Кіріспе

Камарг (фр. Camargue, /kæˈmɑːrɡ/, /UK/kəˈ/, /US/kɑːˈ/, kamaʁɡ;) – Францияның оңтүстігінде, Арль қаласының оңтүстігінде, Жерорта теңізі мен Рона өзенінің екі саласының арасында орналасқан жағалау аймағы. Шығыс саласы – Grand Rhône, батыс саласы – Petit Rhône деп аталады. Бұл Батыс Еуропадағы ең ірі өзен дельтасы. Әкімшілік жағынан Буш-дю-Рон департаментіне қарасты; Арль, Сент-Мари-де-ла-Мер және Порт-Сен-Луи-дю-Рон коммуналарының аумағын қамтиды. "Кіші Камарг" (Petite Camargue) деп аталатын, "Кіші Ронның" батысында жатқан, батпақты жазықтың тағы бір кеңістігі Гард департаментіне жатады. Камарг 1986 жылғы 1 желтоқсанда "Халықаралық маңызы бар сулы-батпақты жер" ретінде Рамсар аймағы деп жарияланды. Petite Camargue осы мәртебеге 1996 жылғы 8 қаңтарда ие болды.

География

Камаргтың ауданы бірнеше мың шаршы шақырымнан асады, ол Батыс Еуропадағы ең үлкен өзен дельтасы болып табылады. Бұл – құмды тосқауылдармен теңізден бөлінген және қамыспен жабылған батпақтармен айналған, үлкен тұзды көлдерден немесе тоғандардан (этан) тұратын кең жазық. Бұл жерлер өз кезегінде кең егістік алқаптарымен қоршалған. Камаргтың шамамен үштен бір бөлігі көлдер мен батпақтардан тұрады. Этанг де Вакарес көлінің жағалауындағы орталық аймақ 1927 жылдан бері жабайы құстарға пана ретіндегі маңыздылығын ескере отырып, аймақтық парк ретінде қорғалып келеді. 2008 жылы ол ірі Parc naturel régional de Camargue паркінің құрамына қосылды.

Флора мен фауна

Камаргте 400-ден астам құс түрі мекендейді және BirdLife International ұйымы оны маңызды құс аймағы (IBA) деп таныған. Оның тұзды көлдері үлкен фламинго үшін Еуропадағы сирек кездесетін мекендердің бірі болып табылады. Бұл батпақтар көптеген жәндік түрлеріне, әсіресе Францияның кез келген жерінде кездесетін ең қатыгез масаларға қолайлы орта. Камарг жылқылары (камаргуа) және Камарг сиырлары кең жазықтарда еркін жүреді. Камаргтың өсімдік әлемі тұзды жағдайға бейімделген. Теңіз лавандасы, шыны өскіндері, тамариск және қамыстар мұнда гүлдейді.

Аймақтық парк

1970 жылы ресми түрде аймақтық парк және табиғи қорық ретінде құрылған Камарг табиғи паркі, Еуропаның ең табиғи және қорғалған аймақтарының бірін қамтиды. Жол бойындағы мұражай аймақтың флорасы, фаунасы және тарихы туралы ақпарат береді.

Адамның ықпалы

Адамдар Камаргта мыңдаған жылдар бойы өмір сүріп, дренаж жүйелері, бөгеттер, күріш алқаптары және тұзды далалар арқылы оған үлкен әсер етті. Камаргтың сыртқы бөлігінің көп бөлігі ауыл шаруашылығы үшін кептірілді. Камарг өзінің атымен аталатын жылқы тұқымын – ақ Камаргва жылқысын – өндіреді. Камарг аттарын гардиандар (ковбойлар) айдайды, олар аймақтың ірі қара малын аймақтық қолданыс үшін және Испанияға экспорттау үшін бұқалармен күресуге өсіреді, сондай-ақ қой өсіреді. Бұл жануарлардың көпшілігі жартылай жабайы жағдайда өсіріледі, Камаргта манад (еркін жүретін мал тобы) ішінде бос жүруге рұқсат етіледі. Олар мерзімік түрде іріктеуге, медициналық емдеуге немесе басқа да шараларға жиналады. Камаргта ірі қалалар көптеп дамыған жоқ. Арль дельтаның солтүстігінде орналасқан, Рона өзенінің екі негізгі саласына бөлінетін жерде, оның «астанасы» деп есептеледі. Басқа ескеретін қалалар теңіз жағалауында немесе оған жақын орналасқан: оңтүстік-батыста орналасқан Сент-Мари-де-ла-Мер, сонымен қатар «астана» деп аталды. Ортағасырлық қамалды қала Аигус-Мортс батыс шетінде, Пети Камарг аймағында орналасқан. Сент-Мари-де-ла-Мер – жыл сайынғы Рома халқының Әулие Сараға құлшылық ету үшін келетін қасиетті орны. Камаргты орта ғасырларда цистерциандық және бенедиктиндік монахтар пайдаланды. 16-17 ғасырларда Арльден бай жер иелері құрған үлкен меншіктер, жергілікті тілде «мас» деп белгілі болды. 18 ғасырдың соңында олар қаланы және өздерінің меншіктерін су тасқынынан қорғау үшін Ронаға бөгеттер салдырды. 1858 жылы «теңізге бөгет» (digue à la mer) құрылысы дельтаны эрозиядан уақытша қорғады, бірақ ол су мен ауа райының әсеріне үнемі ұшырайтын өзгермелі жер бедері. Камаргтың солтүстігі ауыл шаруашылығы жері. Басты егістер – дәнді дақылдар, жүзім және күріш. Теңіз жағалауына жақын ежелгі адамдар тұз өндіруді бастады, бұл практика бүгінге дейін жалғасуда. Тұз орта ғасырларда Ульмет, Франкево және Сальмоди цистерциандық «тұз аббаттықтарының» байлығының көзі болды. Өнеркәсіптік тұз жинау 19 ғасырда басталды, ал Пешине және Сольве сияқты ірі химиялық компаниялар Салин-де-Жиро «кен өндіру» қаласын құрды. Рона өзені жыл сайын 20 миллион м3 дейін үлкен мөлшердегі сазды шөгінділерді төмен ағысқа тасымалдайтындықтан Камаргтың шекарасы үнемі өзгереді. Кейбір тоғандар – өзеннің бұрынғы арналарының қалдықтары. Жалпы тенденция – өзен сағасында жаңа жер шөгіндісіне байланысты жағалау сызығының сыртқа қарай жылжуы. Бастапқыда жағалаудағы порт ретінде салынған Аигус-Мортс қазір ішкі аймақта орналасқан. Соңғы жылдары Ронадағы бөгеттер мен теңіз бөгеттері сияқты адам жасаған кедергілер өзгеріс қарқынын өзгертті, бірақ су тасқыны аймақ бойынша проблема болып қала береді.