Кіріспе

Раджастхандағы құстар қорығы, Үндістан

Кеоладео ұлттық паркі немесе Кеоладео Гана ұлттық паркі – Үндістанның Раджастхан штатында орналасқан ұлттық парк. Онда мыңдаған жергілікті, тұрақты және көшпенді құстар қоныстанады, әсіресе қыс мезгілінде, Еуразияның солтүстігіндегі қатал қыстан қашу үшін көптеген түрлер Үнді субконтинентіне ұшып келеді. Ұлттық паркте кем дегенде 400 құс түрі тіркелген немесе байқалған. Парк бұрын Батырпур құстар қорығы деп аталатын, 1971 жылы қорғалатын қорық деп жарияланып, 1982 жылдың 10 наурызында ұлттық парк ретінде құрылды. Кұстардың ерекше биологиялық әртүрлілігіне байланысты ол 1985 жылы ЮНЕСКО-ның Әлемдік мұрасы тізіміне енгізілді. Кеоладео Гана ұлттық паркінде адам жасаған реттелген ылғалды жерлер де бар, бұл субконтиненттің құрғақ аймағындағы жануарлар үшін қажетті сумен қамтамасыз етеді. Бұл қорық Бхаратпур елді мекендерін кенеттен болатын су тасқынынан қорғайды және жергілікті халықтың малдарына кең жайылымдықтар ұсынады. Бұрын бұл аймақ негізінен су құстарын аулауға пайдаланылған. Жергілікті тұрғындар арасында қорық Гана деп белгілі, ол құрғақ шалғынды далалар, ормандық алқаптар, батпақтар және маусымдық ылғалды жерлердің табиғи мозаикасы болып табылады, ол шөлге айналатын жердің шығыс жиегінде орналасқан. "Шөл мен тропикалық аймақтардың кездесетін" орталық орнының арқасында Кеоладео Гана әртүрлі биожүйеге толы. Жүздеген құс түрлерінен басқа, мұнда кем дегенде 20 балық, 70 жорғалаушы және қосмекенді, 50 сүтқоректілер түрі және 60-тан астам Lepidopterans (көбелектер) түрлері, сондай-ақ 1000-нан астам омыртқасыздар тіркелген. Паркте 400-ге жуық өсімдік түрі анықталған.

Тарих

Ұлттық парк 1982 жылғы 10 наурызда құрылды. Бұрын 1850 жылдардан бері Баратпур махаражасының жеке қаз ату қорығы болған бұл аймақ 1976 жылғы 13 наурызда құстарды қорғау қасиетті орны ретінде және 1981 жылғы қазан айында Рамсар конвенциясы бойынша Рамсар аймағы ретінде белгіленді. Кеоладео Гана ұлттық паркі 1985 жылы IV критерий бойынша ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұра тізіміне енді. Оның негіздемесінде парк "көшпенді су құстары үшін халықаралық маңызы бар ылғалды жер" екендігі көрсетілді. Бұл жерде сирек кездесетін Сибір журавы қыстайды және көптеген тұрақты мекендейтін құстарға орталық болып табылады. 2005 жылы критерийлер жаңартылғанда парк (x) критерийіне сәйкес келді, онда Дүниежүзілік мұра мәртебесін алу үшін нысан "биологиялық әртүрлілікті сақтау үшін ең маңызды және елеулі табиғи орталарға ие болуы керек, соның ішінде ғылым немесе табиғатты қорғау тұрғысынан ерекше әмбебап құндылыққа ие қауіп төнген түрлерді қамтуы тиіс" делінген.

Климат

1988 жылы орташа ең жоғары температура қаңтарда басталып, мамырда дейін өзгерді, ал орташа температура желтоқсанда басталып, маусымда дейін ауытқып тұрды. Күндізгі температураның өзгеруі қаңтарда басталып, мамырда дейін болды. Орташа салыстырмалы ылғалдылық наурыз айында 62%-дан желтоқсан айында 83,3%-ға дейін өзгерді. Жылдық орташа жауын-шашын мөлшері , жаңбыр жылына орта есеппен 36 күн жауады. 1988 жылы 32 күн бойы жаңбырдың тек бөлігі жауды. 2007 және 2008 жылдары жергілікті емес мескейт (Prosopis juliflora) және астра тұқымдасының (Cineraria) кейбір инвазивті түрлерін жоюға бірнеше белсенді әрекеттер жасалды.

Фауна

Құрттар, жәндіктер және моллюскалар сияқты макро омыртқасыздар, кез келген басқа да организмдер тобынан гөрі әртүрлілігімен және санымен басым болғанымен, көбінесе су ортасында кездеседі. Олар көптеген балықтар мен құстардың, сондай-ақ кейбір жануарлардың тағамы болып табылады, сондықтан тағамдық тізбекте және экожүйенің жұмыс істеуінде маңызды роль атқарады. Құрлықтағы жәндіктер көптеп таралған және құрлықтағы құстардың көбеюіне жағымды ықпал етеді.

Құстар

Кеоладео ұлттық паркі – көптеген көшіп-қоныс құстардың маңызды қыстау орны. Ең көп кездесетін су құстары – гадвалл, лопата қаз, қара шаян, мақта шаян, қаптамалы үйрек, түймелі үйрек, барбас қаз, кішкентай кормуран, үлкен кормуран, үнділік шағыр, руф, боялған тұғыр, ақ қасық, Азиялық ашық тұғыр, шығыс ибис, дартер, жалпы құмқұйрық, орман құмқұйрық, жасыл құмқұйрық, үлкен фламинго, нүктелі пеликан, ақ пеликан, демозель кран және сарус кран. Жайылымның жоқтығы басқаруда қиындықтар тудырып отыр, себебі өсімдіктер, негізінен көп жылдық суда өсетін Paspalum distichum шөбі, арналарды бітеп тастайды. Раджастан үкіметі Бомбей табиғи тарих қоғамының шектеулі жайылымға рұқсат беру туралы ұсынысын қабылдамады, өйткені бұл заңға қайшы келер еді. Бұған қоса, малдың қалдырған көп мөлшердегі тыңайтқыштары жәндіктердің көптеген түрлерін өркендеуіне мүмкіндік берген болуы керек.

2007 жылғы дағдарыс

2007 жылы қатты құрғақшылық паркке және оның флорасы мен фаунасына ауыр зиян келтірді. Раджастан штатының үкіметі Кеоладео ұлттық саябағына сумен қамтамасыз ету жөніндегі ұсынысты Қаржылау комиссиясына жіберді, бұл туралы Қоршаған орта және орман министрлігі (ҚООМ) 2008 жылғы 10 сәуірдегі хатында кеңес берген және бекіткен. ҚООМ мәліметінше, бұл ұсыныс ҚООМ-нің қазіргі орталықтан қаржыландырылатын бағдарламасының шеңберінен тыс, тиімді болып көрінеді және Бхаратпур ұлттық саябағындағы мәңгілік су тапшылығын жоюға мүмкіндік береді. Кеоладео ұлттық паркі – Рамсар ылғалды жерлері тізіміне енген және ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұралар тізіміне кіретін нысан. Судың өте тапшы болуы саябақтың экожүйесіне зиян келтірді, нәтижесінде ұлттық саябаққа көшіп келетін құстардың саны азайды. Сумен қамтамасыз ету – бұл ылғалды жер және Рамсар аймағы болып табылатын ұлттық саябақ үшін маңызды, соңғы жылдары су тапшылығымен күресіп келеді. Қазіргі уақытта жаңбырдан басқа, саябаққа Дакан каналы арқылы уақытша су қоймасы "Ажан бунд" суын алады. Өткен жылы қазылған шағын канал арқылы Хохар тоғанынан (Бейс Мора) да су келіп түседі. Парктің жалпы су қажеттілігі 14,17 миллион текше метр (500 MCft) деп есептеледі. Ажан бундінен сумен қамтамасыз ету тұрақсыз, және бунд 8,5 метрлік резервуар деңгейіне дейін толуы керек. Соңғы жылдары су жеткіліксіз немесе толық емес көлемде берілді. Жоба 30 күндік кезеңде, шілде айының соңынан тамызға дейін паркке 400 MCft су жеткізуді көздеді, бұл үшін Ямунаның тасқын суларын бұрып, көтеру қажет болды. Жоба Сантрук ауылының жанындағы Говердхан дренажынан басталатын 16 шақырымдық жер асты құбырлары арқылы суды бұрып, көтеруді қамтиды. Штат үкіметі ұсынған жобаның жалпы құны шамамен 650 миллион рупийді құрады. Жоба Говардан дренажынан суды бағыттап, шілде мен қыркүйек айларында ҚҰП-тағы су тапшылығын жоюды көздеді. Жобаның негізгі құрамдас бөліктері: штатта орналасқан дренаждағы бас реттегіш және басқару қақпасы, 13 000 м³ сыйымдылығы бар шикі су қоймасы, 3 сорғы станциясы, сорғы станциясы үшін дизельдік генераторлар жиынтығы және /ПВХ/қоңыр құбырларын төсеу және сынау.