Жерри Тарканиан: Американдық баскетбол жаттықтырушысының өмірі мен мансабы

Кіріспе

Джерри Эстер Тарканян (8 тамыз 1930 – 11 ақпан 2015) – американдық баскетбол жаттықтырушысы. Ол бес онжылдық бойы үш колледж командасын жаттықтырып, 31 маусымдық тәжірибе жинады. Мансабының көп бөлігін UNLV Runnin' Rebels командасымен өткізіп, оларды NCAA I дивизионының ерлер баскетбол турнирінің Final Four кезеңіне төрт рет жеткізді және 1990 жылы ұлттық чемпионатты жеңіп алды. Тарканян UNLV-дегі ойын стилін өзгертіп, жылдам қарқынды шабуылды қолдайтын қысымды қорғаныс тактикасын енгізді. Барлық мансабында 700-ден астам ойын жеңіп, тек екі рет 20 жеңіске жетпеген, ал ешқашан жеңіліс көрмеген. 2013 жылы Найсмит мемориалдық баскетбол даңқы залына енгізілді. Тарканян Пасадена Сити колледжінде және кейін Фресно штатында оқып, баскетбол ойнаған кезінде бакалавр дәрежесін алды. Жоғары мектептерде бас жаттықтырушы болып жұмыс істегеннен кейін, Риверсайд Сити колледжінде үш штаттық чемпионатты жеңіп, табысты кіші колледж жаттықтырушысы атанды. 1968 жылы төрт жылдық колледжге, Лонг-Бич мемлекеттік колледжіне ауысты. Тарканян бұрынғы кіші колледж ойыншыларына негізделген табысты бағдарлама құрды, олар көбінесе басқа төрт жылдық бағдарламалармен салыстырғанда екінші деңгейдегі ойыншылар саналды. Сонымен қатар, ол қара нәсілді ойыншылардан тұратын құрамды бастауға батыл болған сирек жаттықтырушылардың бірі болды. Лас-Вегастағы Невада университетіне (UNLV) ауысудан бұрын Лонг-Бичте бес жыл ішінде 122–20 есебін тіркеді. Ол кішкентай бағдарламаны ұлттық деңгейдегі күшті командаға айналдырып, ойыншыларына өзін-өзі еркін білдіруге мүмкіндік берді. Өзінің ерекше мінез-құлқымен танымал және «Акула Тарк» деп лақап алған Тарканян Лас-Вегаста кеңінен танылды. «Руннин Ребелс» командасынан кетіп, Ұлттық баскетбол қауымдастығында (NBA) «Сан-Антонио Спёрс» командасын қысқа ғана уақыт жаттықтырды, содан кейін мансабын туған жеріндегі Фресно штатында аяқтады. Мансабы бойы Ұлттық колледждік спорт қауымдастығының (NCAA) ережелерін бұзу туралы айыптаулармен күресті, оның үш университеті де санкцияларға ұшырады. Тарканян ұйымнан ірі және ықпалды университеттерді де тексеруді талап етті. Оның анасы Роза Армян геноцидінен аман қалған. Тарканянның анасының әкесі Микаэль Осман империясының шенеунігі болған, бірақ түрік билігі оны өлімге кесті. Микаэльдің ұлы да сол биліктің өкілдері тарапынан басы кесілген. Осы кезде Джерри спортқа қызығушылық танытқан, бірақ әкесі оның спортпен айналысуына қарсы болса, анасы оны қолдаған. Пасадена орта мектебін бітірген ол бастапқыда Калифорниядағы Пасадена Сити колледжінде оқып, 1950–51 маусымында баскетбол ойнады. Кейін Фресно мемлекеттік колледжіне ауысып, 1954–55 маусымында «Булдогс» командасының резервтік қорғаушысы болды. 1955 жылы Фресно мемлекеттік колледжін бітіргеннен кейін…

American basketball coach (1930–2015)

Jerry Esther Tarkanian (August 8, 1930 – February 11, 2015) was an American basketball coach. He coached college basketball for 31 seasons over five decades at three schools. He spent the majority of his career coaching with the UNLV Runnin' Rebels, leading them four times to the Final Four of the NCAA Division I men's basketball tournament, winning the national championship in 1990. Tarkanian revolutionized the college game at UNLV, utilizing a pressing defense to fuel its fast paced offense. Overall, he won over 700 games in his college coaching career, only twice failing to win 20 games, while never having a losing season. Tarkanian was inducted into the Naismith Memorial Basketball Hall of Fame in 2013. Tarkanian studied at Pasadena City College and later Fresno State, earning a bachelor's degree while playing basketball. He was a head coach at the high school level before becoming a successful junior college coach at Riverside City College winning three state championships, and returned to Pasadena City College and led them to a state championship. In 1968, he moved to a four year college at Long Beach State College. Tarkanian established a successful program built on former junior college players, who were typically considered second rate by other four year programs. He was also the rare coach who dared to start a predominantly black lineup. He compiled a 122–20 record over five years at Long Beach before moving to the University of Nevada, Las Vegas (UNLV). He transformed the small program into a national powerhouse while granting his players the freedom to express themselves. Known for his colorful behavior and affectionately referred to as "Tark the Shark", Tarkanian became a celebrity in Las Vegas. He left the Runnin' Rebels for a brief stint coaching professionally with the San Antonio Spurs in the National Basketball Association (NBA) before finishing his career at his alma mater, Fresno State. Throughout his career, he battled accusations of rules violations from the National Collegiate Athletic Association (NCAA), with each of his three universities suffering penalties. Tarkanian responded by challenging the organization to also investigate larger and more powerful universities. His mother, Rose, was a survivor of the Armenian genocide. Tarkanian's maternal grandfather, Mickael, was an Ottoman government official who was beheaded by Turkish authorities. Mickael's son was also decapitated by the same authorities. By this time, Jerry showed his interest in sports, but his stepfather disapproved of his involvement with sports, while his mother encouraged him to pursue it. A graduate of Pasadena High School, he initially attended Pasadena City College in California and played basketball at the college in the 1950–51 season. Tarkanian then transferred to Fresno State College, where he played basketball for the Bulldogs in the 1954–55 season as a backup guard. After graduating from Fresno State College in 1955,

Бастапқы жаттықтырушылық мансабы

Ол жаттықтырушылық мансабын бес жыл бойы Калифорния штатының жоғары мектеп баскетбол командаларымен бастады, алғашқы қадамын Фресно қаласындағы Сан-Хоакин Мемориал орта мектебінде жасады. Содан кейін 1958 жылы Ланкастердегі Антилопа Долы орта мектебіне, ал 1959-1960 жылдары Редлендс орта мектебіне ауысты. 1970 жылы NCAA I дивизионының ерлер баскетбол турниріне All America ойыншысы Эд Ратлиффтің жетекшілігінде 49ers қатысқанда, Тарканян командасының басым бөлігі кіші колледждерден келген студенттерден тұратынын мақтан тұтты. Лонг-Бич штаты төрт рет қатарынан NCAA турнирлеріне қатысып, аймақтық деңгейдегі күшті команда ретінде танылды. UCLA-ның Джон Вудэн командасымен ресми маусымдық ойын өткізуден бас тартты. Вудэннің билігінің шарықталу кезеңінде екі команда 1971 жылғы Батыс аймақтық финалында кездесті. Лонг-Бич бірінші таймда 12 ұпаймен алға шықты, бірақ UCLA 57:55 есебімен жеңіске жетіп, бес мәрте қатарынан ұлттық чемпион атанды. Он жыл өткен соң UNLV болашақ ұлттық чемпион Индианадан жеңілді. Соңғы деңгейде, 1990 жылғы NCAA I дивизионының ерлер баскетбол турнирінде Тарканян UNLV командасын чемпиондыққа жеткізді, Дьюк университетін 103:73 есебімен тізе бүктірді. Бұл турнир тарихындағы чемпиондық ойынындағы ең үлкен көрсеткіш болды. Сол маусымда команда NCAA тарапынан қатаң бақылауда болды, олар кампуске 11 рет барып, әртүрлі уақытта 10 ойыншыны дисквалификациялады. Перридің араласуы тағы бір NCAA тергеуін бастады, нәтижесінде NCAA бастапқыда 1991 жылғы NCAA турниріне қатысудан Rebels командасын шеттетуге шешім қабылдады, бұл 1990 жылғы жеңістен кейін бірнеше ай өткен соң болды. Алайда, NCAA кейіннен санкцияларды 1992 жылға дейін кейінге шегеріп, UNLV-ге өз титулын қорғауға мүмкіндік берді. 1991 жылы UNLV командасы жартылай финалда Дьюкке жеңілгеннен кейін бірнеше ай өткен соң Las Vegas Review Journal газеті Тарканянның үш ойыншысының Перримен бірге ыстық ваннада суретін жариялады. Сурет 1989 жылы Тарканян өзінің ойыншыларын Перриден аулақ болуға ескерткеннен кейін бірнеше ай өткен соң түсірілген. 1991 жылдың 7 маусымында Тарканян тағы бір маусым жаттықтырушылық қызмет атқарғаннан кейін қызметтен кететінін мәлімдеді. Кез келген постсезондық ойынға қатысуға тыйым салынған Тарканян 1991-92 жылғы команданы 26-2 есебімен жеңіске жеткізді. Ол соңғы ойынында Юта штаты командасын 65:53 есебімен жеңді.

He began his coaching career with five years of California high school basketball, starting with San Joaquin Memorial High School in Fresno. He then moved to Antelope Valley High School in Lancaster (1958) and Redlands High School (1959–1960). When the 49ers made the 1970 NCAA Division I men's basketball tournament led by All America Ed Ratliff, Tarkanian boasted that his team consisted almost entirely of junior college transfers. Long Beach State reached four straight NCAA tournaments, and established itself as a regional power. John Wooden of UCLA refused to schedule a regular season game with them. At the peak of Wooden's dynasty, the schools met in the 1971 West Regional final. Long Beach led at the half by 12, but UCLA prevailed 57–55 en route to their fifth straight national championship. Ten years later, UNLV was defeated by eventual national champion Indiana. Finally, in the 1990 NCAA Division I men's basketball tournament Tarkanian led UNLV to the championship, prevailing 103–73 against Duke, the largest margin of victory for a championship game in tournament history. That season, the team was heavily monitored by the NCAA, which visited their campus 11 times, and suspended 10 players at various times. Perry's involvement triggered yet another NCAA investigation, which resulted in the NCAA initially banning the Rebels from the 1991 NCAA Tournament, only months after they won the 1990 title. However, the NCAA later agreed to a compromise which deferred the sanctions until 1992, allowing UNLV to defend its title. Months after UNLV's 1991 semifinal loss to Duke, the Las Vegas Review Journal published a picture showing three of Tarkanian's players in a hot tub with Perry. The picture had been taken in 1989, only months after Tarkanian claimed that he had warned his players to stay away from Perry. On June 7, 1991, Tarkanian announced he would resign after coaching one more season. Already banned from any postseason play, Tarkanian guided the 1991–92 team to a 26–2 season. He won his final game 65–53 over Utah State.

Тарканян мен NCAA

Тарканян карьерасының көп бөлігін NCAA-мен күресте I дивизионның бапкері ретінде өткізді. Лонг-Бичте жұмыс істеген кезде ол газетке NCAA-ның күшті мектептердегі бұзушылықтарды назарға алмай, ал нашар, қорғаныссыз мекемелерді қуалайтынын жазды. Лонг-Бич штатынан кеткеннен кейін, оның баскетбол бағдарламасы оның басшылығымен жасалған рекрутингтік бұзушылықтар үшін үзіліске түсті. Алғашқы дисквалификация мен Жоғарғы Сот шешімі арасындағы он жылдық ішінде NCAA-ның күшін жою процесінің NCAA-ның пайдасына едәуір бұрылғаны анықталды. Сот қызметкерлеріне әңгімелер негізінде іс құруға рұқсат берілді және олардың көп бөлігін мақсатты мектеппен бөліспеді. Бұл оқиға салдарынан туған жағымсыз жариялылық NCAA-ны күшін жою қызметкерлері мен құқық бұзушылықтар комитеті арасында нақты шекараны белгілеуге және шағымдану жүйесін құруға итермеледі. Сонымен қатар, құқық бұзушылық істерінде әңгімелер негізінде алынған дәлелдер қабылданбады. NCAA-ның атқарушы директоры Уолтер Байерс Тарканянды ұнатпайтынын айтып: «Тарктың қара терілі ойыншылары стильсіз, жылдам қалалық баскетбол ойнайды. Допты алып, жан-жаққа қашып, соққы беруге көп уақыт жоқ» деді. Байерс UNLV стилін «гетодағы жүгіру және ату ойыны» деп сипаттады, қорғанысқа қатты мән бермеді.

Тарканян 2013 жылы Найсмит мемориалдық баскетбол даңқы залына енгізілді, бұл құрмет әріптестерінің көптен бері күткені болды. ESPN телеарнасы Тарканянның «колледж ойынының қалай ойналатынын революцияға түсіргеніне» жазды. Даңқ залының бапкері Ларри Браун «ол көптеген бапкерлерге әсер етті» деді, ал бапкер Майк Krzyzewski «ол қысыммен адамға қарсы қорғануды ешкімге үйретпеді» деп қосты. Тарканян әріптестері жиі назардан тыс қалдыратын ойыншыларды таңдап, колледж студенттерімен немесе қиын өмір жолынан өткендермен тәуекелге барды. Fab Five мүшесі Джейлен Роуздың айтуынша, «Біз Мичиганда қатал және бейшара деп есептелдік, бірақ бұл UNLV-де басталды». Қалада кәсіби командалар болмағандықтан, Rebels қаланың назарына айналды.

Тарканянның және оның әйелі Лоис есімдерімен аталатын орта мектеп Оңтүстік биік жерлерде орналасқан.

Басқа өмірбаяндық мәліметтер

Ол 1979 жылы түсірілген "The Fish That Saved Pittsburgh" фильмінде LA командасының жаттықтырушысы рөлінде, 1992 жылы түсірілген "Honeymoon in Vegas" фильмінде покер ойыншысы рөлінде, ал 1994 жылы түсірілген "Blue Chips" фильмінде баскетбол жаттықтырушысы рөлінде шағын рөлдерде ойнады. Джерри Тарканян Лас-Вегас қалалық кеңесінің мүшесі Лоис Тарканянға үйленген. Олардың төрт баласы және он немересі болды. Олардың ұлдарының бірі Дэнни Тарканян, UNLV үшін Джерри Тарканянның басшылығымен ойнағанда, колледж баскетболшысының құрметті аталымына ие болды және содан бері Невадада бірнеше саяси науқандар жүргізді. Тарканян колледж баскетбол жаттықтырушысы Боб Найттың жақын досы болды. Тарканян мен Найт 1987 жылы Нью-Орлеанда өткен NCAA I дивизионының ерлер баскетбол турнирінің ұлттық жартылай финалында күш сынасты, онда Найттың Индиана Хузиерсі UNLV командасын 97:93 есебімен жеңді. Ол сондай-ақ Лас-Вегаста "Тарканян баскетбол академиясы" атты баскетбол мектебін ашты. Оның немересі Дэниел Диамант үш жыл (2009-2012) Солтүстік-Батыс университетінің әйелдер баскетбол командасында ойнады. 2015 жылдың 11 ақпанында Тарканян 84 жасында Лас-Вегастағы Valley Hospital Medical Center ауруханасында қайтыс болды, ол бірнеше күн бұрын тыныс алуда қиындықтар туып ауруханаға жатқан еді. Оған құрмет көрсету мақсатында, Лас-Вегас қаласы сол күні қалалық әкімдіктегі туларын жартылай төмен түсірді.

Колледж

Ескерту: 784–202 көрсеткіш Long Beach State кезінде NCAA тарапынан жойылған алты NCAA турнирі ойыны мен Fresno State кезінде жойылған 49 ойынды қамтиды. Бұл ойындарды ескермегенде, көрсеткіш 729–201 болар еді.