКезең1Хосе Муньос-и-Тевес1901–1905Муниципалды президентАгапито Калуманг-и-Силва1901–1903Муниципалды вице-президентУильям Говард ТафтИнсулярлық үкіметЛуис Муньос-и-Калумпанг1904–1909Муниципалды вице-президентЛук Эдвард Райт2Пелажио Лопес1906–1909Муниципалды президентГенри Клей АйдиДжеймс Фрэнсис Смит3Франсиско Доминго Ромеро (үлкен)1909–1916Муниципалды президентМатео Даэль-и-Веа1909–1912Муниципалды вице-президентУильям Кэмерон ФорбсГонсало Калуманг-и-Силва1912–1916Муниципалды вице-президентНьютон В. ГилбертФрэнсис Бертон Харрисон4Хосе Бенито Атилано Хоакин Виллегас-и-Тевес1916–1922Муниципалды президентФелипе Калуманг-и-Мананквил1916–1922Муниципалды вице-президентЧарльз ЙетерЛеонард Вуд5Хоакин Виллегас-и-Тевес1922–1931Муниципалды президентМаркос Регаладо-и-Лопес1922–1928Муниципалды вице-президентЭжен Аллен ГилморГенри Л. СтиmsonСимон Реес-и-Флорделис1928–1934Муниципалды вице-президент6Криспиниано Лимбага-и-Вильярреаль (үлкен)1931–1942Муниципалды президент / Муниципалды мэрЭжен Аллен ГилморДуайт Ф. ДэвисДжордж К. БаттТеодор Рузвельт кіші. Фрэнк МерфиРикардо Тевес-и-Регис (үлкен)1935–1937Муниципалды вице-мэрФилиппин РеспубликасыМигель Диас (де Прендес) и Публико1937–1940Муниципалды вице-мэрПол В. МакНаттФрэнсис Боуз Сэйр аға. Грасиано Баногон-и-Балаон (үлкен)1940–1951Муниципалды вице-мэрКонсейхо Валенсия Калуманг де Мартинес1942Муниципалды мэр (атқарушы)Масахару ХоммаЖапондық оккупацияКонсейхо Валенсия Калуманг де Мартинес1942Муниципалды мэр (атқарушы)Хосе Ромеро-и-Муньос1943Муниципалды мэр (атқарушы)Сигенори Курода7Рикардо Тевес-и-Регис (үлкен)1942–1946Муниципалды мэр (эмиграцияда)Томоюки ЯмаситаПол В. МакНаттФилиппин Республикасы8Бальдомеро Лимбага-и-Вильярреаль (үлкен)1946–1951Муниципалды мэрМануэль РохасҮшінші Филиппин РеспубликасыЭлпидио Куирино9Рикардо Тевес-и-Регис (үлкен)1952–1961Муниципалды мэрХулио Гарсиа (де Мелгар) и Арнайс (үлкен)1952–1955Муниципалды вице-мэрРамон МагсайсайФернандо Рамон Кануто Калуманг-и-Флорес1956–1959Муниципалды вице-мэрКарлос П. ГарсиаГаспар Виллегас-и-Реес1960–1962Муниципалды вице-мэрХулио Гарсиа (де Мелгар) и Арнайс (үлкен)1959Муниципалды мэр (атқарушы)Диоздадо МакапагалГаспар Виллегас-и-Реес1962–1963Муниципалды мэр (атқарушы)(бос)1962–1963Муниципалды вице-мэр10Ибарра Тевес-и-Регис1964–1980Муниципалды мэрАнхель Мира-и-Агилар1964–1967Муниципалды вице-мэрФердинанд МаркосКристомо Виллегас-и-Колина1967–1980Муниципалды вице-мэрТөртінші Филиппин Республикасы11Ульдарико Рамирес-и-Куэвас (үлкен)1980–1986Муниципалды мэрАнхель Мира-и-Агилар1980–1986Муниципалды вице-мэрРодульфо Наварро-и-Олис1986–1987Муниципалды мэр (атқарушы)(бос)1986–1992Муниципалды вице-мэрКорасон АкиноАртуро Регаладо-и-Сальма1987Муниципалды мэр (атқарушы)Бесінші Филиппин РеспубликасыДоминадор Регаладо-и-Сальма (кіші)1987–1988Муниципалды мэр (атқарушы)12Артуро Регаладо-и-Сальма1988–1998Муниципалды мэрАндрес Гайо-и-Даэль1992–1995Муниципалды вице-мэрФидель РамосХовенсио Буманглаг-и-Симплисиано1995–1998Муниципалды вице-мэр13Балтазар Сальма-и-Торрес1998–2001Муниципалды мэрЛоуренс Тевес-и-Солис1998–2001Муниципалды вице-мэрЖозеф Эстрада2001–2007Қала мэрі2001–2007Қала вице-мэріГлория Макапагал Арройо14Лоуренс Тевес-и-Солис2007–2016Қала мэріНило Там-и-Росалес2007–2010Қала вице-мэріХосе Орлино-и-Торрес2010–2016Қала вице-мэріБениньо Акино III15Рейнальдо Консепсьон-и-Сетента2016–2022Қала мэріЛоуренс Тевес-и-Солис2016–2019Қала вице-мэрі (қамауда)Родриго ДутертеХовенсио Буманглаг-и-Симплисиано2016–2019Қала вице-мэрі (атқарушы)Нейл Сальма-и-Тевес2019–2022Қала вице-мэрі16Хосе Орлино-и-Торрес2022–2025Қала мэріНейл Сальма-и-Тевес2022–2025Қала вице-мэріБонгбонг Маркос

Білім

Таңжайдағы мемлекеттік мектептер Таңжай қаласының Білім басқармасымен басқарылады.