Кіріспе

Шейн Купер – визуалды эффектілер бағдарламалық жасақтамасын әзірлейтін және интернет және интерактивті өнерде маманданған инсталляция суретшісі. Визуалды эффектілерді әзірлеуші ретінде ол "Аватар", "Сақиналардың иесі" трилогиясы, "Маймылдар планетасының көтерілісі", "Маймылдар планетасының таңы", "Тинтиннің бақия жолдары" және "Кинг Конг" сияқты фильмдерге үлес қосты. 2015 жылы ол Кино өнер және ғылым академиясының ғылыми және техникалық сыйлығымен марапатталды. Суретші ретінде оның туындыларында жиі кездесетін тақырыптар бар. Көпшілігінде көрерменмен өзара әрекеттесу және компьютерлік оқыту қарастырылған. Оның көптеген жұмыстарында көрерменнің іс-әрекеттері жазылып, кейін өнер туындысының өзінде қолданылады. Оның "Қашықтан басқару" атты жұмысы Карлсруэдегі ZKM өнер және медиа орталығының тұрақты көрмесіне қосылды. Ол музыканттармен де жұмыс істеді, мысалы, 1996 жылы Калифорния штатының Санта-Моника қаласында Devo тобымен және 1995 жылы Лос-Анджелесте Грэм Нэшпен.

Инсталляциялық өнер

Купердің 1999 жылғы «Ремотты бақылау» көркем инсталляциясында теледидар шынайы көрінетін және естілетін, бірақ толығымен компьютерлік түрде жасалған жаңалықтарды оқитынды көрсетеді. Хабарлар нақты уақыт режимінде, әртүрлі интернет жаңалық көздерінен тікелей эфирде көрсетіледі. «Ақиқат 1» және «Ақиқат 2» деп белгіленген екі түймесі бар қашықтан басқару құрылы көрерменге екі арнаның біреуін таңдауға мүмкіндік береді: бірінде хабарланған жаңалықтар шындыққа сәйкес келеді, ал екіншісінде фактілер бұрмаланған. Бұл туынды қазір Карлсруэдегі ZKM өнер және медиа орталығының тұрақты көрмесінде қойылған. «Reflection» (2002) (сонымен қатар «Parasight» деп те аталады) инсталляциясында көрермен оған ұқсас тұрған басқа адамның бейнесі проекцияланған қабырғаның алдында тұрады. Көрермен қозғалғанда, экрандағы бейне оның жаңа қозғалысына сәйкес өзгереді. Нәтижесінде көрермен экранда өзінің «көрінісін» көреді, бірақ бұл көрініс шын мәнінде бұрынғы келушінің бейнесі. Бұған қоса, әрбір көрермен бейнеленеді және проекцияға қолданылатын бейнелердің дерекқорына қосылады. Осылайша, әрбір жаңа көрермен көрмеге үлес қосады және келесі көрерменнің көрінісінің дәлдігін арттырады. «Echo» (2009) инсталляциясында Купер қоршаған ортасынан дыбыстарды жинап, оларды бірнеше жылдан кейін, сол күні мен уақытта қайта ойнайтын мұралық затты жасады. Ол сіңіретін дыбыстар болашақта, сол күні, сол уақытта бірнеше рет қайта естілуі мүмкін. «Feed» (2006) және «Life Support» (2009) туындылары өнердің адамның қатысуына байланысты қалай сақталатынын зерттейді.

Интернет өнерінің алғашқы кезеңдері

Шейн сонымен қатар өзінің жеке веб-сайтында әлі күнге дейін пайда болатын бірнеше ерте Интернет өнері туындыларын жасады. Live (1998) – бұл шын мәнінде боттармен толған симуляциялық чат-бөлме. Боттар бөлмеге кірген адамдардан жаңа әңгімелерді үйренеді, бұл Купердің көрнекі туындыға көрерменнің қалдыратын әсерінің қайталама тақырыбының тағы бір мысалы. Сондай-ақ, "тікелей веб-камера" бар, ол шындығында уақыт белгісі ғана өзгеретін суреттер тізбегін қайта-қайта көрсетеді. Caption (1998) – тек сурет пен мәтін жолынан тұратын қара веб-бет. Көбінесе, бұл екеуінің арасында қандай да бір мағына бар сияқты көрінеді, мәтін суретке сәйкес жазылғандай болады. Бірақ сурет пен мәтін толығымен кездейсоқ таңдалады. (Бұл сурет екі рет пайда болғанша бетті жаңалау арқылы тексеруге болады, онда ол, әдетте, басқа мәтін жолымен сәйкес келеді.) Бұл жоба адам ақылы кез келген екі кездейсоқ таңдалған нәрсе арасында байланыс табуға қабілетті екенін көрсетеді.