Кіріспе

Конфедерациялық армияның генерал-майоры Эрл Ван Дорн (17 қыркүйек 1820 ж. – 7 мамыр 1863 ж.) – американдық генерал-майор. Әскери мансабын АҚШ армиясының офицері ретінде бастады және команштардан американдық елді мекенді сәтті қорғағанымен танымал болды. Азамат соғысы басталғаннан кейін 1861 жылы Конфедерация күштеріне қосылды және жеке даудан қаза тапқан кезде генерал-майор шеніне ие болды. Ол – ең ұлы атты әскер командирлерінің бірі саналады. Эндрю Джексонның шөбересі, ол 1842 жылы бітірген АҚШ Әскери академиясына қабылданды. Эрл Ван Дорн Мексика-Америка соғысында және батыстағы команштардың шабуылына қарсы американдық елді мекендерді қорғауда, сондай-ақ Америка Азамат соғысы кезінде атты әскер командирі ретіндегі әсерлі жеңістерімен танылды. Америка Азамат соғысында ол Конфедерация жағында болды, Батыс майданында генерал-майор ретінде шайқасты. Миссисипиден арғы жақ округінің командирі болып тағайындалды. 1862 жылдың наурыз айының басында Арканзас штатындағы Пи-Ридж шайқасында Ван Дорн атты әскердің орнына жаяу әскерге басшылық етті және бастапқыда батыл шайқасқа қатысқанымен, АҚШ-тың кішігірім күшінен жеңілді. Жылдамдық үшін жабдықтарын тастап, суық ауа-райында әскерін жеткіліксіз жабдықпен қалдырды. 1862 жылдың қазан айындағы екінші Коринф шайқасында ол өзінің мамандығы – атты әскер емес, қайтадан жаяу әскерге басшылық етті. Ван Дорн жеңіске жақын болғанымен, барлау тобының сәтсіздігінен жеңілді және жаяу әскер командирі лауазымынан алынды. Бұл шайқасты Конфедерация президенті Джефферсон Дэвис кейіннен «мүмкін емес» деп сипаттады, өйткені Ван Дорн мұрагерлік еткен көптеген сарбаздары аштық пен аурудан зардап шекті. Дэвис Ван Дорн команданы «шеберлікпен» басқарғанын айтты. Ван Дорн атты әскер командирі ретінде екі маңызды жетістікке қол жеткізді, бұл рөлде ол ешқашан жеңілген жоқ. Холли-Спрингс шабуылында АҚШ-тың ірі жабдықтау қоймасын басып алып, Виксбургті құтқарып, Конфедерацияның маңызды портын қорғап, АҚШ генералы Улисс С. Грантты ұялтты. Ван Дорнның Холли-Спрингстегі сәтті шабуылы Гранттың әскери округінен еврейлерді қууды да кейінге шегерді. Оның әскери гений репутациясын қайта қалпына келтірген келесі жетістігі – Теннесси штатындағы Томпсон станциясы шайқасында жау бригадасын күйрету болды. Ван Дорнның беделі қайта жаңғырды, бірақ ұзаққа созылмады. 1863 жылдың мамыр айында Спринг-Хиллдегі штаб-пәтерінде Ван Дорнның әйелімен қарым-қатынаста болғанын мәлімдеген дәрігер оны атып өлтірді. Ван Дорнның мансабы жоғалып-төмен болды, бірақ ол керемет атты әскер командирі саналды.

Ерте өмір және мансап

Ван Дорн Миссисипи штатының Клейборн округіне қарасты Порт Гибсон маңында, Эндрю Джексонның қызының немересі София Донелсон Каффери және Нью-Джерсиден бірнеше жыл бұрын көшіп келген адвокат Питер Аарон Ван Дорнның отбасында дүниеге келді. Оның сегіз бауыры болды, соның ішінде Емили Ван Дорн Миллер және Октавия Ван Дорн (Росс) Суливан есімді әпкелері. Оның әпкесі Октавияның Клемент Суливан деген ұлы болды, ол Конфедерация армиясында капитан болды және Ван Дорнның штабында қызмет етті; кейіннен ол подполковник шеніне көтерілді. 1842 жылы 68 курсанттың арасында 52-ші орынды иеленді, бұл төмен нәтижеге негізінен салған жоқ, темекі шеккені және дөрекі сөздер айтқаны үшін 163 жаза салынғандықтан болды. 1842 жылдың 1 шілдесінде 7-ші АҚШ жаяу әскер полкінің екінші лейтенанты болып тағайындалды және әскери қызметін Оңтүстік АҚШ-та бастады. Бітіргеннен кейін, 1843 жылдың желтоқсан айында Алабама штатының белгілі плантатор отбасының қызы Каролина Годболдқа үйленді. Олардың екі баласы болды: ұлы Эрл Ван Дорн кіші (1855–?) және қызы Оливия (1852–1878). Ван Дорн мен 7-ші полк 1842–1843 жылдары Луизиана штатындағы Форт Пайк бекінісінде гарнизондық қызметте болды және 1843 жылы қысқа мерзімге Алабама штатындағы Форт Морган бекінісінде орналасты. Ол 1843–1844 жылдары Алабамадағы Маунт-Вернон арсеналында гарнизондық қызмет атқарды. 1844–1845 жылдары Флоридадағы Пенсакола портына жіберілді, сол кезде Ван Дорн 1844 жылдың 30 қарашасында екінші лейтенант болып тағайындалды. "Нью-Йорк Таймс" газеті де келісіп, "Ван Дорн көптеген әйелдерге өте тартымды болды — бір мемуар авторы оның "ұстанысы қызықтырды, сөзі қуантты, жетістіктері әйелдерді оған табынуға мәжбүр етті" деп жазды."

Ван Дорн Линкольнмен қарақшы деп жарияланды

14 сәуірде Нью-Орлеаннан шығып, Техас штатының Галвестон қаласына жеткен Ван Дорн өз әскерін қала портында үш АҚШ кемесін жаулап алуға жетектеді, нәтижесінде 17 сәуірде соғыстағы алғашқы капитуляция болды. Осыған байланысты президент Авраам Линкольн Ван Дорнды АҚШ заңдарына сәйкес, "Конфедерациялық штаттардың өкілеттігімен әрекет ететін тұлғалардың кемелерді немесе мүлікті тартып алуы үшін" қарақшы деп жариялады. Ол және оның күштері Техастағы соңғы тұрақты АҚШ армиясының сарбаздарына Индианола қаласында жетіп, 23 сәуірде оларды капитуляцияға мәжбүр етті. Индианолада болғанда Ван Дорн тұтқынға алынған АҚШ сарбаздарын Конфедерация армиясына қабылдауға тырысты, бірақ көптеген сарбаздарды инабатқа ала алмады.

Конфедерациялық Потомак армиясының дивизиялық қолбасшысына көтерілді

Ван Дорн Вирджиния штатының Ричмонд қаласына шақырылды және 25 сәуірде Вирджинияның барлық ат әскерлерін басқаратын 1-ші КК (Конфедерация штаты) тұрақты ат әскерінің полковнигі болып тағайындалды. Генерал Ван Дорн бес күннен кейін Конфедерациялық Потомак армиясының дивизиялық қолбасшысы болып тағайындалды және 1862 жылдың 10 қаңтарына дейін 1-ші дивизияны басқарды.

Тұқымдық жота

1862 жылдың басында АҚШ-тың Миссуридегі әскерлері Конфедерацияның күштерінің басым бөлігін штаттан шығарып тастады. Ван Дорн бөлімге қолбасшылық еткен кезде, ол 17 мыңнан астам сарбаз бен 60 зеңбірекпен құралған Батыс армиясымен ағымдағы оқиғаларға ден қоюға тиіс болды. Ван Дорн АҚШ әскерлеріне шабуыл жасап, жоюды, Миссуриге енуді және Сент-Луисті басып алып, осы маңызды штатты Конфедерацияға беруді жоспарлады. 3 наурызда Бостон таулары маңында ол өзінің күштерін шоғырландырды, ал армия келесі күні солтүстікке қарай жылжуды бастады. 1862 жылдың көктемінде АҚШ бригадасы генерал Сэмюэл Р. Кертис Арканзасқа кіріп, 10 500 сарбаздық Оңтүстік-Батыс армиясымен конфедераттарды қуды. Кертис өзінің төрт дивизиясын және 50 артиллериялық зеңбірегін жинап, Арканзас штатының Бентон округіне қарай, Sugar Creek атымен белгілі өзен бойымен ілгеріледі. Ол солтүстік жағында өте қолайлы қорғаныс позициясын тапты және оңтүстіктен шабуыл күтіп, нығайту жұмыстарын бастады. Ван Дорн жылдамдықты арттыру үшін жүк вагондарын қалдырды, бұл маңызды болып шықты. Конфедераттардың жабдықтарының жетіспеуі (кейбіреулері тіпті аяқ киімсіз болғандықтары айтылды), олардың жолына құлатылған ағаштар, шаршаған және аш болған жағдайы және МакКаллохтың күштерінің кешігіп келгені сияқты бірнеше факторлар жоспарланған кездесудің кешігуіне себеп болды. Бұл кешігулер АҚШ қолбасшысына 6 наурызға дейін армиясының бір бөлігін қайта орналастырып, күтпеген шабуылға қарсы тұруға мүмкіндік берді. Ван Дорн оң қанатындағы қиындықтарды білген соң, Прайстің шабуылдарын жаңартты: «Олай болса, оларды одан да қатты қысымға салуымыз керек», – деді және конфедераттар Кертисті кері шегіндірді. Сол түні Прайс пен МакКаллохтың қалдықтары қосылды, ал Ван Дорн келесі қадамын ойлады. Кертис конфедераттарға қарсы шабуыл жасап, оларды жеңді, көбінесе екі жаяу әскер арасында тікелей қақтығыс болған жоқ. Ван Дорн оңтүстікке қарай шегінуге шешім қабылдады, бір апта бойы сирек қоныстанған аймақтан өтіп, оның сарбаздары аймақ тұрғындарынан алатын азық-түлікпен күш алды. Батыс армиясы Бостон тауларының оңтүстігінде өз жабдықтарымен қайта бірікті. Өзінің ресми есебінде Ван Дорн Пи Ридж шайқасының қорытындысын былай сипаттады: Мен алдымен Елькхорн қаласында жауды жеңуге тырыстым, бірақ күтілмеген және менің бақылауымнан тыс жағдайлар тізбегі мен нашар тәртіптелген армия менің ниеттерімді жоққа шығарды. МакКаллох пен Макинтоштің қазасы және Хеберттің тұтқындалуы оң қанатты басқаруға офицер қалдырмады, ол толыққанды шатастыққа түсті, ал екінші күні жаудың мықты позициясы маған бәсекеден бас тартудан басқа амал қалдырмады. Бұл шайқастағы шығындар туралы толық келісімге қол жеткізілген жоқ. Көптеген әскери тарихшылар АҚШ әскерлерінен 1000-1200 және конфедераттардан 2000 сарбаздың қаза тапқанын көрсетеді. Алайда, Ван Дорн өзінің ресми есептерінде мүлдем басқаша сандарды келтірді. Ол АҚШ-тың 800-ге жуық сарбазының қаза тапқанын, 1000-1200-інің жараланғанын және 300-інің тұтқынға түскенін (барлығы 2300-ге жуық), ал оның армиясынан 800-1000 сарбаздың қаза тапқанын және жараланғанын, 200-300-інің тұтқынға түскенін (барлығы 1300-ге жуық) мәлімдеді. Пи Риджтегі жеңіліске қарамастан, Конфедерация Конгресі 21 сәуірде Ван Дорн мен оның сарбаздарына «Арканзас штатындағы Элкхорн шайқасындағы ерлігі, шеберлігі және жақсы мінез-құлқы үшін» алғыс айтты. 4-5 қазанда Хэтчи өзені бойында бригада генералдары Стивен А. Хёрлбут пен Эдвард Орд басқаратын АҚШ әскерлері оның жасағын «қатты қысымға» ұшыратты. Алайда, Роузкранстың белсенді қудаламауы Ван Дорнның қалған күштерінің қашуына мүмкіндік берді. Коринфтегі жеңілістен кейін Ван Дорн оның ондағы әрекеттері үшін жауап беру үшін тергеу комиссиясына шақырылды. Ол өзіне тағылған айыптардан ақталды, бірақ Ван Дорнға енді ешқашан армия басшылығына сенім артпады.

Холли Спрингс шабуылы

Генерал Ван Дорн кавалерия командирі ретінде тиімді және тіпті керемет екенін көрсетті, Холли-Спрингс шабуылына жетекшілік етіп, Улисс С. Гранттың Виксбург жорығының алғашқы жоспарларын құлатты.

Томпсон стансасының шайқасы

Ван Дорн сонымен қатар 1863 жылдың 5 наурызындағы Томпсон стансасы шайқасында да жеңіске жетті. Онда полковник Джон Коберннің басқаруындағы Одақ бригадасы Франклинді оңтүстікке барлау үшін аттанды. Спринг-Хиллге шамамен төрт шақырым жетпей тұрып, Кобурн екі полктан тұратын Конфедерация күштеріне шабуыл жасады, бірақ шабуылы сәтсіз аяқталды. Содан кейін Ван Дорн Бригадный генерал Уильям Хикс Джексонның әскерлерін тікелей майданға шабуыл жасауға жіберді, ал Бригадный генерал Нейтан Бедфорд Форресттің кавалериясы Ван Дорнның бұйрығымен Кобурнның сол жағынан айналып, Одақтың тылына енді. Үш рет жасалған шабуылдар сәтсіз аяқталғаннан кейін Джексон АҚШ позициясын басып алды, ал Форрест Кобурнның керуенін жаулап алып, Колумбияға баратын жолды және Одақ әскерлерінің жалғыз қашу жолын тосқауылдады. Оқ-дәрісі таусылып, толық қоршауда қалған Кобурн қарсылық көрсетпей берілді. "Ван Дорн Пи-Ридж және Коринфтегі ащы тәжірибесінен жақсы сабақ алды. Шеридан қасында болмағандықтан, ол кавалериясын бөліп жібермеді және жаудың өзіне келуіне мүмкіндік берді. Оның барлау ақпараты дұрыс болды, сондай-ақ, шайқас болған жердің жер бедері мен жол желісін де дұрыс түсінді. Оның Кобурнды Франклинден мүмкіндігінше алыстату мақсатындағы шайқас жоспары сәтті аяқталды, бұл офицердің қашуына немесе күш түсуіне одан да қиындық тудырды. [Томпсон стансасы шайқасы] Кобурн мен Шеридан күштерінің бірігуіне кедері келтіргендігі және Ван Дорнды кавалерия мен атты жаяу әскердің перспективті және шебер басшысы ретінде танытқандығы үшін маңызды болды. Коринфтегі қара күндерден кейін оның беделі артып келе жатқан еді, ал 1863 жылдың наурыз айындағы жеңіс оны одан да жоғары деңгейге көтерді. Бір жылжымалы тілші көп ұзамай мынадай хабарлама берді: "Тұрыс-керіс тоқтағаннан кейін Ван Дорн колонна бойымен аттанғанда, оның батыл басшылығымен жеңіске жеткен, құлшыныспен қарсы алған әскерлер оны шулы салютпен қарсы алды, және ол қазіргі уақытта әскерлерінің пікірінше, өте жоғары бағаланады, және бұл сенімге лайық".

Франклиннің бірінші шайқасы

1863 жылғы 16 наурызда Ван Дорн Теннесси армиясының ат әскерлері корпусына қолбасшы болып тағайындалды және 10 сәуірде Франклин шайқасының бірінші кезегінде соңғы шайқасын өткізді, Гордон Грэйнджердің ат әскерлерімен қақтығысып, 137 адамын жоғалтты, ал Грэйнджер шамамен 100 адамын жоғалтты. Бұл шағын шайқас Ван Дорнды қозғалысын тоқтатып, жоспарларын қайта қарауға итермеледі, одан кейін ол Спринг-Хилл аймағына қайта оралды.

Адам өлтіру

Бірнеше аптадан кейін, 7 мамыр күні таңертең доктор Петерс Чейрс сарайына барды. Ван Дорнның күзет қызметкерлері оны таныды, себебі ол Конфедерация шебінен өту үшін жиі тоқтап, рұқсат алып жүретін. Оны ішке кіргізді. Петерс генералдың кеңсесіне кіріп, генерал үстелінде отырып жазғанда, тапаншасын шығарып, басының артына оқ атты. Бірнеше минуттан кейін Мартин Чейрстің қызы сыртқа шығып, Петерс Ван Дорнды атқандығын айтты. Генералдың штабы оны есінен таныған, бірақ әлі тірі таба алды. Оқ жарақаты салдарынан Ван Дорн төрт сағаттан кейін есін жойып қайтыс болды. Кішкентай калибрлі тапаншаның оғы Ван Дорнның миын тесіп өтіп, маңдайының арт жағында қалды. Ол мидың сығуынан, содан кейін жүрек және тыныс алу тоқтауынан зардап шекті. Петерс кейін Конфедерация билігі тарапынан қамауға алынды, бірақ оны кісі өлтіргені үшін сотқа тартпады. Дегенмен, "азаматтар аз қайғырды" деген мәлімдемеге қарсы, Эмили Миллердің "Сабаздың құрметі" кітабында тіркелген жерлеу рәсіміндегі куәгерлердің айғақтары мен Ван Дорнның отбасына жазылған хаттар, көпшіліктің терең қайғы мен көңіл жағдасын көрсетті.

Жерлеу рәсімі

Бір куәгер былай деп жазады: "Біз сарбаздардың ұлы сапын, алты ақ аттың сүйреп әкелген табынын, оның әсем ақ және қара түсті қанаттарын, ішінде қайтыс болған батыр жатқан құрметті табын көргенде, қайғырып, өлгеннен кейін де әдемі келбетін және осы қатыгездікпен жесір қалған, жүрегі сыздырылған әйелді ойладық." "Ван Дорнның әскерлері 20 желтоқсанда таң атқанда оның келбетін құрметпен еске алатын болар, олар қаланың сыртында онымен бірге күтті. "Ол өзінің сұлу қара биесіне отырған, басын жоғары көтеріп шапанды ұстап тұрған", – деді біреуі, "Мен оны өмірімде көрген ең әдемі адам деп ойладым". Ван Дорнның жоспарын үлкен шеберлікпен орындаған полковник Гриффит: "Мен тозаққа шабуыл жасап, шайтанды қолға түсіре алатындай сезіндім" деп жазды.

Салдары

Ван Дорнның өлімі төңірегінде түрлі артық көріністер айтылды, соның ішінде доктор Питерстің оның некесінің қадір-қасиетіне немесе 15 жастағы бойжеткен қызының жүктілігіне қарағанда саяси мүдделермен жетекшілікке ие болуы мүмкін деген болжамдар бар. Мемфисте штат заң шығарушы ретінде Петерс АҚШ-қа адалдық серт берген еді. Ол әйелінің ізгіліксіздігі анықталғаннан кейін көп ұзамай ажырасып кеткенімен, кейіннен олар қайта табысып, Петерс Арканзаста құпия және өте кең жер учаскесін алды. Ван Дорнның әпкесі Эмили кейіннен ағасын қорғап, оны атудың нақты себебі ретінде Петерстің Соғыста АҚШ-қа адалдығын баяндап, естелік жазды. Генерал Ван Дорн – жеке мәселелерден қаза тапқан Американдық Азамат соғысының үш ірі генералының бірі. Басқалары – АҚШ генерал-майоры Уильям "Булл" Нельсон, ол 1862 жылдың қыркүйегінде бригада генералы Джефферсон С. Дэвиспен тудырған жанжалдың салдарынан атылған, және Конфедерация генерал-майоры Джон А. Уортон, ол 1865 жылдың сәуірінде полковник Джордж Уайт Бейлормен болған даудың нәтижесінде атылған. Ван Дорнның денесі бастапқыда оның әйелінің туыстарының Алабамадағы зиратына жеткізіліп, жерленді. Әпкесінің өтініші бойынша ол Миссисипиге қайтарылып, туған қаласы Порт Гибсонның Винтергрин зиратында әкесінің қасына қайта жерленді. Ван Дорнның балалық шағындағы үйі, Миссисипи штатының Порт Гибсон қаласындағы Ван Дорн үйі, тарихи орындардың ұлттық тізіліміне енгізілген.

Бағалау

Өмір бойы даулы болған Ван Дорн әскери қолбасшы ретінде, әсіресе ат әскерінде, шағын және орта топтардағы әскерлердің ерекше басшысы болды. Әскери тарихшы Дэвид Л. Бонгард оны «агрессивті, батыл және энергиялы» деп сипаттады. Ван Дорнның қазасы күні «Мобиль тіркелгісінде» жарияланған мәлімдемеде: «Генерал Ван Дорн – нағыз сарбаз, және жұртшылықтың сенімі мен мақтауын жинап алудың алғашқы күндерінде еді. Оның жоғалуы оның өте жақсы шебер болған қызмет саласында қатты сезіледі» делінген. Әскери тарихшы және өмірбаяншы Джон Фредриксен оны «батыл және қабілетті сарбаз, бірақ басқару дағдылары жетіспейді» деп сипаттады. Фредриксен Ван Дорнның ат әскерінде болуы керек екенін, онда ол «өз ортасына оралған» және осы саласында «ұшқын шығарған» дейді. Фредриксен 1863 жылғы көктемде Холли-Спрингс және Томпсон станциясындағы Ван Дорнның табыстарының оны Конфедерацияның жетекші атты әскерлерінің бірі еткенін сендірді. Ол оның қазасы Конфедерацияға «Виксбург науқанының шешуші кезеңінде пайдалы басшыны» жоғалтқанын айтты, сонымен қатар Ван Дорнның қаза болған кезде Конфедерация армиясындағы аға генерал-майор болғанын атап өтті. Кішкентай бойлы, импульсивті және жоғары эмоционалды Ван Дорн сонымен қатар белгілі суретші және поэзия жазушы болды. Ол атқа міну шеберлігімен және әйелдерге құштарлығымен құрметке ие болды. Бір тілші Ван Дорнның қазасына аз уақыт қалғанда оны «жаман күйеулердің қорқынышы» деп атады. «Ван Дорнның қоғамдық өмірге қатысуға жеткілікті мүмкіндігі болды. Сәнді, әдепті және жылтыраған ол Конфедерацияның сұр түсті формасында керемет келбетке ие болды, сондықтан ол қоғамдық және жеке шараларда басты тартымдылық ошағы болғаны таңқаларлық емес» делінген. 1942 жылы АҚШ армиясы Миссисипи штатының Центревилл қаласының жанында, Уилкинсон және Амит округтерінде Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде әскерлерді дайындау үшін Ван Дорн лагерін құрды, оны оның құрметіне атады. Лагерь 1946 жылға дейін жұмыс істеді.

Басып шығару

Каннан, Джон, ред., Батыс соғысы: Шилодан Виксбургке дейін, 1862–1863, W. H. Smith Publishers, 1990, Дупуй, Тревор Н., Джонсон, Курт және Бонгард, Дэвид Л., Харпер әскери биографиялар энциклопедиясы, Castle Books, 1992, 1-басылым, Эйхер, Дэвид Дж. Ең ұзақ түн: Азамат соғысының әскери тарихы. Нью-Йорк: Simon & Schuster, 2001. Эйхер, Джон Х. және Дэвид Дж. Эйхер, Азамат соғысы жоғарғы басшылығы. Стэнфорд: Стэнфорд университетінің баспасы, 2001. Фут, Шелби. Азамат соғысы: Әңгіме. 1-том, Форт Самтерден Перривиллге дейін. Нью-Йорк: Random House, 1958. Фут, Шелби. Азамат соғысы: Әңгіме. 2-том, Фредериксбургтен Меридианға дейін. Нью-Йорк: Random House, 1958. Фут, Шелби. Азамат соғысы: Әңгіме. 3-том, Қызыл өзеннен Аппоматтокска дейін. Нью-Йорк: Random House, 1974. Фредриксен, Джон С., Азамат соғысы туралы анықтамалық, Checkmark Books/Infobase Publishing, 2008, Джонсон, Роберт Андервуд және Кларенс С. Бюэл, ред. Азамат соғысының шайқастары мен басшылары, 1-том. Нью-Йорк: Century Co., 1884–1888. (Кейінгі басылым: Нью-Йорк: Castle Books, 1956 ж. (А. С. Барнс және Ко., Inc. келісімімен)). Кеннеди, Фрэнсис Х., ред. Азамат соғысы шайқас алаңдарының нұсқаулығы. 2-басылым. Бостон: Houghton Mifflin Co., 1998. Сифакис, Стюарт. Азамат соғысында кім кім болды. Нью-Йорк: Facts On File, 1988. Уорнер, Езра Дж. Сұр киімдегі генералдар: Конфедерация қолбасшыларының өмірі. Батон-Руж: Луизиана штаты университетінің баспасы, 1959. Вайнерт, кіші, Ричард П. Конфедерацияның тұрақты армиясы. Шиппенсбург, ПА: White Mane Publishing, 1991, Райт, Маркус Дж., Конфедеративтік армияның генерал-офицерлері: Конфедеративтік мемлекеттердің атқарушы органдарының офицерлері, Конфедеративтік конгресс мүшелері (штаттар бойынша). Мэттитук, Нью-Йорк: J. M. Carroll & Co., 1983. Алғаш рет 1911 жылы Neale Publishing Co. баспасында жарық көрді.

Онлайн

www. кітапхана. ci. Корпус Кристи. tx. us Ван Дорнның онлайн әскери өмірбаяны. encyclopediaofarkansas. net Арканзас энциклопедиясы Ван Дорнның өмірбаяны. tennesseeencyclopedia. net Теннесси энциклопедиясы Ван Дорнның өмірбаяны. АҚШ Ұлттық саябақтар қызметі Ван Дорнның өмірбаяны. www. civilwararchive. com Ван Дорнның Пи Ридж шайқасы туралы ресми есептерінің көшірмелері. www. tshaonline. org Техас тарихи қауымдастығы Ван Дорнның өмірбаяны.